Tưởng đâu "tình bể bình", hóa ra mối quan hệ Nga-Iran đang có dấu hiệu rạn nứt và đây chính là cơ hội để Mỹ "nhảy vào cuộc" đấy các bạn ơi!
"Bạn thân" hay chỉ là... bạn đường?
Theo Reuters, Iran và Nga từ trước đến nay đều muốn "gạt Mỹ sang một góc" trong chuyện Trung Đông. Lãnh tụ tinh thần tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei từng flex với Tổng thống Nga Putin rằng: "Quan hệ hợp tác của chúng ta có thể cô lập Mỹ". Đáp lại, ông Putin cũng hưởng ứng: quan hệ Moscow-Tehran "rất mang tính xây dựng"
Theo giới chuyên gia, mối quan hệ Moscow-Tehran đã "ra trái ngọt" ở Syria khi hợp tác quân sự giúp "lật kèo" theo hướng có lợi cho đồng minh Tổng thống Bashar al-Assad, buộc Mỹ phải bỏ cuộc trong việc "truất ngôi" ông Assad.
Nhưng plot twist ở chỗ, các chuyên gia cho rằng quan hệ Nga-Iran không hẳn là "đồng minh chiến lược" mà đúng hơn là một cuộc "hôn nhân lợi ích" - kiểu có drama từ trong trứng nước luôn á
Có thể nói, việc đẩy lùi IS khỏi Syria là một chiến thắng đỉnh cao của liên minh Nga-Iran, nhưng cũng chính từ đây mà những khác biệt trong mục đích của Tổng thống Nga Putin và Lãnh tụ tinh thần tối cao Iran Khamenei bắt đầu lộ rõ.
Các chuyên gia nhận định, mục tiêu chính của Nga là ngăn Mỹ "lật đổ" chế độ Syria và tăng ảnh hưởng ở Trung Đông, đồng thời giữ vững các căn cứ quân sự tại Syria.
Với việc đạt được những mục tiêu này, Tổng thống Putin mong sẽ có lợi thế ngoại giao với phương Tây và khiến Mỹ phải coi Nga là đối thủ "xứng tầm".
Chung giường nhưng mơ khác mộng?
Tuy nhiên, dù coi ông Assad là lãnh đạo hợp pháp của Syria, Nga lại quan tâm đến việc bảo vệ thể chế nhà nước Syria hơn là bản thân ông Assad. Nga thậm chí từng "hint" với phương Tây rằng có thể để ông Assad ra đi, miễn là theo lộ trình hòa bình chung ở Syria.
Trong khi đó, Iran coi việc ông Assad phải đi là vượt "ranh giới đỏ" và tin rằng việc ông Assad giữ quyền là cực kỳ quan trọng vì 2 lý do chiến lược sau:
Thứ nhất, điều này giúp Iran duy trì khả năng cung cấp vũ khí cho lực lượng Hezbollah, xây dựng "hành lang không có người Sunni" trên các vùng đất người Shiite ở Địa Trung Hải. Iran lo ngại một Chính phủ Syria mới sẽ chặn đứng mục tiêu này.
Thứ hai, Iran tin rằng sự hiện diện tại Syria là cực quan trọng để duy trì áp lực lên Israel. Iran vẫn muốn giữ khả năng tấn công Israel từ 2 phía: Lebanon và Syria. Chính vì thế, Iran quyết tâm duy trì lực lượng phiến quân người Shiite như "lực lượng ủy nhiệm" của họ ở Syria.
Không chỉ vậy, Iran còn muốn biến "lực lượng ủy nhiệm" này thành tổ chức chính trị và lực lượng vũ trang tương tự Hezbollah ở Lebanon. Mục tiêu này được coi là xung đột với mong muốn tăng năng lực quốc gia của Syria, qua đó giảm sự phụ thuộc của Syria vào Iran.
Tình hình càng căng thẳng hơn khi các cuộc đàm phán về tương lai Syria trở nên "nóng" hơn bao giờ hết và những khác biệt giữa Nga và Iran ngày càng rõ ràng. Iran tin rằng việc Nga sẵn sàng hợp tác với các quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ có thể xâm hại đến lợi ích của Iran ở Syria.
