Chào mừng đến với năm 2026, nơi sinh viên công nghệ không code nữa mà... đi múa cho robot học theo! 
Hãy cùng khám phá bên trong những "trại huấn luyện" robot siêu to khổng lồ ở Trung Quốc xem họ đang làm gì nhé!
Bên trong một văn phòng sáng choang ở Thượng Hải, anh chàng Kim 20 tuổi đang có công việc "độc nhất vô nhị": giả vờ mở cửa lò vi sóng cả ngày trời! Đội kính VR xịn sò, mặc bộ khung xương robot trên tay, anh lặp lại động tác này hàng trăm lần mỗi ngày để con robot nhân hình bên cạnh "bắt chước". Hôm khác thì gấp quần áo, xếp khối gỗ - nghe thì đơn giản nhưng làm đi làm lại cả ngày thì... hơi mệt não đó các bạn ạ!
Anh Kim - sinh viên khoa học máy tính đang làm huấn luyện viên tại một startup robot đỉnh cao - là một trong hàng trăm "cyber-laborers" (tự nhận) trên khắp Trung Quốc. Công việc của họ? Tạo data chuyển động cho robot, thứ mà chính phủ Trung Quốc coi là "chìa khóa vàng" để tăng năng suất và giải quyết tình trạng thiếu lao động.
"Chúng tôi tự gọi mình là những lao động mạng đấy," Kim chia sẻ với tờ Rest of World (phải dùng tên giả vì không được phép nói với báo chí). "Công việc ổn áp mà, dù hơi nhàm chán tí xíu thôi."
Những người như Kim chính là mảnh ghép thiết yếu trong tham vọng trở thành "ông trùm robot" của Trung Quốc - mặt trận mới trong cuộc chiến công nghệ Mỹ-Trung nè!
Hơn 40 trung tâm, 16 kịch bản - scale khủng vãi!
Đầu năm 2025, chính phủ Trung Quốc công bố "trí tuệ hiện hữu" (embodied intelligence) - tức là AI có hình dạng vật chất - là ưu tiên quốc gia số 1! Boom, cơn sốt đầu tư vào robot nhân hình nổ tưng bừng luôn. Mục tiêu? Tạo ra những cỗ máy một ngày nào đó sẽ suy nghĩ và hành động như người thật!
Thành công của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) với dữ liệu khổng lồ đã khiến người ta tin rằng cách tiếp cận tương tự có thể áp dụng cho robot.
Nhưng plot twist: robot cần dữ liệu phức tạp hơn nhiều! Không chỉ là text đâu nhé - phải có thông tin thị giác, chuyển động khớp, góc xoay... những thứ không thể dễ dàng cào về từ internet hay tạo ảo được.
Giải pháp? Chính quyền địa phương ở Trung Quốc đang xây cả loạt "trung tâm đào tạo robot" do nhà nước bơm tiền! Các trung tâm này thường rộng hàng nghìn mét vuông, full hàng chục con robot, nơi những huấn luyện viên như Kim lặp đi lặp lại các động tác hằng ngày để tạo data chuyển động cực quan trọng.
Theo công ty nghiên cứu Interact Analysis, tính đến tháng 12/2025, hơn 40 trung tâm thu thập dữ liệu robot thuộc sở hữu nhà nước đã được công bố trên toàn quốc. Khoảng hơn 20 trung tâm trong số đó đã hoạt động rồi đó!
Một trong những "trại" lớn nhất nằm ở ngoại ô Bắc Kinh, do chính quyền Thạch Cảnh Sơn hợp tác với công ty robot nhân hình Leju thành lập. Diện tích? Hơn 10.000 mét vuông luôn! Và cung cấp 16 kịch bản cụ thể để huấn luyện robot nhân hình: từ dây chuyền lắp ráp ô tô, nhà thông minh đến cơ sở chăm sóc người già.
"Nó giống như dạy trẻ em tập đi với rất nhiều lần thực hành vậy," một phát ngôn viên dự án giải thích. "Trại huấn luyện nhằm giải quyết vấn đề thiếu hụt dữ liệu mà."
