Chiều 13/11 vừa qua, tại nghị trường Quốc hội, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (đoàn Tây Ninh) đã có những góp ý khá "gắt" về dự thảo Luật Thương mại điện tử, đặc biệt là phần quản lý livestream bán hàng. Chị đề xuất phân loại những streamer có ảnh hưởng lớn hoặc các phiên live có doanh thu khủng để kiểm soát chặt chẽ hơn
Theo đánh giá của đại biểu Thúy, mặc dù dự thảo Luật đã xác định khá đầy đủ trách nhiệm của 3 chủ thể chính (người bán, streamer và nền tảng), nhưng khi so với thực tế thì vẫn còn "lỗ hổng" đấy các bạn ơi!
Những "kẽ hở" cần phải fix gấp
Thực tế hiện nay, có khá nhiều case người nổi tiếng livestream bán hàng kém chất lượng, thổi phồng công dụng của thực phẩm chức năng, hoặc dùng kỹ thuật seeding ảo để "lừa" người mua. Nghe quen quen phải không nè?
Cụ thể, dự thảo hiện tại vẫn chưa rõ cách kiểm soát trước khi lên sóng với những mặt hàng ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Quy định lưu trữ dữ liệu livestream tối thiểu 1 năm cũng có vẻ hơi ngắn, chưa đủ để xử lý các vụ tranh chấp kéo dài.
Thêm nữa, Luật cũng chưa nói rõ quyền tiếp cận bản ghi livestream của người tiêu dùng khi có tranh chấp, hay trách nhiệm cung cấp bản ghi theo yêu cầu của cơ quan quản lý.
Còn trường hợp streamer "bốc phét" vượt quá nội dung quảng cáo đã được xác nhận thì chưa có cơ chế xử lý riêng. Nền tảng hiện chỉ bị ràng buộc về việc gỡ bỏ nội dung vi phạm, chứ chưa có quy định về kiểm soát thuật toán - thứ được cho là tạo hiệu ứng "mua theo đám đông ảo" đó
Các giải pháp được đề xuất
Để "lấp" những lỗ hổng này, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy đề nghị bổ sung cơ chế kiểm soát trước khi phát trực tiếp, đặc biệt với các sản phẩm như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm.
"Người bán hoặc người livestream cần phải cung cấp hồ sơ sản phẩm cho nền tảng thương mại điện tử để rà soát có điều kiện", chị Thúy nhấn mạnh.
Đồng thời cần làm rõ trách nhiệm liên đới của streamer khi đưa thông tin sai lệch, kèm theo biện pháp xử phạt như cấm livestream trong thời gian nhất định (rip career luôn á ).
Thời hạn lưu trữ dữ liệu livestream nên được kéo dài lên tối thiểu 2 năm, kèm nghĩa vụ cung cấp bản ghi, bình luận, bằng chứng chốt đơn cho người tiêu dùng hoặc cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết.
Nền tảng cũng cần phải công khai tiêu chí hiển thị livestream, kiểm soát bình luận seeding ảo và có cơ chế cảnh báo khi phát hiện lưu lượng tương tác bất thường (bye bye các comment "đã mua xài tốt lắm" giả mạo ).
"Có thể xem xét để phân loại người livestream có ảnh hưởng lớn, hoặc phiên livestream có doanh thu lớn để áp dụng cơ chế kiểm soát chặt hơn, tương tự như cách mà một số quốc gia đã và đang thực hiện", đại biểu Thúy chia sẻ.
Phân định trách nhiệm rõ ràng hơn
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) cũng góp ý rằng cần phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể:
• Người bán: chịu trách nhiệm chính về chất lượng, nguồn gốc hàng hóa
• Người livestream: chịu trách nhiệm trong phạm vi nội dung họ trình bày, quảng cáo
• Tổ chức cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết: chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi dịch vụ kỹ thuật
• Người tiếp thị: chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi kiểm soát được
"Nền tảng thương mại điện tử chịu trách nhiệm khi không thực hiện biện pháp kỹ thuật theo quy định, không phải là cơ quan tiền kiểm nội dung, không biến nền tảng thương mại điện tử thành 'cơ quan thẩm định quảng cáo', vì điều này vừa không đúng chức năng, vừa không khả thi", đại biểu Nga nhấn mạnh.
Bảo vệ trẻ em trên sàn thương mại điện tử
Một vấn đề cực kỳ quan trọng khác được đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) đưa ra là trách nhiệm bảo vệ trẻ em trong thương mại điện tử.
Theo thống kê của UNICEF Việt Nam 2025 và Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, số liệu khá "shock": mỗi ngày có tới 70% trẻ em dưới 15 tuổi nhận quảng cáo cá nhân hóa về đồ chơi, game, đồ ăn nhanh liên tục không ngừng nghỉ
Còn 45% trẻ từ 13-17 tuổi chi hơn 500.000 đồng/tháng trên các sàn thương mại điện tử, trong đó 65% là do AI gợi ý. Gen Z với Gen Alpha giờ "chịu chơi" vậy đó các bác ạ
Đại biểu Tú Anh đề nghị cấm hoàn toàn quảng cáo dựa trên dữ liệu cá nhân, hành vi hoặc vị trí của người dùng dưới tuổi. Tài khoản trẻ em phải mặc định ở chế độ riêng tư và có tính năng cho phép trẻ em cùng phụ huynh chọn hiển thị theo thời gian thực, không bị thuật toán "điều khiển".
