LinhPinky260
New member
Việc quán cafe vô tình giúp bài hát viral và việc tác giả được nhận thù lao là hai chuyện hoàn toàn khác nhau nha các bạn! Giữa ranh giới của "kênh truyền thông tự nguyện" và "tài sản bị khai thác thương mại", Nghị định 134/2026/NĐ-CP chính là giải pháp để trả lại đúng giá trị cho công sức sáng tạo nghệ thuật đấy 
**Một hướng đi tất yếu mà thôi**
Thật ra Nghị định 134/2026/NĐ-CP không phải là thứ gì xa lạ đâu nhé! Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam từ trước đã ghi rõ việc dùng nhạc để kinh doanh thương mại phải trả phí bản quyền rồi. Điểm mới là nghị định này làm rõ công thức tính phí, minh bạch hóa cơ chế thu và chia tiền, đồng thời điều chỉnh mức phí theo lương cơ sở mới từ 1/7/2026 là 2,53 triệu đồng/tháng.
Mức phí cụ thể được tính theo công thức: Tiền bản quyền hàng năm = mức lương cơ sở x hệ số điều chỉnh theo diện tích và loại hình, tối đa không quá 8 lần lương cơ sở, tức khoảng 20,24 triệu đồng/năm.
Nghe có vẻ nhiều nhưng thực tế một quán cafe 30m² ở Hà Nội hoặc Sài Gòn chỉ đóng khoảng 2,4 triệu đồng/năm thôi, tức chưa đến 200k/tháng Phí này được đóng cho hai bên: Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đại diện cho nhạc sĩ, tác giả; và Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam (RIAV) đại diện cho nhà sản xuất và nghệ sĩ biểu diễn.
Nhìn rộng ra thì đây là hướng đi mà hầu hết các quốc gia có ngành nhạc phát triển đều đã áp dụng rồi. Hàn Quốc triển khai từ thập niên 1960, và đến 2024 tổ chức quản lý bản quyền KOMCA thu về 437 tỷ won, phân phối 423,5 tỷ won trực tiếp cho hơn 37.000 nhạc sĩ và tác giả luôn
Trung Quốc vận hành qua MCSC với hàng chục nghìn cơ sở kinh doanh đã ký hợp đồng hợp lệ, từ chuỗi nhà hàng lớn đến siêu thị. Còn Nhật Bản - thị trường âm nhạc lớn thứ hai thế giới - vừa sửa Luật Bản quyền tháng 6/2026, lần đầu tiên công nhận quyền nhận thù lao cho nghệ sĩ khi nhạc được phát tại nơi công cộng. Một phần lý do là để nghệ sĩ Nhật không bị mất nguồn thu từ thị trường quốc tế theo nguyên tắc có đi có lại
Việt Nam đang đi đúng hướng mà các nước phát triển nhất cũng đang hoàn thiện đó nha!
