GaBong1223
New member
Sanxingdui là một địa điểm khảo cổ nằm ở Quảng Sơn hiện đại, thuộc tỉnh Tứ Xuyên, tây nam Trung Quốc, được phát hiện lần đầu vào cuối những năm 1920. Văn hóa Sanxingdui được cho là đã tồn tại vào thế kỷ 11 và 12 trước Công nguyên – tức là cách đây hơn 3000 năm luôn nha!
Plot twist bắt đầu từ năm 1929, khi một bác nông dân ở Tứ Xuyên đang sửa mương nước thì bất ngờ "đào trúng kho báu" – mấy món đồ bằng đá và ngọc bích cực xịn Nhưng mà lúc đó ai cũng không để ý, phải đợi tận 60 năm sau, đến năm 1986, các nhà khảo cổ và sử học mới giật mình nhận ra: "Ủa này bá cháy rồi!"
Khi khai quật khu vực này, hai hố đầu tiên đã được phát hiện với 1.000 hiện vật – hàng trăm món bị vỡ và cháy đen được chôn cất cẩn thận. Địa điểm này vẫn đang được các team từ Đại học Tứ Xuyên, Viện Nghiên cứu Di tích Văn hóa và Khảo cổ tỉnh Tứ Xuyên, Đại học Bắc Kinh cùng nhiều trường khác "cày cuốc" nghiên cứu không ngừng.
Và rồi plot cứ thế dày lên! Từ năm 2020 đến 2022, thêm sáu hố nữa được phát hiện tại Sanxingdui. Lần này các nhà khảo cổ tìm thấy đồ sứ bằng đồng cực khủng, chạm khắc ngà voi tinh xảo, mảnh lụa và cả mặt nạ bằng vàng nữa nha
Theo các chuyên gia, nền văn hóa Sanxingdui là một phần của vương quốc Shu cổ đại. Đây là một nền văn hóa thuộc thời đại đồ đồng Trung Quốc, cực kỳ phát triển và tạo ra được những đồ vật với trình độ tinh vi đỉnh của chóp. Nhưng mà drama là nó đã biến mất một cách bí ẩn vào khoảng năm 1.100 trước Công nguyên và để lại toàn bộ câu hỏi chưa có lời giải
Phần lớn thông tin về nền văn minh Sanxingdui đến từ hai hố hiến tế được tạo ra trong quá trình tồn tại của nền văn minh này. Trong những hố đó, các nhà khảo cổ đã phát hiện ra 1.238 đồ đồng, đồ tạo tác bằng ngà voi, 543 đồ tạo tác bằng vàng và 565 đồ tạo tác bằng ngọc bích. Con số khủng vậy đó!
Nhưng thứ gây sốc nhất chính là những chiếc mặt nạ khổng lồ bằng đồng với đôi mắt lồi ra kiểu "ủa sao thế này", đôi tai to và đôi môi mỏng – không giống với bất kỳ chiếc mặt nạ nào khác được tìm thấy trong khu vực. Có thuyết cho rằng chúng được tạo ra từ mô phỏng khuôn mặt của Cancong, người sáng lập vương quốc Shu, được miêu tả trong "Chronicles of Huayang" (Hoa Dương quốc chí, từ thời nhà Tấn năm 266-420) là có đôi mắt lồi.
Nhưng mà cho tới nay, vẫn chưa ai biết những chiếc mặt nạ này được dùng để làm gì cả Thêm nữa, có bằng chứng cho thấy trước khi bỏ vào hố, người xưa đã đốt cháy và phá vỡ các hiện vật. Lý do? Vẫn là một ẩn số khiến các nhà khoa học phải "xoắn não" cho đến tận bây giờ!
Phong cách nghệ thuật của các đồ tạo tác bằng đồng ở Sanxingdui cho thấy nền văn hóa này có trình độ kỹ thuật về luyện kim cao đến mức đáng kinh ngạc – khác biệt và vượt xa so với trình độ kỹ thuật ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới vào thời điểm đó. Xịn xò thật sự!
Những đồ vật bằng đồng không chỉ được trang trí đẹp mắt và tinh xảo; kích thước của một số hiện vật còn tương đối to nữa. Ngoài mặt nạ, còn có một bàn thờ 1 mét mô tả cảnh "hiến tế", hoặc một tác phẩm điêu khắc bằng đồng dạng cây cao tận 2,4 mét với những chiếc lá hình dáng độc đáo.
Một trong những món đồ đồng "flex" nhất được tìm thấy tại Sanxingdui là một tác phẩm điêu khắc cao 1,5m được làm từ ba mảnh đúc riêng lẻ, sau đó hàn lại với nhau – tưởng tượng cái skill này mà 3000 năm trước đã làm được! Tác phẩm này gồm một bình rượu cổ (lei) nằm trên đế hình vuông, một đầu người lộn ngược với đôi mắt lồi và cặp ngà lớn kèm cơ thể con rắn, và phần trên là một bình đựng rượu cổ khác (zun) hình chiếc kèn với màu xanh tươi. Việc có lei và zun càng tạo thêm nhiều câu hỏi chưa có lời giải.
Vì sao ư? Vì zun là vật phẩm quý hiếm ở vương quốc Shu nhưng lại phổ biến ở vùng Đồng bằng Trung tâm/Trung Nguyên của Trung Quốc. Còn lei thì được liên kết với thời kỳ tiền Tây Chu gần sông Hoàng Hà. Hơi sus phải không nào?
Điều bí ẩn nhất là không có dấu tích con người hay hồ sơ bằng văn bản nào được tìm thấy liên quan đến Sanxingdui cả. Họ đi đâu rồi?
Có một giả thuyết khá hợp lý: địa điểm này có thể đã bị tàn phá bởi một trận động đất. Động đất có thể đã gây lở đất, chặn dòng sông từ các ngọn núi và làm giảm hoặc cắt đứt nguồn nước của Sanxingdui – không nước thì không sống được rồi!
Có một số bằng chứng ủng hộ thuyết này: một ghi chép từ năm 1099 trước Công nguyên nói về một trận động đất cách địa điểm này khoảng 400 dặm, tại kinh thành của nhà Chu. Và có bằng chứng từ hồ sơ địa chất rằng một trận động đất đã xảy ra ở vùng lân cận khoảng 3.000 năm trước.
Và đây là phần plot twist: có một địa điểm khác cách Sanxingdui khoảng 30 dặm (48 km) tên là Jinsha, nơi các hiện vật được phát hiện có một số điểm tương đồng với Sanxingdui. Các nhà khảo cổ tin rằng động đất có thể đã buộc người Sanxingdui phải "dọn nhà" đến Jinsha, nơi họ xây dựng lại xã hội mới.
Trong tất cả các lý do gợi ý về sự biến mất của Sanxingdui, thì động đất và di chuyển tới Jinsha có lẽ là lời giải thích hợp lý nhất. Nhưng nó vẫn không giải thích được tại sao họ lại vứt bỏ, đốt cháy rồi chôn đồ đạc vào hố như vậy. Nếu họ chuyển đến Jinsha, tại sao các đồ tạo tác ở đó không hoàn toàn giống Sanxingdui mà chỉ có vài điểm tương đồng thôi?
Có lẽ nhiều bằng chứng sẽ được "spoil" khi các cuộc khai quật tiếp theo hoàn thành. Cho đến lúc đó, những sự thật về nền văn minh bí ẩn này vẫn là một dấu hỏi lớn đối với nhân loại hiện đại.
Tham khảo: Historicmysteries; Xinhua; Sina
Nguồn: soha.vn