Data quy mô lớn, chuẩn hóa này sẽ được chia sẻ cho cả ngành, giúp khắc phục tình trạng chất lượng data không đồng đều do các công ty tự làm lấy.
Tại một trung tâm khác ở tỉnh Hồ Bắc, gần 100 robot nhân hình đang được điều khiển bởi con người để thực hiện các động tác gấp quần áo, là ủi, lau bàn... hàng trăm lần mỗi ngày. Work hard play hard phiên bản robot!
Canh bạc 38 tỷ USD - có ngon không ta?
Mặc dù các trung tâm này có thể cung cấp data cho các startup nhỏ không đủ tiền thuê không gian riêng, nhưng việc xây hạ tầng ồ ạt thế này cũng rủi ro đấy - lo dư thừa năng suất nè! Marco Wang - nhà phân tích tại Interact Analysis - cảnh báo: "Có một số bong bóng thị trường đang lẩn khuất trong mảng này đó."
Nhưng tiềm năng thì vẫn huge! Thị trường robot nhân hình toàn cầu có thể trị giá 38 tỷ USD vào năm 2035, với khoảng 250.000 thiết bị được xuất xưởng sớm nhất vào năm 2030 theo Goldman Sachs. Các công ty Trung Quốc và Mỹ đang lead cuộc đua phát triển robot thông minh có thể sống cùng con người, làm việc chân tay lẫn việc nhà!
Phe Mỹ có những ông lớn như Figure (định giá 3,9 tỷ USD gần đây), 1X và Tesla. Còn phe Trung Quốc thì có Unitree Technology, Galbot và AgiBot - đều được định giá trên 1 tỷ USD, trong đó Unitree đang chuẩn bị IPO trong năm nay luôn!
Tờ Rest of World nhận định: mặc dù các công ty Mỹ cũng thuê người để sản xuất data đào tạo robot, nhưng quy mô nhỏ hơn nhiều. Tesla chỉ có hàng chục nhân viên làm động tác để huấn luyện robot Optimus thôi.
Trong khi vốn đầu tư mạo hiểm là động lực cho cơn sốt robot ở Silicon Valley, thì ngành công nghiệp Trung Quốc lại được backing mạnh mẽ bởi chính phủ!
Trung Quốc hay dùng chính sách công nghiệp để thúc đẩy các ngành chiến lược, tuy nhiên đôi khi cũng dẫn đến lãng phí nguồn lực, sản xuất quá mức và... chiến tranh giá cả.
Sau khi chính phủ trung ương định hướng phát triển ngành xe điện (EV) vào những năm 2000, nhiều tỉnh thành đua nhau đưa ra trợ cấp, ưu đãi thuế và cho vay. Các cơ quan chính phủ và công ty xe buýt nhà nước mua những chiếc xe điện đầu tiên trước khi chúng đủ "xịn" để bán cho dân thường.
Giờ họ đang đặt cược vào approach tương tự cho ngành robot. Ngoài các trung tâm thu thập data, chính quyền địa phương còn thành lập các quỹ AI hiện hữu, trợ cấp để doanh nghiệp tiếp cận tài nguyên tính toán và mở các khóa học về AI hiện hữu tại các trường đại học nữa.
Pavlo Zvenyhorodskyi - nhà phân tích tại Carnegie Endowment for International Peace - nhận xét: "Chính phủ trung ương đang gửi tín hiệu rõ ràng đến chính quyền địa phương, kỳ vọng họ cung cấp hỗ trợ thực tế, hữu hình cho các công ty tại địa phương. Mọi chính quyền địa phương đều đang sáng tạo ra các biện pháp hỗ trợ."
Với ứng dụng thương mại còn xa vời, một số đơn hàng robot nhân hình lớn nhất ở Trung Quốc đến từ khu vực công, bao gồm cả các cơ sở đào tạo luôn!
Gần đây, công ty UBTech Robotics ở Thâm Quyến đã bán được robot nhân hình trị giá 566 triệu nhân dân tệ (80 triệu USD) cho ba trung tâm thu thập dữ liệu ở các tỉnh Giang Tây, Quảng Tây và Tứ Xuyên.