Ngoài ra, cần xây dựng nút báo cáo thân thiện với trẻ em - sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói - và xử lý các khiếu nại về nội dung độc hại trong thời hạn nghiêm ngặt.
Nguồn: genk.vn
Theo đánh giá của đại biểu Thúy, mặc dù dự thảo Luật đã xác định khá đầy đủ trách nhiệm của 3 chủ thể chính (người bán, streamer và nền tảng), nhưng khi so với thực tế thì vẫn còn "lỗ hổng" đấy các bạn ơi!
Những "kẽ hở" cần phải fix gấp
Thực tế hiện nay, có khá nhiều case người nổi tiếng livestream bán hàng kém chất lượng, thổi phồng công dụng của thực phẩm chức năng, hoặc dùng kỹ thuật seeding ảo để "lừa" người mua. Nghe quen quen phải không nè?
Cụ thể, dự thảo hiện tại vẫn chưa rõ cách kiểm soát trước khi lên sóng với những mặt hàng ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Quy định lưu trữ dữ liệu livestream tối thiểu 1 năm cũng có vẻ hơi ngắn, chưa đủ để xử lý các vụ tranh chấp kéo dài.
Thêm nữa, Luật cũng chưa nói rõ quyền tiếp cận bản ghi livestream của người tiêu dùng khi có tranh chấp, hay trách nhiệm cung cấp bản ghi theo yêu cầu của cơ quan quản lý.
Còn trường hợp streamer "bốc phét" vượt quá nội dung quảng cáo đã được xác nhận thì chưa có cơ chế xử lý riêng. Nền tảng hiện chỉ bị ràng buộc về việc gỡ bỏ nội dung vi phạm, chứ chưa có quy định về kiểm soát thuật toán - thứ được cho là tạo hiệu ứng "mua theo đám đông ảo" đó
Các giải pháp được đề xuất
Để "lấp" những lỗ hổng này, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy đề nghị bổ sung cơ chế kiểm soát trước khi phát trực tiếp, đặc biệt với các sản phẩm như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm.
"Người bán hoặc người livestream cần phải cung cấp hồ sơ sản phẩm cho nền tảng thương mại điện tử để rà soát có điều kiện", chị Thúy nhấn mạnh.
Đồng thời cần làm rõ trách nhiệm liên đới của streamer khi đưa thông tin sai lệch, kèm theo biện pháp xử phạt như cấm livestream trong thời gian nhất định (rip career luôn á ).
Thời hạn lưu trữ dữ liệu livestream nên được kéo dài lên tối thiểu 2 năm, kèm nghĩa vụ cung cấp bản ghi, bình luận, bằng chứng chốt đơn cho người tiêu dùng hoặc cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết.
Nền tảng cũng cần phải công khai tiêu chí hiển thị livestream, kiểm soát bình luận seeding ảo và có cơ chế cảnh báo khi phát hiện lưu lượng tương tác bất thường (bye bye các comment "đã mua xài tốt lắm" giả mạo ).
"Có thể xem xét để phân loại người livestream có ảnh hưởng lớn, hoặc phiên livestream có doanh thu lớn để áp dụng cơ chế kiểm soát chặt hơn, tương tự như cách mà một số quốc gia đã và đang thực hiện", đại biểu Thúy chia sẻ.
Phân định trách nhiệm rõ ràng hơn
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) cũng góp ý rằng cần phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể:
• Người bán: chịu trách nhiệm chính về chất lượng, nguồn gốc hàng hóa
• Người livestream: chịu trách nhiệm trong phạm vi nội dung họ trình bày, quảng cáo
• Tổ chức cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết: chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi dịch vụ kỹ thuật
• Người tiếp thị: chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi kiểm soát được
"Nền tảng thương mại điện tử chịu trách nhiệm khi không thực hiện biện pháp kỹ thuật theo quy định, không phải là cơ quan tiền kiểm nội dung, không biến nền tảng thương mại điện tử thành 'cơ quan thẩm định quảng cáo', vì điều này vừa không đúng chức năng, vừa không khả thi", đại biểu Nga nhấn mạnh.
Bảo vệ trẻ em trên sàn thương mại điện tử
Một vấn đề cực kỳ quan trọng khác được đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) đưa ra là trách nhiệm bảo vệ trẻ em trong thương mại điện tử.
Theo thống kê của UNICEF Việt Nam 2025 và Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, số liệu khá "shock": mỗi ngày có tới 70% trẻ em dưới 15 tuổi nhận quảng cáo cá nhân hóa về đồ chơi, game, đồ ăn nhanh liên tục không ngừng nghỉ
Còn 45% trẻ từ 13-17 tuổi chi hơn 500.000 đồng/tháng trên các sàn thương mại điện tử, trong đó 65% là do AI gợi ý. Gen Z với Gen Alpha giờ "chịu chơi" vậy đó các bác ạ
Đại biểu Tú Anh đề nghị cấm hoàn toàn quảng cáo dựa trên dữ liệu cá nhân, hành vi hoặc vị trí của người dùng dưới tuổi. Tài khoản trẻ em phải mặc định ở chế độ riêng tư và có tính năng cho phép trẻ em cùng phụ huynh chọn hiển thị theo thời gian thực, không bị thuật toán "điều khiển".
Ngoài ra, cần xây dựng nút báo cáo thân thiện với trẻ em - sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói - và xử lý các khiếu nại về nội dung độc hại trong thời hạn nghiêm ngặt.
Nguồn: genk.vn