Nhớ hồi 4 năm trước, Jack Ma và Hứa Gia Ấn còn "flex" nhau cực gắt để giành ngôi tỷ phú giàu nhất châu Á. Giờ thì cả hai đều đang "đau đầu" với núi vấn đề của riêng mình. Đặc biệt là ông chủ Evergrande - tài sản đang "bay" không phanh và đế chế BĐS từng "ngầu" lắm giờ đang... sắp sập tiệm luôn rồi
Đây là cú twist buồn cho một anh hàng đã vất vả lắm mới thoát nghèo và build được một trong những tập đoàn BĐS khủng nhất thế giới. Trước giờ khó khăn là có, nhưng lúc nào cũng có bạn tỷ phú và chính quyền địa phương "hốt" cho. Thế mà lần này, với 305 tỷ USD nợ và tài sản Evergrande "rớt giá" ầm ầm, ông đang cô đơn hơn bao giờ hết.
"Không có ai quan tâm đến việc giúp ông ấy đâu. Với tình hình này, tôi không nghĩ Hứa Gia Ấn còn ai để bấu víu", theo Desmond Shum - tác giả cuốn sách "Red Roulette" về các tỷ phú Trung Quốc.
Bạn bè giàu có cũng "quay xe" hết rồi
Giờ câu hỏi là: Ông có giữ được Evergrande không? Thằng bạn thân nhất là tỷ phú Zhang Jindong cũng vừa mất mảng bán lẻ khi Suning phải nhận tiền cứu trợ từ chính phủ hồi tháng 7. Còn các CEO khác thất bại còn bi đát hơn - từ vào tù đến án tử hình luôn
Evergrande đang là minh chứng "xịn xò" nhất cho 2 chiến dịch mà Trung Quốc đang đẩy mạnh: trừng trị các công ty vay nợ lung tung và giảm rủi ro trên thị trường nhà đất. Evergrande và các công ty cùng thời "boom" nhờ vay từ đủ thứ nguồn: trái phiếu USD, bán cổ phần, vay ngân hàng (cả ngân hàng "chui" nữa). Chắc chắn họ sẽ phải tái cơ cấu nợ "khủng" nhất lịch sử Trung Quốc luôn.
Ngay cả những người từng ủng hộ Hứa Gia Ấn lâu năm giờ cũng hết kiên nhẫn rồi. Chinese Estates Holdings của ông trùm Joseph Lau đang bán tháo cổ phiếu Evergrande và có thể thoái vốn hết luôn.
Hiện tại Hứa Gia Ấn vẫn đang ngồi ghế CEO Evergrande. Tháng 7 vừa rồi ông còn xuất hiện tại lễ kỷ niệm 100 năm thành lập đảng Cộng sản Trung Quốc ở quảng trường Thiên An Môn, flex mối quan hệ quyền lực của mình. Gần đây nhất, ông họp với nhân viên và ký tuyên bố Evergrande sẽ ưu tiên hoàn thành các dự án đã bán.
Thế nhưng thiếu đi sự support công khai từ những mối quan hệ thân thiết như xưa, cộng thêm tài sản cá nhân đã "bốc hơi" 15 tỷ USD từ đầu năm đến giờ, Hứa Gia Ấn buộc phải bán cổ phần ở các công ty con từng là niềm tự hào. Theo nguồn tin, ông đã bán một đống cổ phần ở công ty dịch vụ BĐS cho tỷ phú khác rồi.
Plot từ tay trắng lên đỉnh cao
Thực ra Hứa Gia Ấn từng "sống sót" qua nhiều sóng gió rồi. Sinh năm 1958 ở tỉnh Hồ Nam, ông mất mẹ từ nhỏ, bố làm nghề xẻ gỗ kiếm sống qua ngày. Học hành là con đường thoát nghèo của ông. Tốt nghiệp Viện khoa học và công nghệ Vũ Hán năm 1982 - đúng lúc Đặng Tiểu Bình mở cửa kinh tế. Ban đầu làm cho công ty thép nhưng nghỉ việc năm 1992 để "thử vận may" với BĐS.
Năm 1996, ông lập Evergrande, đặt trụ sở ở Quảng Châu. Những thập kỷ sau đó, Evergrande "bự" lên thành tập đoàn sở hữu đất rộng gấp 5 lần Manhattan luôn! Không chỉ dừng ở BĐS, ông còn "lấn sân" sang nước đóng chai, giải trí online, ngân hàng bảo hiểm và cả sở hữu đội bóng đá, bóng chuyền. Hứa Gia Ấn từng tuyên bố sẽ vượt mặt Elon Musk với "công ty xe điện mạnh nhất thế giới" nữa cơ
Evergrande càng to thì tài sản Hứa Gia Ấn càng "lên đỉnh". Thời đỉnh cao, tài sản cá nhân ông chạm 42 tỷ USD. Và trong khi Evergrande thành "chúa nợ" thì riêng từ 2011 đến giờ ông cũng "hốt" 8 tỷ USD tiền cổ tức rồi.
Ông từng tự tin rằng những lĩnh vực Evergrande đang làm hoàn toàn "ăn khớp" với ưu tiên của các lãnh đạo đất nước, đặc biệt là Chủ tịch Tập Cận Bình - từ tham vọng Trung Quốc nắm công nghệ đỉnh nhất thế giới đến vô địch World Cup. Ông còn là thành viên ủy ban tư vấn chính sách cho chính phủ nữa. Năm 2018, Hứa Gia Ấn có tên trong danh sách 100 doanh nhân tiêu biểu nhất cả nước.
