Ơ bạn, ai bảo chỉ có Sao Mộc với Sao Kim mới "xoay" được Trái Đất? Một nghiên cứu mới vừa bóc phốt luôn: hóa ra Sao Hỏa cũng đóng vai "ông trùm" thầm lặng trong việc tạo ra các kỷ băng hà siêu khổng lồ trên hành tinh chúng ta đây! Nhà khoa học Stephen Kane đã dùng mô phỏng quỹ đạo và phát hiện ra điều này - nghe mà choáng luôn á!
Phân biệt thời tiết vs khí hậu cho rõ ràng nha
Trước tiên phải hiểu: thời tiết và khí hậu là hai thứ hoàn toàn khác biệt nhen!
️ Thời tiết là kiểu hôm nay nắng mai mưa, diễn biến trong vài giờ vài ngày thôi. Còn khí hậu? Đó là cả một "bức tranh lớn" kéo dài hàng nghìn, hàng triệu năm luôn!
Chính trong những chu kỳ dài hạn này, các kỷ băng hà đã xuất hiện rồi biến mất theo nhịp điệu cực kỳ phức tạp mà các nhà khoa học vẫn đang cày cuốc nghiên cứu từng chút một.
Mấy chu kỳ khí hậu thì đủ loại nha: có El Niño và La Niña (mấy năm một lần), có chu kỳ hàng thập kỷ hàng thế kỷ... Nhưng mà các bác muốn hiểu kỷ băng hà thì phải nhìn ở tầm hàng trăm nghìn đến hàng triệu năm mới chuẩn!
Chu kỳ Milankovitch và đội hình hành tinh
Từ trước giờ ai cũng nghĩ các kỷ băng hà chủ yếu do chu kỳ Milankovitch gây ra. Cái này liên quan đến lực hấp dẫn từ Sao Mộc và Sao Kim "kéo" quỹ đạo Trái Đất, khiến nó không còn tròn nữa mà hơi elip. Kết quả? Khoảng cách Trái Đất - Mặt Trời thay đổi, lượng bức xạ nhận được dao động tới 23% luôn! Đủ để khí hậu "điên đảo" hẳn.
Nhưng plot twist đây rồi: Stephen Kane bảo nếu chỉ có Sao Mộc và Sao Kim thì câu chuyện vẫn chưa trọn vẹn!
Thông qua mô hình máy tính siêu xịn, Kane phát hiện lực hấp dẫn của Sao Hỏa tuy nhỏ hơn Sao Mộc nhiều nhưng vẫn đủ mạnh để tác động đáng kể lên khí hậu Trái Đất. Ngay cả bản thân ông cũng shock vì ban đầu nghĩ ảnh hưởng từ Sao Hỏa quá nhỏ để có ý nghĩa gì!
Chu kỳ 100.000 năm và "Chu kỳ Lớn"
Điểm highlight của nghiên cứu là giải thích được chu kỳ băng hà 100.000 năm - cái đã lặp đi lặp lại suốt 2,6 triệu năm qua. Trước đây người ta cứ tưởng Sao Kim và Sao Mộc giống như "cái đồng hồ" điều chỉnh băng hà, nhưng không trực tiếp gây ra nó.
Thế mà mô phỏng của Kane cho thấy: nếu không có Sao Hỏa thì các kỷ băng hà sẽ không xảy ra mạnh mẽ và thường xuyên như vậy đâu!
Còn ngầu hơn nữa: Sao Hỏa kiểm soát một "Chu kỳ Lớn" khoảng 2,4 triệu năm nữa kìa! Dấu vết của chu kỳ này nằm trong các trầm tích biển sâu, nơi có những khoảng trống địa chất vì dòng hải lưu quá mạnh đã bào mòn đáy biển. Chính chu kỳ này khiến khí hậu Trái Đất dao động mạnh hơn - băng hà lạnh hơn, giai đoạn ấm nóng hơn!
Ảnh hưởng đến... tổ tiên con người luôn á!
Và đây mới là phần wild nhất: một số nhà nhân học cho rằng những biến động khí hậu do các chu kỳ quỹ đạo này đã ảnh hưởng luôn đến môi trường sống của tổ tiên loài người! Châu Phi chuyển từ rừng rậm sang thảo nguyên, tạo áp lực sinh tồn buộc con người phải thích nghi - từ việc đứng thẳng hai chân đến phát triển bộ não to hơn đấy!
Thế là từ một hành tinh đỏ lặng lẽ ngoài kia, Sao Hỏa đã âm thầm để lại dấu ấn sâu đậm lên cả lịch sử khí hậu lẫn tiến hóa của Trái Đất. Phát hiện của Stephen Kane chứng minh rằng trong vũ trụ rộng lớn này, ngay cả những lực hấp dẫn tưởng chừng nhỏ bé cũng có thể định hình vận mệnh của cả một hành tinh đó nha!