China Mobile - nhà mạng viễn thông nhà nước - cũng đã đặt hàng trị giá 124 triệu nhân dân tệ (17,6 triệu USD) với các nhà sản xuất robot hàng đầu là Unitree và AgiBot vào tháng 7. Những robot nhân hình này sẽ được dùng trong nghiên cứu, dịch vụ khách hàng và tuần tra an ninh đó!
Nỗi lo dư thừa - drama incoming?
Tuy nhiên theo Rest of World, nỗi lo về dư thừa robot tại Trung Quốc cũng đang ngày càng tăng. Vào tháng 11, Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia Trung Quốc đã đưa ra cảnh báo hiếm hoi về rủi ro bong bóng trong ngành robot nhân hình. Ông Li Chao - phát ngôn viên cơ quan này - cho biết hiện có hơn 150 công ty robot nhân hình đang hoạt động tại Trung Quốc!
Sự bùng nổ các cơ sở thu thập dữ liệu diễn ra khi các nhà nghiên cứu robot vẫn đang tranh luận liệu việc ghi lại dữ liệu chuyển động của con người - vốn thâm dụng lao động và tốn thời gian - có phải cách tốt nhất để xây dựng robot thông minh hoàn toàn hay không.
Các nhà nghiên cứu đang khám phá các phương pháp thay thế, chẳng hạn như dùng mô phỏng kỹ thuật số hoặc thu thập data từ những robot đã đang làm việc thực tế.
Ken Goldberg - nhà nghiên cứu robot tại UC Berkeley - nhận định rằng hiệu quả chi phí của các "công xưởng data" ở Trung Quốc vẫn còn là dấu hỏi lớn.
"Đó là một nỗ lực đáng trân trọng và hiện có rất nhiều hy vọng rằng nó sẽ thành công," Goldberg nói. "Nhưng nó rất chậm đấy. Ngay cả khi bạn có hàng trăm người làm việc, vẫn sẽ mất rất nhiều thời gian để có đủ data mà."
Vậy là giờ sinh viên IT không chỉ ngồi code nữa mà còn phải... nhảy múa cho robot học! Tương lai công nghệ đang đi theo hướng nào đây các bạn ơi?
Nguồn: genk.vn
Hãy cùng khám phá bên trong những "trại huấn luyện" robot siêu to khổng lồ ở Trung Quốc xem họ đang làm gì nhé!
Bên trong một văn phòng sáng choang ở Thượng Hải, anh chàng Kim 20 tuổi đang có công việc "độc nhất vô nhị": giả vờ mở cửa lò vi sóng cả ngày trời! Đội kính VR xịn sò, mặc bộ khung xương robot trên tay, anh lặp lại động tác này hàng trăm lần mỗi ngày để con robot nhân hình bên cạnh "bắt chước". Hôm khác thì gấp quần áo, xếp khối gỗ - nghe thì đơn giản nhưng làm đi làm lại cả ngày thì... hơi mệt não đó các bạn ạ!
Anh Kim - sinh viên khoa học máy tính đang làm huấn luyện viên tại một startup robot đỉnh cao - là một trong hàng trăm "cyber-laborers" (tự nhận) trên khắp Trung Quốc. Công việc của họ? Tạo data chuyển động cho robot, thứ mà chính phủ Trung Quốc coi là "chìa khóa vàng" để tăng năng suất và giải quyết tình trạng thiếu lao động.
"Chúng tôi tự gọi mình là những lao động mạng đấy," Kim chia sẻ với tờ Rest of World (phải dùng tên giả vì không được phép nói với báo chí). "Công việc ổn áp mà, dù hơi nhàm chán tí xíu thôi."
Những người như Kim chính là mảnh ghép thiết yếu trong tham vọng trở thành "ông trùm robot" của Trung Quốc - mặt trận mới trong cuộc chiến công nghệ Mỹ-Trung nè!
Hơn 40 trung tâm, 16 kịch bản - scale khủng vãi!
Đầu năm 2025, chính phủ Trung Quốc công bố "trí tuệ hiện hữu" (embodied intelligence) - tức là AI có hình dạng vật chất - là ưu tiên quốc gia số 1! Boom, cơn sốt đầu tư vào robot nhân hình nổ tưng bừng luôn. Mục tiêu? Tạo ra những cỗ máy một ngày nào đó sẽ suy nghĩ và hành động như người thật!
