Thử tưởng tượng nếu mình có cỗ máy thời gian quay về 4,5 tỷ năm trước, cảnh tượng sẽ epic đến mức nào! Không phải bầu trời xanh trong như bây giờ đâu nha, mà là một hành tinh đỏ rực như trong phim viễn tưởng, toàn dung nham sôi sục và khí độc ngập trời
Nhưng plot twist đây rồi: các nhà khoa học vừa phát hiện ra rằng ngay trong "thời kỳ địa ngục" kinh hoàng đó, sự sống có thể đã bắt đầu lén lút xuất hiện rồi đó! Nghe mà không tin nổi luôn á
Hành trình tìm "cội nguồn" của sự sống luôn là một trong những topic hot nhất của khoa học. Càng đào sâu, các nhà địa chất và sinh học càng phát hiện những điều choáng váng: sự sống có thể đã xuất hiện sớm hơn rất nhiều so với những gì chúng ta từng nghĩ!
Từ kỷ Hỏa Thành "nóng bỏng tay" 4,5 tỷ năm trước đến kỷ Cambri sôi động cách đây hơn 500 triệu năm, Trái Đất đã trải qua đủ thứ drama: va chạm vũ trụ, biển lửa, băng hà toàn cầu... Tất cả đã tạo nên hành trình dài của sự sống từ vi khuẩn smol smol cho đến hệ sinh thái đa dạng như hiện giờ.
Rewind về 4,5 tỷ năm trước nhé! Lúc đó Trái Đất đang ở kỷ Hỏa Thành, liên tục bị sao chổi và tiểu hành tinh "tấn công" như game bắn súng vậy Bầu trời đen thui, lấp lánh toàn những vật thể bay vù vù với tốc độ khủng khiếp, để lại vệt lửa dài trên trời.
Mặt Trời lúc đó còn yếu lắm, ánh sáng mờ tịt. Còn Mặt Trăng? Chưa có luôn nha, vì vụ va chạm tạo ra nó vẫn chưa xảy ra!
Bề mặt Trái Đất phủ kín magma đỏ rực, nhiệt độ lên đến 230 độ C (nóng gấp đôi lò nướng bánh á), bầu khí quyển toàn CO2 đặc quánh. Trong môi trường hardcore thế này, nước lỏng không thể tồn tại trên mặt đất được, chỉ có mấy hố nước nhỏ xíu được giữ lại nhờ áp suất khí quyển siêu cao thôi.
Nước đến từ đâu? Đó vẫn là một câu hỏi lớn! Một số nhà nghiên cứu nghĩ là từ sao chổi thuộc đám mây Oort, số khác lại bảo nước đã có sẵn từ khi hình thành Trái Đất rồi
Chuyển sang 4 tỷ năm trước, kỷ Thái Cổ bắt đầu! Đây là thời điểm Mặt Trăng ra đời sau cú va chạm siêu khủng giữa Trái Đất và Theia (một thiên thể to bằng sao Hỏa luôn). Vụ đâm xe vũ trụ này đã ném một đống vật chất ra ngoài, rồi chúng tụ lại tạo thành Mặt Trăng.
Lúc mới sinh ra, Mặt Trăng gần Trái Đất hơn nhiều so với bây giờ, lớn và đỏ rực trên trời đêm - cảnh tượng aesthetic mà giờ không ai được xem nữa
Chu kỳ quỹ đạo của nó chỉ 6 tiếng, đồng bộ với tốc độ tự quay của Trái Đất. Lực thủy triều mạnh vãi, khuấy động cả lòng đất và gây ra vô số vụ phun trào núi lửa liên hoàn.Sao chổi và tiểu hành tinh vẫn liên tục lao xuống, thậm chí xuyên thủng lớp vỏ mỏng manh và làm dung nham phun tung tóe lên!