Hơn nữa, câu chuyện bản quyền âm nhạc không chỉ về tiền. Đó là câu chuyện về việc xã hội nhìn nhận giá trị sáng tạo như thế nào. Mỗi bài nhạc vang lên tại quán cafe là kết quả hàng tháng, thậm chí hàng năm công sức của nhạc sĩ, ca sĩ, nhà sản xuất. Việc cơ sở kinh doanh dùng nhạc để tạo không khí, giữ chân khách và tăng doanh thu mà người sáng tạo không nhận được gì là điều một thị trường văn minh cần khắc phục
**Quán cafe là kênh quảng bá, nhưng nghệ sĩ cũng cần được bảo vệ đúng không nào**
Một góc nhìn xuất hiện nhiều trong dư luận là quán cafe và nhà hàng đang làm việc có lợi cho nghệ sĩ - quảng bá nhạc đến tai người nghe mà không tốn tiền marketing. Không ít ca sĩ trẻ Việt Nam được biết đến lần đầu qua playlist ở quán cafe. Ở Thái Lan, nhiều nghệ sĩ indie từng tự nguyện miễn phí cho các quán nhỏ, xem đó như đầu tư vào độ phủ sóng
Góc nhìn này không sai, nhưng chỉ đúng ở giai đoạn nhất định, thường là khi nghệ sĩ còn đang tìm chỗ đứng. Khi tác phẩm đã trưởng thành, đã được thị trường đón nhận và có giá trị rõ ràng, điều nghệ sĩ cần không còn là độ phủ sóng nữa, mà là được bảo vệ đúng mức. Một bài nhạc vang lên hàng trăm lần mỗi ngày tại hàng nghìn quán trên cả nước không còn là "quảng bá miễn phí", mà là tài sản đang bị khai thác thương mại mà người tạo ra chưa nhận được gì cả
Hơn nữa, việc quán cafe vô tình giúp bài nhạc được nghe nhiều hơn và việc tác giả có quyền được trả thù lao là hai chuyện hoàn toàn độc lập, không triệt tiêu nhau nhé! Một nghệ sĩ có thể vừa vui vì nhạc được yêu thích ở nhiều nơi, vừa hoàn toàn chính đáng khi mong muốn quyền lợi được pháp luật bảo vệ. Thực ra, chính những nghệ sĩ có tác phẩm được phát nhiều nhất mới là người hưởng lợi nhiều nhất từ hệ thống bản quyền hoạt động tốt - khi cơ chế minh bạch, tiền chảy về đúng người, đúng tác phẩm, đúng tỷ lệ đóng góp
Nhìn theo hướng đó, bảo vệ bản quyền không phải rào cản với sự phổ biến của âm nhạc, mà ngược lại, là nền tảng để âm nhạc phát triển bền vững hơn. Nghệ sĩ được trả công xứng đáng thì mới có động lực tiếp tục sáng tác, và thị trường có thêm nhiều tác phẩm hay thì người nghe, kể cả khách của quán cafe, mới là người được hưởng lợi cuối cùng
**Nhận thức đang dần thay đổi, nhưng cần thêm thời gian chút**
Một trong những thách thức lớn nhất của giai đoạn đầu không phải từ sự phản đối, mà từ sự chưa quen. Suốt nhiều năm, nhạc trong quán ăn, quán cafe được xem là thứ có sẵn và gần như miễn phí, phần vì thói quen thị trường, phần vì ranh giới giữa nghe nhạc cá nhân và phát nhạc thương mại chưa được truyền thông đủ rộng
Nhiều chủ quán hiện vẫn nghĩ đã trả phí Spotify Premium hay YouTube Premium là đủ. Đây là hiểu lầm phổ biến cần giải thích rõ: gói cá nhân chỉ cấp quyền nghe riêng tư, không bao gồm quyền biểu diễn công khai trong không gian thương mại nha!
Hai quyền này tồn tại độc lập và có giá trị khác nhau. Một bài post trên mạng xã hội với tiêu đề giật gân về quy định mới thu về hàng nghìn interaction chỉ trong vài giờ, phần lớn là hoang mang và hiểu sai, cho thấy khoảng trống truyền thông vẫn còn rất lớn
Tin vui là các chuỗi lớn như khách sạn quốc tế, trung tâm thương mại, thương hiệu F&B quy mô lớn đã thực hiện nghĩa vụ bản quyền từ lâu rồi, vì họ có bộ phận pháp chế đọc và áp dụng luật. Đây là tín hiệu tích cực: Ý thức tuân thủ đang hình thành ở khu vực dẫn đầu thị trường, và xu hướng đó sẽ lan rộng dần thôi
Khảo sát của iPOS trên 3.000 doanh nghiệp F&B, chủ yếu tại Hà Nội và TP.HCM, cho thấy hơn 57% cho rằng áp lực tuân thủ pháp lý là một trong những rào cản ảnh hưởng đến biên lợi nhuận. Nhưng các chuyên gia cũng chỉ ra rằng bản quyền âm nhạc chỉ là gánh nặng nếu tiếp cận theo kiểu bị động. Khi được nhìn nhận đúng, đây đơn giản là chi phí vận hành, không khác gì tiền điện, tiền thuê mặt bằng hay phí phần mềm quản lý. Và với mức chưa đến 200k/tháng cho quán nhỏ, đó là chi phí hoàn toàn có thể tính vào giá thành mà
Nhìn vào bản đồ kinh doanh F&B Việt Nam, từ những con phố cafe tấp nập ở Hà Nội và Sài Gòn cho đến hàng triệu quán nhỏ ở thị trấn, huyện lỵ khắp cả nước, có thể thấy đây là hành trình cần cả hệ thống cùng tham gia, không chỉ riêng cơ quan quản lý.