Ông thường flex rằng Evergrande tạo ra hàng triệu việc làm và đóng hàng tỷ nhân dân tệ tiền thuế, đồng thời top 1 danh sách tỷ phú làm từ thiện nhiều nhất Trung Quốc do Forbes thống kê.
Nhưng núi nợ không thể che giấu mãi
Tuy nhiên tất cả không thể che đậy được lo ngại về núi nợ khổng lồ của Evergrande. Năm 2018, nợ Evergrande phình lên hơn 100 tỷ USD và bị NHTW Trung Quốc "gọi tên" là tập đoàn có thể gây rủi ro cho hệ thống tài chính (3 cái tên còn lại là HNA Group, Tomorrow Holding và Fosun International). Thời kỳ hoàng kim của các tập đoàn "bành trướng" bằng M&A hoành tráng nhưng bằng tiền vay đã kết thúc rồi.
Một mặt, Hứa Gia Ấn hứa sẽ giảm nợ. Mặt khác, như mọi lần khác, ông quay sang "kêu cứu" bạn bè và các mối quan hệ. Từ 2018, các công ty của Hứa thực hiện giao dịch tổng giá trị 3,6 tỷ USD với những tập đoàn BĐS của 3 người bạn tỷ phú thường chơi poker cùng ông.
Thế nhưng cơ quan quản lý vẫn tiếp tục "siết". Cuối cùng các khoản vay từ ngân hàng "chui" (chiếm gần 1/3 nợ Evergrande năm 2019) cạn kiệt. Những khoản vay "mập mờ" qua các công ty liên doanh cũng giảm. Và Evergrande hoàn toàn bị chặn nguồn tín dụng mới với chính sách "3 lằn ranh đỏ" mà chính phủ Trung Quốc áp để giảm đòn bẩy tài chính ở các doanh nghiệp BĐS.
Từ năm ngoái Hứa Gia Ấn phải đối mặt với khủng hoảng thanh khoản. Dự định niêm yết "cửa hậu" mảng kinh doanh ở đại lục thất bại khiến Evergrande không thể tìm ra tiền để thanh toán 20 tỷ USD cho nhà đầu tư. Trên mạng xuất hiện lá thư được cho là Evergrande gửi chính quyền tỉnh Quảng Đông cảnh báo tập đoàn đang đối mặt nguy cơ vỡ nợ, mặc dù sau đó Evergrande nói đó là fake. Không lâu sau Evergrande "deal" được hoãn trả nợ nhờ sự hậu thuẫn của một số quan chức địa phương. Hứa Gia Ấn thoát "thảm họa" trong gang tấc, nhưng rắc rối lại nhanh chóng quay lại.
Trên báo chí bắt đầu toàn tin Evergrande bị nhà cung ứng kiện vì không trả nợ đúng hạn. Một số tìm cách đóng băng tài sản Evergrande, một số "ngừng thi công" luôn. Chính quyền địa phương không còn giúp Hứa Gia Ấn nữa, ít nhất trên bề mặt là vậy, vì chính quyền trung ương thể hiện rõ quyết tâm siết chặt kỷ cương trên thị trường BĐS.
Thời đại mới: Bắc Kinh không giải cứu nữa
Bất chấp quy mô khủng của Evergrande và hệ lụy có thể xảy ra nếu nó phá sản, không có dấu hiệu nào cho thấy Bắc Kinh sẽ "bail out". Tổng biên tập Thời báo Hoàn cầu viết trên Weibo rằng không thể coi những tập đoàn như Evergrande là "quá lớn để sụp đổ".
Theo Donald Low, lãnh đạo Viện nghiên cứu thị trường mới nổi trực thuộc ĐH Khoa học và Công nghệ Hong Kong, một gói cứu trợ lớn cho Evergrande sẽ tạo ra rủi ro đạo đức và quan trọng hơn là trái với mục tiêu "thịnh vượng chung" mà ông Tập nhấn mạnh gần đây.
Thay vào đó, Hứa Gia Ấn đang nỗ lực bán tài sản để kiếm tiền trả các chủ nợ. Danh sách chủ nợ Evergrande "dài như sớ": từ nhà đầu tư nhỏ lẻ đã mua sản phẩm đầu tư lợi suất cao (tổng giá trị khoảng 40 tỷ nhân dân tệ) đến 1,6 triệu người mua nhà đã thanh toán hết tiền dù nhà chưa xây xong và vô số nhà đầu tư trái phiếu trong và ngoài nước.
Theo Kenny Ng, chiến lược gia của Everbright Sun Hung Kai, nếu Evergrande bán tài sản thành công, họ sẽ trả được nợ ngắn hạn nhưng điều đó cũng đồng nghĩa tiềm năng tăng trưởng trong tương lai giảm đáng kể.
Trong khi Hứa Gia Ấn ngày càng cô độc, chỉ có thời gian mới trả lời được liệu lần này ông có vượt qua "đại nạn" hay không. Và ngay cả khi tỷ phú Hứa vượt qua sóng gió, đế chế của ông chắc chắn phải "đổi mới toàn diện" vì tham vọng thay đổi mô hình phát triển kinh tế của Chủ tịch Tập Cận Bình.
Nguồn: soha.vn