Nhưng đây mới là điều gây shock: Ngay trong bối cảnh hỗn loạn này, sự sống có thể đã hình thành rồi! Các nghiên cứu mới nhất chỉ ra rằng những tế bào sống đầu tiên có thể đã xuất hiện từ 4,1 tỷ năm trước, tức chỉ vài chục triệu năm sau khi Trái Đất thoát khỏi giai đoạn địa ngục
Đây là giả thuyết gây sốc vì trước đó, các nhà khoa học tin rằng phải mất hàng trăm triệu năm môi trường ổn định mới có thể có sự sống. Nếu đúng, có nghĩa là sự sống có thể xuất hiện trong điều kiện khắc nghiệt hơn nhiều so với tưởng tượng, và có thể phổ biến hơn trong vũ trụ đấy!
Fast forward đến 3 tỷ năm trước: Trái Đất đã khác hẳn rồi! Phần lớn hành tinh được bao phủ bởi biển nông ấm áp, với các đảo núi lửa nhỏ rải rác. Dưới đáy biển, các dạng sống nguyên thủy đã tạo thành những thảm vi sinh vật dày cộp, nhầy nhụa và xanh lục.
Đây là một trong những hệ sinh thái lâu đời và phức tạp nhất từng tồn tại đó! Trong những thảm này, vi khuẩn tự sản xuất chất dinh dưỡng trong chu trình khép kín, tạo nền tảng cho các dạng sống phức tạp hơn về sau
Trên đất liền lúc này vẫn hoang vu vô cùng - không một bóng cây, không đất đai, chỉ toàn đá và bụi. Siêu lục địa Wabala, lục địa đầu tiên trên Trái Đất, có kích thước gần bằng Madagascar nhưng phần lớn bị nhấn chìm bởi thủy triều cao dữ dội do Mặt Trăng gây ra.
Mỗi ngày, nước biển quét qua bề mặt lục địa hai lần, và đây chính là quá trình giúp đất liền dần dần hình thành từ các mảng vỏ mới. Hoạt động kiến tạo mảng và núi lửa ngày càng mạnh trong hàng trăm triệu năm tiếp theo, tạo nên những thay đổi lớn trong cấu trúc vỏ Trái Đất.
Bước ngoặt lớn nhất xảy ra khoảng 2,5 tỷ năm trước với Sự kiện Oxy hóa Lớn. Vi khuẩn lam sản sinh ra một lượng khổng lồ oxy, làm thay đổi hoàn toàn bầu khí quyển! Khí mê tan (vốn tạo hiệu ứng nhà kính giữ ấm cho hành tinh) bị oxy hóa, khiến Trái Đất rơi vào Kỷ Băng Hà Huron kéo dài tận 300 triệu năm
Đó là thời kỳ lạnh giá nhất và dài nhất từng được ghi nhận! Trái Đất lúc này là một quả cầu băng khổng lồ, với băng bao phủ từ cực đến xích đạo luôn.
Khi băng tan dần khoảng 2,1 tỷ năm trước, những sinh vật đa bào đầu tiên xuất hiện. Chúng có kích thước lớn bất ngờ đến 17 cm, sống chủ yếu dưới đáy biển nhưng không để lại hậu duệ.
Sau đó là giai đoạn dài 1 tỷ năm Trái Đất hầu như không thay đổi, được gọi là "một tỷ năm nhàm chán" Tốc độ tiến hóa sinh học chậm lại do lượng oxy trong khí quyển thấp. Các siêu lục địa Columbia rồi Rodinia hình thành và tan rã, nhưng sự sống vẫn chỉ ở dạng đơn giản.
Mọi chuyện chỉ thực sự thay đổi sau khi Trái Đất trải qua thêm một đợt băng hà nữa. Khi khí hậu ấm lên trở lại, sự sống lập tức bùng nổ trong kỷ Cambri, tạo ra vô số sinh vật đa bào phức tạp và đặt nền móng cho sự đa dạng sinh học ngày nay
Nguồn: genk.vn