Bài học từ Hàn Quốc, nơi hệ thống bản quyền âm nhạc vận hành minh bạch và hiệu quả bậc nhất châu Á, cho thấy yếu tố quyết định không chỉ là luật đúng, mà còn là luật dễ tiếp cận. KOMCA vận hành theo mô hình một đầu mối, chủ cơ sở đóng một khoản phí hàng năm và được phát toàn bộ kho nhạc mà không cần thương lượng từng bài. Tổ chức này còn phát triển app riêng để nghệ sĩ theo dõi từng đồng royalty theo từng tháng, minh bạch đến mức được so sánh với bảng lương nhân viên văn phòng. Sự minh bạch đó tạo niềm tin, và niềm tin tạo sự tuân thủ tự nguyện
Đó cũng là điều nhiều người kỳ vọng sẽ thấy ở Việt Nam trong thời gian tới: thông tin về quy trình đóng phí được phổ biến rõ ràng và đủ rộng đến từng địa phương, đặc biệt là những vùng xa hai đô thị lớn nơi chủ quán nhỏ chưa quen với thủ tục hành chính liên quan đến sở hữu trí tuệ. Vai trò của báo chí, hiệp hội ngành F&B và chính quyền địa phương trong việc lan tỏa thông tin lúc này rất quan trọng, thay thế những nội dung gây hoang mang trên mạng xã hội bằng hướng dẫn thực tế, cụ thể và dễ làm theo
Nguồn: soha.vn
**Một hướng đi tất yếu mà thôi**
Thật ra Nghị định 134/2026/NĐ-CP không phải là thứ gì xa lạ đâu nhé! Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam từ trước đã ghi rõ việc dùng nhạc để kinh doanh thương mại phải trả phí bản quyền rồi. Điểm mới là nghị định này làm rõ công thức tính phí, minh bạch hóa cơ chế thu và chia tiền, đồng thời điều chỉnh mức phí theo lương cơ sở mới từ 1/7/2026 là 2,53 triệu đồng/tháng.
Mức phí cụ thể được tính theo công thức: Tiền bản quyền hàng năm = mức lương cơ sở x hệ số điều chỉnh theo diện tích và loại hình, tối đa không quá 8 lần lương cơ sở, tức khoảng 20,24 triệu đồng/năm.
Nghe có vẻ nhiều nhưng thực tế một quán cafe 30m² ở Hà Nội hoặc Sài Gòn chỉ đóng khoảng 2,4 triệu đồng/năm thôi, tức chưa đến 200k/tháng Phí này được đóng cho hai bên: Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đại diện cho nhạc sĩ, tác giả; và Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam (RIAV) đại diện cho nhà sản xuất và nghệ sĩ biểu diễn.