Ngoài ra, các nhà lãnh đạo Iran cũng bày tỏ lo ngại về mối quan hệ giữa Tổng thống Nga Putin và người đồng cấp Mỹ Donald Trump. Truyền thông Iran khẳng định, Tehran không hài lòng khi ông Putin thông tin cho phía Mỹ về mục tiêu của Nga trước cả khi cung cấp thông tin này cho Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Tổng thống Iran Hassan Rowhani
"Chiến thuật linh hoạt" của Nga đẩy Iran ra xa
Việc Nga sẵn sàng hợp tác với nhiều đối tác trong vấn đề Syria để tăng cường sự hiện diện ở Trung Đông được các chuyên gia đánh giá là thể hiện rõ "chiến thuật linh hoạt" của Tổng thống Nga Putin trong các chính sách đối ngoại để đạt những mục tiêu "cực kỳ thực tế".
Một ví dụ điển hình của "chiến thuật linh hoạt" chính là việc Nga muốn duy trì quan hệ tốt với Saudi Arabia. Tổng thống Putin tin rằng quan hệ Nga-Saudi Arabia là cần thiết để giảm sản lượng dầu, đẩy giá dầu lên cao. Điều này vừa giúp Nga có tiền tăng cường sức mạnh quân sự, vừa giải quyết những vấn đề nội tại của kinh tế Nga.
Tuy nhiên, Iran lại "không vui tí nào" khi quan hệ Nga-Saudi Arabia được cải thiện bởi từ lâu, Iran và Saudi Arabia vẫn tranh giành ảnh hưởng gay gắt tại Trung Đông. Ngoài ra, Iran cũng "không thể hiểu nổi" tại sao Nga lại đột ngột thay đổi thái độ sau nhiều năm căng thẳng với Saudi Arabia
Iran cũng được cho là "khó nuốt" việc Nga đạt được mối quan hệ "tốt nhất" với Israel kể từ khi Tổng thống Nga Putin lên nắm quyền. Ông Putin là lãnh đạo Nga đầu tiên đến Israel tới 2 lần và cũng đã nhiều lần đón tiếp Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu để bàn về lợi ích của Israel ở Syria.
Tổng thống Nga Putin cũng đã đạt được thỏa thuận với Chính phủ Syria nhằm ngăn chặn các thế lực nước ngoài sử dụng căn cứ quân sự ở Syria để tấn công các quốc gia láng giềng. Điều này đi ngược lại với mục tiêu của Iran trong việc sử dụng Syria làm bàn đạp để gây áp lực với Israel.
Mỹ cần "chớp thời cơ" như thế nào?
Chính phủ của Tổng thống Mỹ Donald Trump hoàn toàn có thể tận dụng những bất đồng hiện tại giữa Nga và Iran để "chia để trị". Tuy nhiên, để đạt được mục đích đó, Mỹ cần phải tích cực hơn trong vấn đề Trung Đông và tránh đưa ra những quyết định đi ngược lại với lợi ích của đa số các quốc gia trong khu vực
Ngoài ra, Mỹ có thể tìm cách cải thiện quan hệ với Nga bởi điều này vừa đem lại lợi ích rõ rệt cho Mỹ, vừa khiến Iran lo ngại về khả năng Nga có thể "quay lưng" với Iran bất kỳ lúc nào để đổi lấy một "mối quan hệ ấm áp hơn" với phương Tây.
Các chuyên gia cho rằng, Tổng thống Trump có thể "gửi tín hiệu" với Nga rằng ông sẵn sàng đối xử với Nga "như một đối tác bình đẳng" - điều mà chính ông Putin cũng đang hướng tới - để xích lại gần hơn với Nga.
Ngoài ra, ông Trump cũng cần "nhắc khéo" với Tổng thống Nga Putin về những rạn nứt đã hình thành trong quan hệ giữa Nga và Iran, và để ông Putin tự trả lời câu hỏi liệu Nga có còn lợi ích gì trong việc tiếp tục ủng hộ Iran trong vấn đề Syria nữa hay không?
Nguồn: soha.vn