Liệu là người ngoài hành tinh đang "nhắn tin" cho Trái Đất? Khả năng cao là không rồi, nhưng mà vẫn bí ẩn phết đấy!
Các nhà khoa học vừa phát hiện một hiện tượng siêu kỳ lạ: một vụ bùng phát vô tuyến nhanh (FRB) có nhịp điệu đều như đồng hồ, với tín hiệu lặp lại liên tục từ một thiên hà cách xa chúng ta. Nghe xong là muốn sởn da gà luôn!
Giải thích nhanh cho mấy bạn chưa biết: sóng vô tuyến nhanh (FRB) là những cú "flash" siêu mạnh của sóng vô tuyến, chỉ kéo dài vài mili giây thôi nhưng năng lượng khủng khiếp. Hình dung nha, năng lượng từ FRB trong 1 giây có thể bằng năng lượng mà Trái Đất nhận được từ Mặt Trời trong cả tuần lận! Mà vì nó chỉ xuất hiện trong chớp mắt nên việc bắt được và nghiên cứu khó hơn cả tìm crush trong đám đông vậy.
Nhưng plot twist đây rồi! Theo nghiên cứu mới nhất, có một nguồn năng lượng nằm trong thiên hà cách ta 500 triệu năm ánh sáng đang gửi sóng vô tuyến đến Trái Đất đều đặn 16 ngày một lần. Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học phát hiện ra tính "có tổ chức" trong mấy tín hiệu này đó, từ đó có thể soi ra được nguồn gốc của chúng.
FRB là một trong những câu đố hack não nhất mà vũ trụ "tặng" cho nhân loại. Được phát hiện lần đầu vào năm 2007, những vụ bùng phát sóng vô tuyến này được tạo ra bởi các nguồn năng lượng khổng lồ.
Các nhà khoa học đưa ra nhiều thuyết khác nhau: có thể từ ngôi sao neutron quay siêu nhanh, hố đen vũ trụ, hay thậm chí... từ các nền văn minh ngoài hành tinh! Điều làm FRB càng gây tò mò là chúng có thể lặp lại theo chu kỳ - một số vụ chỉ xuất hiện đúng một lần rồi "biến mất như cắt", nhưng cũng có những vụ nổ phát ra nhiều lần liên tục.
Trước đây, các xung nhịp từ những vụ nổ lặp lại này dường như hoàn toàn ngẫu nhiên. Nhưng phát hiện năm ngoái đã "lật kèo" hoàn toàn: Dự Án Thí Nghiệm Vẽ bản đồ Độ đặc của FRB bằng Hydro (CHIME/FRB) của Canada đã phát hiện một vụ Bùng phát vô tuyến nhanh mang tên "FRB 180916.J0158+65" có nhịp điệu đều tăm tắp.
Nhóm CHIME/FRB đã theo dõi loạt vụ nổ sóng vô tuyến này từ tháng 9/2018 đến tháng 10/2019, dùng kính viễn vọng vô tuyến CHIME đặt tại quận British Columbia, Canada. Và họ phát hiện ra pattern rõ ràng: các vụ nổ tập trung trong vòng 4 ngày, rồi "im hơi lặng tiếng" luôn 12 ngày tiếp theo, tạo ra chu kỳ 16 ngày mỗi lần xuất hiện. Đều như vắt chanh luôn!
Cuối tháng 1, Nhóm CHIME/FRB kết luận trong bài báo được công bố trên trang ArXiv rằng đây là lần đầu tiên họ phát hiện ra một nguồn phát FRB có tính chu kỳ. Chính cái chu kỳ 16,35 ngày này sẽ là manh mối quan trọng để luận ra bản chất của nguồn phát FRB.
Hiện tại, nhóm nghiên cứu xác định xuất phát điểm của FRB này là một thiên hà có tên SDSS J015800.28+654253.0, cách chúng ta nửa tỷ năm ánh sáng. Nghe thì xa vời vợi, nhưng thực ra FRB 180916.J0158+65 lại là FRB gần nhất từng được phát hiện đấy!
Dù biết FRB xuất phát từ đâu, nhưng chúng ta vẫn không biết "cái gì" đã gửi nó đến Trái Đất. Nhịp độ của FRB cho thấy nhiều khả năng sóng bị ảnh hưởng bởi môi trường xung quanh.
Nếu nguồn của FRB quay quanh một vật thể đặc như hố đen chẳng hạn, nó chỉ có thể phát tín hiệu về Trái Đất tại một điểm nhất định trong quỹ đạo quay. Khả năng cao là ảnh hưởng từ một hố đen đã gây ra chu kỳ 16 ngày kể trên.
Một nhóm nghiên cứu khác phân tích dữ liệu và đưa ra giả thuyết khác: đợt FRB này đến từ một hệ sao đôi - với một ngôi sao cực lớn và một sao neutron bay quanh nó. Tuy nhiên mô hình giả lập cho thấy tín hiệu phát ra từ ngôi sao neutron sẽ bị lệch do gió mặt trời phát ra từ ngôi sao khổng lồ.
Có giả thuyết cho rằng từ tính cực mạnh của các sao neutron có thể là nguồn gốc FRB. Nhưng từ tính của các sao neutron lại thay đổi sau vài giây, nên không thể giải thích cho chu kỳ lặp lại đều đặn 16 ngày của FRB được.
Nhóm CHIME/FRB hy vọng sẽ tìm thấy các vụ nổ tương tự để xem liệu các xung FRB chu kỳ lặp lại này có phổ biến không. Các nhà nghiên cứu cũng đang theo dõi sát sao FRB 180916.J0158+65 trong lúc nó đang hoạt động, mong phát hiện thêm chi tiết nào đó có thể giúp lần ra nguồn gốc.
FRB đã khiến các nhà khoa học "đau não" hơn một thập kỷ rồi, nhưng các phát hiện mới của CHIME đang dần hé lộ màn bí ẩn này. Mặc dù chúng ta vẫn chưa biết "cái gì" đang phát ra những tín hiệu kỳ quái kia, liệu có phải từ một nền văn minh ngoài Trái Đất hay không, nhưng mong rằng trong tương lai không xa, loài người sẽ có câu trả lời thỏa đáng!
Nguồn: soha.vn