Nhìn rộng ra thì đây là hướng đi mà hầu hết các quốc gia có ngành nhạc phát triển đều đã áp dụng rồi. Hàn Quốc triển khai từ thập niên 1960, và đến 2024 tổ chức quản lý bản quyền KOMCA thu về 437 tỷ won, phân phối 423,5 tỷ won trực tiếp cho hơn 37.000 nhạc sĩ và tác giả luôn
Trung Quốc vận hành qua MCSC với hàng chục nghìn cơ sở kinh doanh đã ký hợp đồng hợp lệ, từ chuỗi nhà hàng lớn đến siêu thị. Còn Nhật Bản - thị trường âm nhạc lớn thứ hai thế giới - vừa sửa Luật Bản quyền tháng 6/2026, lần đầu tiên công nhận quyền nhận thù lao cho nghệ sĩ khi nhạc được phát tại nơi công cộng. Một phần lý do là để nghệ sĩ Nhật không bị mất nguồn thu từ thị trường quốc tế theo nguyên tắc có đi có lại
Việt Nam đang đi đúng hướng mà các nước phát triển nhất cũng đang hoàn thiện đó nha!
Hơn nữa, câu chuyện bản quyền âm nhạc không chỉ về tiền. Đó là câu chuyện về việc xã hội nhìn nhận giá trị sáng tạo như thế nào. Mỗi bài nhạc vang lên tại quán cafe là kết quả hàng tháng, thậm chí hàng năm công sức của nhạc sĩ, ca sĩ, nhà sản xuất. Việc cơ sở kinh doanh dùng nhạc để tạo không khí, giữ chân khách và tăng doanh thu mà người sáng tạo không nhận được gì là điều một thị trường văn minh cần khắc phục
**Quán cafe là kênh quảng bá, nhưng nghệ sĩ cũng cần được bảo vệ đúng không nào**
Một góc nhìn xuất hiện nhiều trong dư luận là quán cafe và nhà hàng đang làm việc có lợi cho nghệ sĩ - quảng bá nhạc đến tai người nghe mà không tốn tiền marketing. Không ít ca sĩ trẻ Việt Nam được biết đến lần đầu qua playlist ở quán cafe. Ở Thái Lan, nhiều nghệ sĩ indie từng tự nguyện miễn phí cho các quán nhỏ, xem đó như đầu tư vào độ phủ sóng
Góc nhìn này không sai, nhưng chỉ đúng ở giai đoạn nhất định, thường là khi nghệ sĩ còn đang tìm chỗ đứng. Khi tác phẩm đã trưởng thành, đã được thị trường đón nhận và có giá trị rõ ràng, điều nghệ sĩ cần không còn là độ phủ sóng nữa, mà là được bảo vệ đúng mức. Một bài nhạc vang lên hàng trăm lần mỗi ngày tại hàng nghìn quán trên cả nước không còn là "quảng bá miễn phí", mà là tài sản đang bị khai thác thương mại mà người tạo ra chưa nhận được gì cả
Hơn nữa, việc quán cafe vô tình giúp bài nhạc được nghe nhiều hơn và việc tác giả có quyền được trả thù lao là hai chuyện hoàn toàn độc lập, không triệt tiêu nhau nhé! Một nghệ sĩ có thể vừa vui vì nhạc được yêu thích ở nhiều nơi, vừa hoàn toàn chính đáng khi mong muốn quyền lợi được pháp luật bảo vệ. Thực ra, chính những nghệ sĩ có tác phẩm được phát nhiều nhất mới là người hưởng lợi nhiều nhất từ hệ thống bản quyền hoạt động tốt - khi cơ chế minh bạch, tiền chảy về đúng người, đúng tác phẩm, đúng tỷ lệ đóng góp
Nhìn theo hướng đó, bảo vệ bản quyền không phải rào cản với sự phổ biến của âm nhạc, mà ngược lại, là nền tảng để âm nhạc phát triển bền vững hơn. Nghệ sĩ được trả công xứng đáng thì mới có động lực tiếp tục sáng tác, và thị trường có thêm nhiều tác phẩm hay thì người nghe, kể cả khách của quán cafe, mới là người được hưởng lợi cuối cùng
**Nhận thức đang dần thay đổi, nhưng cần thêm thời gian chút**
Một trong những thách thức lớn nhất của giai đoạn đầu không phải từ sự phản đối, mà từ sự chưa quen. Suốt nhiều năm, nhạc trong quán ăn, quán cafe được xem là thứ có sẵn và gần như miễn phí, phần vì thói quen thị trường, phần vì ranh giới giữa nghe nhạc cá nhân và phát nhạc thương mại chưa được truyền thông đủ rộng
Nhiều chủ quán hiện vẫn nghĩ đã trả phí Spotify Premium hay YouTube Premium là đủ. Đây là hiểu lầm phổ biến cần giải thích rõ: gói cá nhân chỉ cấp quyền nghe riêng tư, không bao gồm quyền biểu diễn công khai trong không gian thương mại nha!
