Ai mà chưa từng hối hận vì một quyết định bốc đồng đúng không? Nhưng mà hối hận của anh Donald R. Currey vào mùa hè năm 1964 thì nặng nề kiểu "muốn xuyên không quay lại sửa sai" luôn á Bởi vì anh là người trực tiếp cầm cưa chặt cây Prometheus - cụ thông bristlecone (thông nón gai) đã sống lặng lẽ gần 5000 năm trên đỉnh núi Nevada, và cũng là sinh vật già nhất Trái Đất từng được ghi nhận!
Câu chuyện bắt đầu từ một nghiên cứu sinh trẻ đầy nhiệt huyết. Lúc đó Currey đang là nhà địa lý học tập sự, làm research tại khu vực nay là Vườn Quốc gia Great Basin. Mission của anh là tìm hiểu lịch sử khí hậu và sông băng thời xưa thông qua việc nghiên cứu vòng cây (dendrochronology - nghe xịn xò nhỉ).
Target của anh là loài thông bristlecone (Pinus longaeva) - loại cây nổi tiếng với khả năng sống dai như... well, 5000 năm ấy Chúng mọc siêu chậm, uốn éo trong gió bão, có thớ gỗ cứng đến mức côn trùng và nấm mốc phải "chào thua". Basically là những ổ cứng tự nhiên lưu trữ data khí hậu hàng ngàn năm trong từng vòng gỗ.
Dưới chân Đỉnh Wheeler, Currey tìm thấy một cây thông trông cổ kính và huyền bí, người địa phương đặt tên là Prometheus. Anh nghĩ: "Đây rồi, jackpot đây!"
Theo quy trình chuẩn, các nhà khoa học sẽ dùng mũi khoan đặc biệt rút một mẫu lõi nhỏ xíu (bằng cây bút chì thôi) từ thân cây mà không làm hại cây. Currey cũng thử làm vậy. Nhưng rồi drama bắt đầu: mũi khoan quá nhỏ, gỗ cây quá cứng, hoặc kỹ thuật chưa ổn... anyway là thất bại té tát
Áp lực deadline nghiên cứu + thiết bị fail = Currey đưa ra quyết định tai hại nhất đời mình: xin phép Cục Kiểm lâm Hoa Kỳ chặt hạ cây để lấy mặt cắt ngang cho dễ. Plot twist là... họ đồng ý
Tiếng cưa máy vang lên, và cụ cây đã chứng kiến Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng, chứng kiến biết bao nền văn minh lên rồi sụp, từ thời đồ đá đến thời đại nguyên tử... ngã gục.
Khi về lab và bắt đầu đếm vòng gỗ trên mặt cắt dày 30cm, Currey mới nhận ra mình vừa làm gì
"Tụi tôi bắt đầu đếm: 4.000 năm... 4.500... 4.600... đó là kỷ lục thời bấy giờ đó", Currey hồi tưởng trong một phim tài liệu. Rồi con số cứ tăng, tăng mãi. "Và dừng lại ở khoảng 4.900 năm. Lúc đó chỉ nghĩ: 'WTF mình đếm sai rồi. Phải đếm lại. Phải nhìn kỹ dưới kính hiển vi'".
Nhưng không, Prometheus thực sự đã 4.900 tuổi Vào thời điểm bị chặt, nó là cây đơn thân (non-clonal) già nhất thế giới từng được biết đến - già hơn cả cây Methuselah nổi tiếng hiện nay. Trớ trêu là: ngay khi con người xác nhận độ vĩ đại của nó, cũng là lúc nhận ra mình vừa "unalive" nó mất rồi...
Cái chết của Prometheus không hoàn toàn vô nghĩa though. Lesson đau đớn này đã tạo cú sốc lớn trong giới khoa học và bảo tồn, dẫn đến việc thắt chặt quy định bảo vệ cây cổ thụ và thúc đẩy thành lập Vườn Quốc gia Great Basin để protect những "nhân chứng sống" còn lại.
Nguồn: genk.vn
Câu chuyện bắt đầu từ một nghiên cứu sinh trẻ đầy nhiệt huyết. Lúc đó Currey đang là nhà địa lý học tập sự, làm research tại khu vực nay là Vườn Quốc gia Great Basin. Mission của anh là tìm hiểu lịch sử khí hậu và sông băng thời xưa thông qua việc nghiên cứu vòng cây (dendrochronology - nghe xịn xò nhỉ).
Target của anh là loài thông bristlecone (Pinus longaeva) - loại cây nổi tiếng với khả năng sống dai như... well, 5000 năm ấy Chúng mọc siêu chậm, uốn éo trong gió bão, có thớ gỗ cứng đến mức côn trùng và nấm mốc phải "chào thua". Basically là những ổ cứng tự nhiên lưu trữ data khí hậu hàng ngàn năm trong từng vòng gỗ.
Dưới chân Đỉnh Wheeler, Currey tìm thấy một cây thông trông cổ kính và huyền bí, người địa phương đặt tên là Prometheus. Anh nghĩ: "Đây rồi, jackpot đây!"
Theo quy trình chuẩn, các nhà khoa học sẽ dùng mũi khoan đặc biệt rút một mẫu lõi nhỏ xíu (bằng cây bút chì thôi) từ thân cây mà không làm hại cây. Currey cũng thử làm vậy. Nhưng rồi drama bắt đầu: mũi khoan quá nhỏ, gỗ cây quá cứng, hoặc kỹ thuật chưa ổn... anyway là thất bại té tát
Áp lực deadline nghiên cứu + thiết bị fail = Currey đưa ra quyết định tai hại nhất đời mình: xin phép Cục Kiểm lâm Hoa Kỳ chặt hạ cây để lấy mặt cắt ngang cho dễ. Plot twist là... họ đồng ý
Tiếng cưa máy vang lên, và cụ cây đã chứng kiến Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng, chứng kiến biết bao nền văn minh lên rồi sụp, từ thời đồ đá đến thời đại nguyên tử... ngã gục.
Khi về lab và bắt đầu đếm vòng gỗ trên mặt cắt dày 30cm, Currey mới nhận ra mình vừa làm gì
"Tụi tôi bắt đầu đếm: 4.000 năm... 4.500... 4.600... đó là kỷ lục thời bấy giờ đó", Currey hồi tưởng trong một phim tài liệu. Rồi con số cứ tăng, tăng mãi. "Và dừng lại ở khoảng 4.900 năm. Lúc đó chỉ nghĩ: 'WTF mình đếm sai rồi. Phải đếm lại. Phải nhìn kỹ dưới kính hiển vi'".
Nhưng không, Prometheus thực sự đã 4.900 tuổi Vào thời điểm bị chặt, nó là cây đơn thân (non-clonal) già nhất thế giới từng được biết đến - già hơn cả cây Methuselah nổi tiếng hiện nay. Trớ trêu là: ngay khi con người xác nhận độ vĩ đại của nó, cũng là lúc nhận ra mình vừa "unalive" nó mất rồi...
Cái chết của Prometheus không hoàn toàn vô nghĩa though. Lesson đau đớn này đã tạo cú sốc lớn trong giới khoa học và bảo tồn, dẫn đến việc thắt chặt quy định bảo vệ cây cổ thụ và thúc đẩy thành lập Vườn Quốc gia Great Basin để protect những "nhân chứng sống" còn lại.
Nguồn: genk.vn