Nguồn: genk.vn
Phân biệt thời tiết vs khí hậu cho rõ ràng nha
Trước tiên phải hiểu: thời tiết và khí hậu là hai thứ hoàn toàn khác biệt nhen!
️ Thời tiết là kiểu hôm nay nắng mai mưa, diễn biến trong vài giờ vài ngày thôi. Còn khí hậu? Đó là cả một "bức tranh lớn" kéo dài hàng nghìn, hàng triệu năm luôn!Chính trong những chu kỳ dài hạn này, các kỷ băng hà đã xuất hiện rồi biến mất theo nhịp điệu cực kỳ phức tạp mà các nhà khoa học vẫn đang cày cuốc nghiên cứu từng chút một.
Mấy chu kỳ khí hậu thì đủ loại nha: có El Niño và La Niña (mấy năm một lần), có chu kỳ hàng thập kỷ hàng thế kỷ... Nhưng mà các bác muốn hiểu kỷ băng hà thì phải nhìn ở tầm hàng trăm nghìn đến hàng triệu năm mới chuẩn!
Chu kỳ Milankovitch và đội hình hành tinh
Từ trước giờ ai cũng nghĩ các kỷ băng hà chủ yếu do chu kỳ Milankovitch gây ra. Cái này liên quan đến lực hấp dẫn từ Sao Mộc và Sao Kim "kéo" quỹ đạo Trái Đất, khiến nó không còn tròn nữa mà hơi elip. Kết quả? Khoảng cách Trái Đất - Mặt Trời thay đổi, lượng bức xạ nhận được dao động tới 23% luôn! Đủ để khí hậu "điên đảo" hẳn.
Nhưng plot twist đây rồi: Stephen Kane bảo nếu chỉ có Sao Mộc và Sao Kim thì câu chuyện vẫn chưa trọn vẹn!
Thông qua mô hình máy tính siêu xịn, Kane phát hiện lực hấp dẫn của Sao Hỏa tuy nhỏ hơn Sao Mộc nhiều nhưng vẫn đủ mạnh để tác động đáng kể lên khí hậu Trái Đất. Ngay cả bản thân ông cũng shock vì ban đầu nghĩ ảnh hưởng từ Sao Hỏa quá nhỏ để có ý nghĩa gì!
Chu kỳ 100.000 năm và "Chu kỳ Lớn"
Điểm highlight của nghiên cứu là giải thích được chu kỳ băng hà 100.000 năm - cái đã lặp đi lặp lại suốt 2,6 triệu năm qua. Trước đây người ta cứ tưởng Sao Kim và Sao Mộc giống như "cái đồng hồ" điều chỉnh băng hà, nhưng không trực tiếp gây ra nó.
Thế mà mô phỏng của Kane cho thấy: nếu không có Sao Hỏa thì các kỷ băng hà sẽ không xảy ra mạnh mẽ và thường xuyên như vậy đâu!
Còn ngầu hơn nữa: Sao Hỏa kiểm soát một "Chu kỳ Lớn" khoảng 2,4 triệu năm nữa kìa! Dấu vết của chu kỳ này nằm trong các trầm tích biển sâu, nơi có những khoảng trống địa chất vì dòng hải lưu quá mạnh đã bào mòn đáy biển. Chính chu kỳ này khiến khí hậu Trái Đất dao động mạnh hơn - băng hà lạnh hơn, giai đoạn ấm nóng hơn!
Ảnh hưởng đến... tổ tiên con người luôn á!
Và đây mới là phần wild nhất: một số nhà nhân học cho rằng những biến động khí hậu do các chu kỳ quỹ đạo này đã ảnh hưởng luôn đến môi trường sống của tổ tiên loài người! Châu Phi chuyển từ rừng rậm sang thảo nguyên, tạo áp lực sinh tồn buộc con người phải thích nghi - từ việc đứng thẳng hai chân đến phát triển bộ não to hơn đấy!
Thế là từ một hành tinh đỏ lặng lẽ ngoài kia, Sao Hỏa đã âm thầm để lại dấu ấn sâu đậm lên cả lịch sử khí hậu lẫn tiến hóa của Trái Đất. Phát hiện của Stephen Kane chứng minh rằng trong vũ trụ rộng lớn này, ngay cả những lực hấp dẫn tưởng chừng nhỏ bé cũng có thể định hình vận mệnh của cả một hành tinh đó nha!
Nguồn: genk.vn