Từ trước đến giờ, mọi người vẫn nghĩ khi tim ngừng đập là hết luôn, tắt đèn rồi không có gì nữa. Nhưng plot twist đây rồi! Các nghiên cứu khoa học mới nhất cho thấy não bộ vẫn có thể hoạt động thêm vài phút sau khi tim dừng lại, khiến giới y khoa và khoa học phải suy nghĩ lại toàn bộ về cái chết
Trước giờ ai cũng tưởng khi bác sĩ tuyên bố tử vong thì game over ngay lập tức. Nhưng không hẳn như vậy! Theo các chuyên gia, sau khi chết lâm sàng, não bộ con người vẫn có thể duy trì hoạt động và thậm chí là ý thức trong khoảng thời gian lên tới 6 phút. Như kiểu vẫn còn "online" ấy
Năm 2022 có một case cực kỳ đặc biệt khiến giới khoa học phải "há hốc mồm". Một cụ ông 87 tuổi bị ngừng tim đột ngột và không qua khỏi dù đã được cấp cứu hết sức. Sau khi bác sĩ tuyên bố tử vong lâm sàng, điện não đồ của cụ vẫn tiếp tục ghi nhận hoạt động não kéo dài thêm 6 phút. Và không phải loại sóng não loạn xạ đâu nhé, mà là dạng sóng liên quan đến việc hồi tưởng ký ức hoặc tập trung chú ý luôn ấy!
Chưa hết, nhiều người từng "đi về đâu rồi quay lại" (tức là được cứu sống từ ranh giới cái chết) đã kể lại những trải nghiệm giống nhau đến kỳ lạ. Họ cho biết trong lúc không còn nhịp tim, họ vẫn nghe và nhìn rõ mọi thứ xung quanh.
Một số người mô tả cảm giác như đang float ở trên cao xem toàn bộ quá trình cấp cứu (kiểu out-of-body experience), số khác nhớ chính xác lời nói của bác sĩ và y tá. Khi được đối chiếu, những chi tiết này trùng khớp với thực tế trong phòng cấp cứu. Thật sự là rùng mình luôn!
Các nhà khoa học phát hiện rằng khi thiếu oxy, não bộ sẽ bật "chế độ tiết kiệm pin" (battery saver mode), giảm tiêu thụ và sử dụng phần năng lượng còn sót lại để duy trì hoạt động thêm vài phút. Nếu ở môi trường lạnh, khoảng thời gian này thậm chí còn dài hơn. Đã có trường hợp tim ngừng đập suốt hai giờ, nhưng cuối cùng vẫn tỉnh lại và não không bị tổn thương. Basically là não bộ flex khả năng sống sót cực khủng
Những hiện tượng trên khiến các nhà khoa học cho rằng cái chết không phải là khoảnh khắc "tắt đèn" tức thì, mà là một quá trình diễn ra từ từ. Khi tim ngừng đập và máu không còn lưu thông, các tế bào não không chết ngay lập tức.
Não bộ, trong điều kiện thiếu oxy, sẽ chuyển sang trạng thái tiết kiệm năng lượng, sử dụng phần năng lượng còn lại để cày thêm vài phút. Ở môi trường lạnh, quá trình này có thể kéo dài hơn, và đã có những trường hợp tim ngừng đập rất lâu nhưng bệnh nhân vẫn hồi tỉnh mà não vẫn ổn áp.
Vậy trong những phút cuối cùng đó, con người trải qua điều gì? Không ai có thể đưa ra câu trả lời chắc chắn. Tuy nhiên, các mô tả từ những người từng cận kề cái chết lại có nhiều điểm chung. Họ nói về một luồng ánh sáng ấm áp, về việc gặp lại những người thân đã khuất, về cảm giác cả cuộc đời hiện lên như một thước phim tua nhanh. Đáng chú ý, hầu hết đều cho biết họ không cảm thấy sợ hãi, mà trái lại là sự bình thản và nhẹ nhõm
Có ý kiến cho rằng đây chỉ là ảo giác do não thiếu oxy. Nhưng việc những trải nghiệm này đi kèm với ký ức chính xác về các chi tiết trong phòng cấp cứu khiến cách giải thích này hơi sus. Điều đó dẫn tới giả thuyết rằng trong những phút cuối cùng ấy, ý thức con người thực sự vẫn tồn tại, dù không còn khả năng giao tiếp với thế giới bên ngoài.
Hiện tại, nhiều nơi lấy "chết não" làm tiêu chuẩn, nhưng nếu sau khi chết vài phút vẫn còn ý thức, thì ranh giới này nên được xác định thế nào? Đây là câu hỏi khiến các nhà khoa học và chuyên gia đạo đức đau đầu. Công nghệ càng phát triển, con người càng nhận ra cái chết không hề đơn giản như mình nghĩ
Những phát hiện này mang theo nhiều hệ quả thực tiễn. Trong y khoa, một số bệnh viện đã bắt đầu chờ thêm khoảng 10 phút trước khi xác nhận tử vong hoàn toàn, để cho não bộ thời gian "tắt máy" tự nhiên. Trong chăm sóc cuối đời, việc lựa chọn lời nói và thái độ bên giường bệnh cũng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nếu người sắp mất vẫn có thể nghe thấy, thì sự dịu dàng, biết ơn và trấn an có thể trở thành món quà tinh thần cuối cùng dành cho họ
Bên cạnh đó, vấn đề hiến tạng cũng được đặt ra với nhiều câu hỏi đạo đức. Khi "chết não" được sử dụng làm tiêu chuẩn, nhưng ý thức có thể còn tồn tại trong những phút đầu sau tử vong lâm sàng, ranh giới này nên được xác định ra sao là điều khiến giới chuyên gia tiếp tục tranh cãi không ngừng.
Công nghệ hiện đại đang mở thêm nhiều hướng nghiên cứu mới. Một số nhóm khoa học đang sử dụng AI để phân tích sóng não, với hy vọng hiểu rõ hơn những trải nghiệm cận tử. Các thử nghiệm về giao diện não - máy cũng đặt mục tiêu đọc và giải mã tín hiệu tư duy. Dù vậy, hơn cả việc tìm câu trả lời khoa học, những phát hiện này gợi mở một suy ngẫm sâu sắc hơn về cách con người đối diện với cái chết.
Nguồn: genk.vn