Đầu tháng 3 vừa rồi, PGS Hà Đình Đức - một nhà nghiên cứu rùa hồ Gươm kỳ cựu đã gửi đề xuất lên lãnh đạo TP Hà Nội, mong muốn trình Chính phủ công nhận cá thể rùa hồ Gươm (còn sống), tiêu bản rùa tại đền Ngọc Sơn và bộ xương rùa ở Bảo tàng Hà Nội làm bảo vật quốc gia luôn!
Theo PGS Hà Đình Đức, rùa hồ Gươm không chỉ có giá trị văn hóa, lịch sử mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc nữa. Hình ảnh rùa gắn liền với truyền thuyết hồ Gươm mà ai cũng thuộc nằm lòng từ hồi còn ngồi ghế nhà trường.
"Rùa đã gắn bó với hồ Gươm hàng trăm năm, nhắc đến rùa là nhớ đến lịch sử oai hùng của dân tộc nên có thể nói rùa là báu vật vô giá, là di sản văn hóa lịch sử và phi vật thể", ông Hà Đình Đức chia sẻ.
Ông còn đề xuất thêm: "Các nhà văn hóa, khoa học cần ngồi lại xem xét các yếu tố văn hóa, lịch sử để đánh giá toàn diện giá trị của rùa hồ Gươm. Tiêu chí về bảo vật quốc gia cũng cần vận dụng linh hoạt chứ không nên cứng nhắc. Không có gì là tuyệt đối, là chân lý".
Tuy nhiên, plot twist ở đây là nhà nghiên cứu văn hóa Trần Lâm Biền lại có quan điểm hoàn toàn ngược lại! Ông cho rằng trong văn hóa truyền thống, rùa và rắn được coi là thủy quái - tức là kẻ thù của người dân chứ không phải thần thánh gì đâu. Nếu đưa con vật này lên thờ thì như đang tôn vinh thủy quái vậy, nghe có vẻ hơi... sai sai
Theo ông Biền, hình tượng vua Lê Lợi đầu thế kỷ 20 cầm kiếm chém xuống hồ Gươm thực chất là hành động chống lũ lụt. Bởi xưa kia khu vực hồ Gươm trũng lắm, nhiều ao hồ. Tại khu vực đền Ngọc Sơn còn có trấn Ba Đình để trấn sóng độc của văn hóa cũng như sóng nước, lũ lụt từ sông Hồng nữa kìa.
"Rùa là con vật phá đê, nó chỉ có giá trị trong tâm linh khi được coi là một trong tứ linh. Câu chuyện trả gươm cho rùa của Lê Lợi được nhân dân hư cấu, là truyền thuyết sau này mới có", ông Trần Lâm Biền cho biết.
Nhà nghiên cứu này khẳng định luôn: rùa hồ Gươm chỉ có giá trị khoa học thôi, là loài rùa hiếm còn sót lại chứ không có giá trị văn hóa lịch sử gì cả. "Rùa hồ Gươm không có giá trị phi vật thể, không thể thần thoại hóa con rùa để tôn nó là bảo vật quốc gia", ông Biền nói rõ ràng luôn!
Và thêm một "trọng pháo" nữa! Chủ tịch Hội đồng di sản văn hóa quốc gia, GS.TS Lưu Trần Tiêu cũng lên tiếng rằng ông không đồng tình với đề xuất của PGS Hà Đình Đức.
"Ông Đức là người tâm huyết, nhiệt tình bảo vệ rùa hồ Gươm, song chưa nắm chắc các tiêu chí xét duyệt bảo vật quốc gia. Xét theo tiêu chí thì rùa hồ Gươm không phù hợp. Chúng ta đã quy định tiêu chí về bảo vật nên không thể tùy tiện chỉnh sửa", GS.TS Lưu Trần Tiêu khẳng định.
Nguồn: soha.vn