Hai quyền này tồn tại độc lập và có giá trị khác nhau. Một bài post trên mạng xã hội với tiêu đề giật gân về quy định mới thu về hàng nghìn interaction chỉ trong vài giờ, phần lớn là hoang mang và hiểu sai, cho thấy khoảng trống truyền thông vẫn còn rất lớn
Tin vui là các chuỗi lớn như khách sạn quốc tế, trung tâm thương mại, thương hiệu F&B quy mô lớn đã thực hiện nghĩa vụ bản quyền từ lâu rồi, vì họ có bộ phận pháp chế đọc và áp dụng luật. Đây là tín hiệu tích cực: Ý thức tuân thủ đang hình thành ở khu vực dẫn đầu thị trường, và xu hướng đó sẽ lan rộng dần thôi
Khảo sát của iPOS trên 3.000 doanh nghiệp F&B, chủ yếu tại Hà Nội và TP.HCM, cho thấy hơn 57% cho rằng áp lực tuân thủ pháp lý là một trong những rào cản ảnh hưởng đến biên lợi nhuận. Nhưng các chuyên gia cũng chỉ ra rằng bản quyền âm nhạc chỉ là gánh nặng nếu tiếp cận theo kiểu bị động. Khi được nhìn nhận đúng, đây đơn giản là chi phí vận hành, không khác gì tiền điện, tiền thuê mặt bằng hay phí phần mềm quản lý. Và với mức chưa đến 200k/tháng cho quán nhỏ, đó là chi phí hoàn toàn có thể tính vào giá thành mà
Nhìn vào bản đồ kinh doanh F&B Việt Nam, từ những con phố cafe tấp nập ở Hà Nội và Sài Gòn cho đến hàng triệu quán nhỏ ở thị trấn, huyện lỵ khắp cả nước, có thể thấy đây là hành trình cần cả hệ thống cùng tham gia, không chỉ riêng cơ quan quản lý.
Bài học từ Hàn Quốc, nơi hệ thống bản quyền âm nhạc vận hành minh bạch và hiệu quả bậc nhất châu Á, cho thấy yếu tố quyết định không chỉ là luật đúng, mà còn là luật dễ tiếp cận. KOMCA vận hành theo mô hình một đầu mối, chủ cơ sở đóng một khoản phí hàng năm và được phát toàn bộ kho nhạc mà không cần thương lượng từng bài. Tổ chức này còn phát triển app riêng để nghệ sĩ theo dõi từng đồng royalty theo từng tháng, minh bạch đến mức được so sánh với bảng lương nhân viên văn phòng. Sự minh bạch đó tạo niềm tin, và niềm tin tạo sự tuân thủ tự nguyện
Đó cũng là điều nhiều người kỳ vọng sẽ thấy ở Việt Nam trong thời gian tới: thông tin về quy trình đóng phí được phổ biến rõ ràng và đủ rộng đến từng địa phương, đặc biệt là những vùng xa hai đô thị lớn nơi chủ quán nhỏ chưa quen với thủ tục hành chính liên quan đến sở hữu trí tuệ. Vai trò của báo chí, hiệp hội ngành F&B và chính quyền địa phương trong việc lan tỏa thông tin lúc này rất quan trọng, thay thế những nội dung gây hoang mang trên mạng xã hội bằng hướng dẫn thực tế, cụ thể và dễ làm theo
Nguồn: soha.vn