Ôi trời ơi, drama ngoài vũ trụ căng hơn phim Hollywood luôn rồi! Đầu tháng 11 vừa rồi, tàu Thần Châu 20 đang rời trạm Thiên Cung thì bị một mảnh rác vũ trụ đâm trúng, khiến ba phi hành gia Trung Quốc phải hoãn kế hoạch về Trái Đất. Sự cố này không chỉ là chuyện thường ngày đâu nhé, mà nó đang gióng lên hồi chuông báo động về nguy cơ quỹ đạo Trái Đất tầm thấp ngày càng hỗn loạn đây này!
Trớ trêu chưa? Chính Trung Quốc từng là "thánh tạo rác" vũ trụ số một trong lịch sử hiện đại. Nhưng giờ đây, khi tham vọng chinh phục không gian của họ lớn dần, họ lại trở thành người phải hứng chịu hậu quả từ chính những gì mình tạo ra. Phải nói là "nghiệp quả" thật sự!
Theo các chuyên gia nghiên cứu chương trình không gian Trung Quốc, có lẽ đây là lúc Bắc Kinh phải nghiêm túc nhìn nhận vấn đề rác vũ trụ rồi đấy. Vì nó đang đe dọa trực tiếp đến tài sản chiến lược mà họ bỏ cả chục năm trời để xây dựng mà!
Rác vũ trụ là gì mà nguy hiểm đến vậy? ️
Basically, rác vũ trụ là tất cả những thứ con người thả lên quỹ đạo nhưng không còn dùng được nữa - từ mảnh sơn siêu nhỏ cho đến thân tên lửa to bằng cả chiếc xe buýt luôn ấy. Chúng bay lượn ở quỹ đạo Trái Đất tầm thấp với tốc độ lên tới 18.000 dặm/giờ - nhanh gấp 7 lần viên đạn nha!
Với tốc độ khủng khiếp như vậy, chỉ một mảnh vỡ nhỏ xíu cũng có thể "phá" tàu vũ trụ hoặc vệ tinh một cách ngoạn mục. Tệ hơn nữa, một va chạm có thể tạo ra hiệu ứng domino - sinh ra hàng loạt mảnh vỡ mới, khiến một số quỹ đạo trở thành "vùng cấm địa" trong tương lai luôn. Đây chính là mối lo của cộng đồng khoa học quốc tế, và giờ Trung Quốc cũng đang phải gánh hậu quả từ những gì họ làm trước đây rồi đấy.
Plot twist: Tự gây ra rồi tự hứng chịu
Năm 2007, Trung Quốc đã làm một việc khá "bá đạo" - cho nổ tung vệ tinh thời tiết Phong Vân 1C trong vụ thử nghiệm vũ khí chống vệ tinh. Và boom! Vụ nổ này trở thành sự kiện tạo ra nhiều rác vũ trụ nhất lịch sử, với hơn 3000 mảnh lớn vẫn còn bay lượn trên quỹ đạo cho đến tận giờ.
Trong nhiều năm, Trạm Vũ trụ Quốc tế phải né tránh những mảnh vỡ này liên tục, lần gần nhất là năm 2021. Nhưng giờ đây, karma đã quay lại rồi - chính chương trình không gian của Trung Quốc đang bị đe dọa trực tiếp bởi rác vũ trụ.
Lý do Trung Quốc phát triển vũ khí chống vệ tinh ban đầu cũng dễ hiểu thôi. Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất đã cho thấy vệ tinh có vai trò cực kỳ quan trọng trong chiến tranh hiện đại - quân đội Mỹ đè bẹp Iraq nhờ hệ thống trinh sát, dẫn đường và liên lạc từ vệ tinh. Giới phân tích quân sự Trung Quốc thấy vậy liền nghĩ: "Nếu đánh sập được vệ tinh của đối thủ thì sẽ giảm lợi thế của họ đi nhiều đấy!"
Nhưng bây giờ mọi thứ đã khác rồi
Sau hàng chục năm đầu tư mạnh, Trung Quốc đã thu hẹp khoảng cách công nghệ với Mỹ và hiện sở hữu một trong những chương trình không gian khủng nhất thế giới. Từ trạm vũ trụ Thiên Cung đến các sứ mệnh Mặt Trăng, sao Hỏa và hàng trăm vệ tinh viễn thám lẫn quân sự - Bắc Kinh giờ phụ thuộc vào năng lực không gian nhiều hơn bao giờ hết. Và điều này có nghĩa là hệ sinh thái trên quỹ đạo của họ trở nên "dễ vỡ" hơn rất nhiều trước nguy cơ rác vũ trụ.
Những cảnh báo đã xuất hiện liên tục trong những năm gần đây. Năm 2022, mảnh vỡ từ thử nghiệm chống vệ tinh của Nga suýt đâm trúng vệ tinh Trung Quốc. Năm 2021, Bắc Kinh phải gửi đơn lên Liên Hợp Quốc, phàn nàn rằng trạm Thiên Cung phải né tránh hai vệ tinh Starlink vì sợ va chạm. Và đến năm 2025, cái không may đã xảy ra thật - Thần Châu 20 bị trúng rác vũ trụ, buộc phải hoãn nhiệm vụ đưa phi hành gia về nhà.
Wake-up call cho Trung Quốc
Các chuyên gia cho rằng sự cố này có thể là cú hích để Trung Quốc nghiêm túc hơn với vấn đề rác vũ trụ. Trạm Thiên Cung là thành tựu mang tính biểu tượng, là "viên ngọc quý" trong chương trình không gian quốc gia, được xây dựng công phu hơn ba thập kỷ.
Nếu Trạm Vũ trụ Quốc tế dừng hoạt động vào năm 2030 như kế hoạch của Mỹ, Thiên Cung có thể trở thành trạm vũ trụ duy nhất còn hoạt động trên quỹ đạo luôn đó! Một thiệt hại lớn đối với trạm, hoặc tệ hơn là có phi hành gia bị thương vong, sẽ tạo ra phản ứng cực mạnh từ công chúng Trung Quốc - nơi chương trình không gian luôn gắn liền với niềm tự hào dân tộc mà.
Không chỉ trạm vũ trụ, rác vũ trụ còn đe dọa hàng nghìn vệ tinh mà Trung Quốc dự định phóng lên trong tương lai. Các siêu chòm sao vệ tinh đang hot toàn cầu - SpaceX muốn đưa tới 40.000 vệ tinh Starlink lên quỹ đạo, trong khi Trung Quốc cũng đặt mục tiêu triển khai mạng lưới vệ tinh Guowang và Qianfan với số lượng lên tới hàng chục nghìn chiếc. Quỹ đạo Trái Đất tầm thấp ngày càng đông đúc, nguy cơ va chạm ngày càng cao - không thể coi thường được!
Nguồn: genk.vn