Thành công của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) với dữ liệu khổng lồ đã khiến người ta tin rằng cách tiếp cận tương tự có thể áp dụng cho robot.
Nhưng plot twist: robot cần dữ liệu phức tạp hơn nhiều! Không chỉ là text đâu nhé - phải có thông tin thị giác, chuyển động khớp, góc xoay... những thứ không thể dễ dàng cào về từ internet hay tạo ảo được.
Giải pháp? Chính quyền địa phương ở Trung Quốc đang xây cả loạt "trung tâm đào tạo robot" do nhà nước bơm tiền! Các trung tâm này thường rộng hàng nghìn mét vuông, full hàng chục con robot, nơi những huấn luyện viên như Kim lặp đi lặp lại các động tác hằng ngày để tạo data chuyển động cực quan trọng.
Theo công ty nghiên cứu Interact Analysis, tính đến tháng 12/2025, hơn 40 trung tâm thu thập dữ liệu robot thuộc sở hữu nhà nước đã được công bố trên toàn quốc. Khoảng hơn 20 trung tâm trong số đó đã hoạt động rồi đó!
Một trong những "trại" lớn nhất nằm ở ngoại ô Bắc Kinh, do chính quyền Thạch Cảnh Sơn hợp tác với công ty robot nhân hình Leju thành lập. Diện tích? Hơn 10.000 mét vuông luôn! Và cung cấp 16 kịch bản cụ thể để huấn luyện robot nhân hình: từ dây chuyền lắp ráp ô tô, nhà thông minh đến cơ sở chăm sóc người già.
"Nó giống như dạy trẻ em tập đi với rất nhiều lần thực hành vậy," một phát ngôn viên dự án giải thích. "Trại huấn luyện nhằm giải quyết vấn đề thiếu hụt dữ liệu mà."
Data quy mô lớn, chuẩn hóa này sẽ được chia sẻ cho cả ngành, giúp khắc phục tình trạng chất lượng data không đồng đều do các công ty tự làm lấy.
Tại một trung tâm khác ở tỉnh Hồ Bắc, gần 100 robot nhân hình đang được điều khiển bởi con người để thực hiện các động tác gấp quần áo, là ủi, lau bàn... hàng trăm lần mỗi ngày. Work hard play hard phiên bản robot!
Canh bạc 38 tỷ USD - có ngon không ta?
Mặc dù các trung tâm này có thể cung cấp data cho các startup nhỏ không đủ tiền thuê không gian riêng, nhưng việc xây hạ tầng ồ ạt thế này cũng rủi ro đấy - lo dư thừa năng suất nè! Marco Wang - nhà phân tích tại Interact Analysis - cảnh báo: "Có một số bong bóng thị trường đang lẩn khuất trong mảng này đó."
Nhưng tiềm năng thì vẫn huge! Thị trường robot nhân hình toàn cầu có thể trị giá 38 tỷ USD vào năm 2035, với khoảng 250.000 thiết bị được xuất xưởng sớm nhất vào năm 2030 theo Goldman Sachs. Các công ty Trung Quốc và Mỹ đang lead cuộc đua phát triển robot thông minh có thể sống cùng con người, làm việc chân tay lẫn việc nhà!
Phe Mỹ có những ông lớn như Figure (định giá 3,9 tỷ USD gần đây), 1X và Tesla. Còn phe Trung Quốc thì có Unitree Technology, Galbot và AgiBot - đều được định giá trên 1 tỷ USD, trong đó Unitree đang chuẩn bị IPO trong năm nay luôn!
Tờ Rest of World nhận định: mặc dù các công ty Mỹ cũng thuê người để sản xuất data đào tạo robot, nhưng quy mô nhỏ hơn nhiều. Tesla chỉ có hàng chục nhân viên làm động tác để huấn luyện robot Optimus thôi.
Trong khi vốn đầu tư mạo hiểm là động lực cho cơn sốt robot ở Silicon Valley, thì ngành công nghiệp Trung Quốc lại được backing mạnh mẽ bởi chính phủ!
