Theo lý thuyết ức chế suy nghĩ của nhà tâm lý học xã hội Daniel Wegner, ngay khi bạn bảo ai đó đừng kể bí mật mà mình sắp nói ra cho người khác, thì người đó đã bắt đầu có ý định ám ảnh rằng họ cần phải chia sẻ bí mật đó cho mọi người biết.
Truyền thuyết về lời nguyền của á thần Yudhishthira đã từng giải thích điều này theo một cách khá "drama". Trong sử thi tiếng Phạn của người Ấn Độ có kể về Yudhishthira - con trai cả của vương hậu Kunti với thần Yama. Anh chàng này từ nhỏ đã ngay thẳng, nhân từ, công tâm hết biết.
Nhưng plot twist ở đây là trong trận chiến Kurukshetra, Yudhishthira đã vô tình giết chết Karna - người anh ruột cùng mẹ khác cha mà mẹ anh giấu kín suốt. Hóa ra Kunti đã sinh Karna từ thời còn trẻ với thần Mặt trời Surya, rồi bí mật bỏ rơi đứa bé vì sợ gia đình mang tiếng. Karna may mắn được nhặt về nuôi, lớn lên trở thành tướng giỏi nhưng lại đứng phe địch với em trai mình.
Biết sự thật trong chính tang lễ của Karna, Yudhishthira đau đớn và tức giận đến mức nguyền rủa tất cả phụ nữ từ nay về sau sẽ không giữ được bất kỳ bí mật nào. Lời nguyền này sau đó trở thành 1 trong 12 lời nguyền nổi tiếng nhất trong thần thoại Hindu giáo.
Nhưng khoa học thì giải thích thế nào?
Một khảo sát trên 3.000 chị em từ 18-65 tuổi ở Anh cho thấy mỗi tuần họ nghe được ít nhất 3 bí mật. Tới 75% tự nhận mình giữ bí mật giỏi lắm, 83% khẳng định là người đáng tin trong hội bạn thân.
Nhưng thực tế thì sao? 40% cuối cùng thừa nhận đã kể bí mật từ nhóm này sang nhóm khác. Thêm 40% nữa nghĩ việc nói bí mật của bạn với người lạ là "ổn áp" mà. 20% tuy biết không nên nhưng vẫn không cưỡng được. Tổng kết lại có tới 60% sẽ kể bí mật cho người không liên quan biết.
Và con số gây sốc: phụ nữ chỉ giữ được bí mật trong vòng 47 giờ 15 phút tính từ lúc nghe đến lúc... leak ra ngoài!
45% nói phải kể ra mới thấy thoải mái. Quá 2 ngày không nói là bứt rứt luôn rồi. Chỉ 30% thừa nhận mình thích buôn chuyện, nhưng hơn 60% lại cảm thấy tội lỗi sau khi đã tiết lộ.
**Khoa học lý giải thế này nè:**
Tiến sĩ David Eagleman từ ĐH Stanford cho biết giữ bí mật làm não bộ căng thẳng vô cùng. Khi nghe một bí mật, não bạn phải đánh giá: Bí mật này là gì? Liên quan ai? Nghiêm trọng thế nào? Được kể cho ai không?
Hầu hết bí mật đều tiêu cực, nên giữ thông tin tiêu cực trong đầu càng làm tinh thần nặng nề. Nếu phải nói dối để che giấu, não còn phải nghĩ thêm kịch bản hợp lý hóa, mệt lắm luôn!
"Các tài liệu tâm lý học chỉ ra việc giữ bí mật tạo ra rất nhiều căng thẳng. Những người giữ nhiều bí mật thì hormone căng thẳng tăng cao, dễ bị ốm hơn", tiến sĩ Eagleman nói. "Nhưng một khi giải phóng được những thứ đó, sức khỏe sẽ được cải thiện đáng kể đó!"
Giáo sư Asim Shah từ Khoa Tâm thần và Khoa học Hành vi Menninger tại ĐH Y Baylor thêm vào: "Một lý do khác là cảm giác tội lỗi. Ví dụ bạn của bạn kể bí mật nhưng bạn không chia sẻ lại, bạn sẽ thấy guilty vì giấu họ."
"Không chia sẻ một số điều với người thân, vợ/chồng hay bố mẹ có thể phát triển cảm giác nghi ngờ trong thâm tâm. Việc giữ hay chia sẻ bí mật thường đặt người ta vào tình thế giành được hoặc đánh mất lòng tin."
Theo lý thuyết ức chế suy nghĩ của Daniel Wegner, khi cố không nghĩ về điều gì đó, ta lại càng nghĩ về nó nhiều hơn.