Trung Quốc hay dùng chính sách công nghiệp để thúc đẩy các ngành chiến lược, tuy nhiên đôi khi cũng dẫn đến lãng phí nguồn lực, sản xuất quá mức và... chiến tranh giá cả.
Sau khi chính phủ trung ương định hướng phát triển ngành xe điện (EV) vào những năm 2000, nhiều tỉnh thành đua nhau đưa ra trợ cấp, ưu đãi thuế và cho vay. Các cơ quan chính phủ và công ty xe buýt nhà nước mua những chiếc xe điện đầu tiên trước khi chúng đủ "xịn" để bán cho dân thường.
Giờ họ đang đặt cược vào approach tương tự cho ngành robot. Ngoài các trung tâm thu thập data, chính quyền địa phương còn thành lập các quỹ AI hiện hữu, trợ cấp để doanh nghiệp tiếp cận tài nguyên tính toán và mở các khóa học về AI hiện hữu tại các trường đại học nữa.
Pavlo Zvenyhorodskyi - nhà phân tích tại Carnegie Endowment for International Peace - nhận xét: "Chính phủ trung ương đang gửi tín hiệu rõ ràng đến chính quyền địa phương, kỳ vọng họ cung cấp hỗ trợ thực tế, hữu hình cho các công ty tại địa phương. Mọi chính quyền địa phương đều đang sáng tạo ra các biện pháp hỗ trợ."
Với ứng dụng thương mại còn xa vời, một số đơn hàng robot nhân hình lớn nhất ở Trung Quốc đến từ khu vực công, bao gồm cả các cơ sở đào tạo luôn!
Gần đây, công ty UBTech Robotics ở Thâm Quyến đã bán được robot nhân hình trị giá 566 triệu nhân dân tệ (80 triệu USD) cho ba trung tâm thu thập dữ liệu ở các tỉnh Giang Tây, Quảng Tây và Tứ Xuyên.
China Mobile - nhà mạng viễn thông nhà nước - cũng đã đặt hàng trị giá 124 triệu nhân dân tệ (17,6 triệu USD) với các nhà sản xuất robot hàng đầu là Unitree và AgiBot vào tháng 7. Những robot nhân hình này sẽ được dùng trong nghiên cứu, dịch vụ khách hàng và tuần tra an ninh đó!
Nỗi lo dư thừa - drama incoming?
Tuy nhiên theo Rest of World, nỗi lo về dư thừa robot tại Trung Quốc cũng đang ngày càng tăng. Vào tháng 11, Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia Trung Quốc đã đưa ra cảnh báo hiếm hoi về rủi ro bong bóng trong ngành robot nhân hình. Ông Li Chao - phát ngôn viên cơ quan này - cho biết hiện có hơn 150 công ty robot nhân hình đang hoạt động tại Trung Quốc!
Sự bùng nổ các cơ sở thu thập dữ liệu diễn ra khi các nhà nghiên cứu robot vẫn đang tranh luận liệu việc ghi lại dữ liệu chuyển động của con người - vốn thâm dụng lao động và tốn thời gian - có phải cách tốt nhất để xây dựng robot thông minh hoàn toàn hay không.
Các nhà nghiên cứu đang khám phá các phương pháp thay thế, chẳng hạn như dùng mô phỏng kỹ thuật số hoặc thu thập data từ những robot đã đang làm việc thực tế.
Ken Goldberg - nhà nghiên cứu robot tại UC Berkeley - nhận định rằng hiệu quả chi phí của các "công xưởng data" ở Trung Quốc vẫn còn là dấu hỏi lớn.
"Đó là một nỗ lực đáng trân trọng và hiện có rất nhiều hy vọng rằng nó sẽ thành công," Goldberg nói. "Nhưng nó rất chậm đấy. Ngay cả khi bạn có hàng trăm người làm việc, vẫn sẽ mất rất nhiều thời gian để có đủ data mà."
Vậy là giờ sinh viên IT không chỉ ngồi code nữa mà còn phải... nhảy múa cho robot học! Tương lai công nghệ đang đi theo hướng nào đây các bạn ơi?
Nguồn: genk.vn