"Do đó, ngay khi bạn bảo ai đó đừng kể bí mật, thì người đó đã bắt đầu bị thôi thúc và ám ảnh phải chia sẻ nó cho mọi người biết", giáo sư Shah nói.
Michael Slepian - nhà tâm lý học ĐH Columbia, tác giả cuốn "Cuộc đời bí mật của những bí mật" - cho biết bí mật thực sự có thể đè nặng tâm trí và khiến bạn ốm luôn.
Trong 10 năm, Slepian nghiên cứu khoảng 50.000 người và thấy: càng giữ nhiều bí mật, càng có nguy cơ tổn hại cả tinh thần lẫn thể chất. Những người giữ nhiều bí mật cho biết sức khỏe kém hơn, cuộc sống ít vui hơn, và trớ trêu là các mối quan hệ xã hội còn tệ hơn những người hay buôn chuyện!
"Giống như bóng ma, bí mật bám chân ta đi tới bất cứ đâu. Và nó chỉ bám theo một mình bạn, người duy nhất biết bí mật đó", Slepian nói. Nhiều người bị giày vò, cuốn vào những suy nghĩ tiêu cực lặp đi lặp lại.
Những bí mật nặng nề nhất? Đó là bí mật về chính bản thân mình - lừa dối ai đó, ngoại tình, chuyện tình dục, chuyện gia đình...
Trong khảo sát của anh, cứ 3 người thì có 1 người thừa nhận ngoại tình. Một phần ba giấu trọn đời, một phần ba nói cho người thứ ba, một phần ba thú nhận với bạn đời.
"Nếu có bất kỳ bí mật nào ảnh hưởng đến sức khỏe, tôi khuyên bạn ít nhất nên nói với người mà bạn tin tưởng", Slepian khuyên.
**Kết luận:** Gánh nặng tâm lý, cảm giác tội lỗi và lý thuyết ức chế suy nghĩ đang thôi thúc chị em nói ra bí mật. Nhưng trong một số trường hợp, có đến 30% chị em thừa nhận kể bí mật người khác chỉ vì... thích buôn tám thôi! 27% thậm chí quên luôn cái mình nói ngày hôm sau.
Lý do? Muốn nhận sự chú ý! Bí mật luôn kích thích tò mò và thu hút attention. Khi chuẩn bị kể bí mật, mọi ánh mắt đổ dồn về bạn và bạn trở thành người kể chuyện quyến rũ nhất hội.
Nhưng thật không may, một số bí mật nếu kể ra có thể gây tổn thương cho người khác. Vậy nên giáo sư Shah khuyên: trước khi quyết định nói, hãy đặt mình vào vị trí của họ xem có nên nói hay không?
**Mẹo giải tỏa gánh nặng tâm lý mà không cần leak bí mật:**
- **Viết xuống nhật ký:** Viết hết suy nghĩ về bí mật đó - cảm thấy thế nào, bị thôi thúc nói với ai, đánh giá ra sao... Nếu muốn giấu luôn cả nhật ký, viết kiểu: "Tôi có một bí mật, nhưng tôi sẽ không viết xuống đây, tôi chỉ cảm thấy..."
- **Đánh lạc hướng:** Nếu trong cuộc trò chuyện cảm thấy bị thôi thúc phải kể, hãy chuyển sang chủ đề khác hoặc rủ làm hoạt động khác không phải nói chuyện.
- **Nói với người không liên quan:** Không phải kể bí mật đó, mà chỉ chia sẻ việc bạn đang có một bí mật và muốn giải tỏa. Họ sẽ giúp bạn có góc nhìn khách quan.
- **Nói lại với người nắm giữ bí mật:** Quay lại hỏi họ xem đó có thật sự là bí mật quan trọng không? Chia sẻ gánh nặng tâm lý bạn đang gặp, xin phép kể cho người bạn tin tưởng.
Cuối cùng thì mọi bí mật đều đặt gánh nặng tâm lý lên não bộ. Nó có thể khiến bạn căng thẳng, thậm chí bị bệnh đó!
Có nhiều lý do hợp lý ủng hộ việc chị em thường xuyên chia sẻ bí mật với nhau. Hãy tưởng tượng gánh nặng mà vương hậu Kunti phải chịu khi giấu kín bí mật về đứa con bỏ rơi, ngay trong chính đám tang của anh ấy.
Sau đó, bạn sẽ thông cảm được với những chị em không giữ được bí mật quá 48 tiếng đồng hồ rồi đó!
Nguồn: Scientificamerican, Bigthink, Medicalxpress
Nguồn: kenh14.vn