Giữa sa mạc Sahara ở Mali, các nhà khoa học vừa tìm được một viên đá màu hồng cute nặng gần 800 gram - và đây không phải đá bình thường đâu nhé! Đây là một trong những thiên thạch từ Sao Hỏa cổ xưa nhất từng được tìm thấy trên Trái đất, còn lưu giữ cả dấu tích về thời kỳ hành tinh Đỏ ấm áp và ẩm ướt hơn bây giờ nhiều
Viên đá hồng có tên kêu Teghaza 001, được phát hiện năm 2022 gần làng Bir Chali. Ban đầu được tìm thấy dưới dạng 8 mảnh với tổng trọng lượng gần 800 gram, mảnh lớn nhất có kích thước bằng nắm tay luôn. Tên gọi Teghaza 001 được đặt theo vùng đồng muối ở Mali - nơi nó được phát hiện.
Cục đá 4,1 tỷ năm tuổi này đặc biệt thế nào?
Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Science ngày 29/10, Teghaza 001 có nguồn gốc từ lớp vỏ Sao Hỏa và hình thành cách đây ít nhất 4,1 tỷ năm. Trong số khoảng 435 thiên thạch từ hành tinh Đỏ từng được tìm thấy trên Trái đất, chỉ có 3 mẫu vật thuộc giai đoạn cực kỳ sớm trong lịch sử địa chất Sao Hỏa như thế này.
Điểm đặc biệt là bên trong có những tinh thể zircon chứa uranium. Bằng cách phân tích sự phân rã của uranium thành chì theo thời gian, các nhà khoa học có thể xác định được tuổi của viên đá này.
Yang Liu - nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) của NASA, tác giả chính của nghiên cứu - chia sẻ rằng ban đầu nhóm nghiên cứu còn chưa nhận ra giá trị đặc biệt của mẫu vật. Chỉ sau khi phân tích kỹ cấu trúc và khoáng chất, họ mới "ôi thôi" phát hiện đây là một mẫu đá Sao Hỏa rất khác biệt.
Plot twist: có nước trên Sao Hỏa từ 4,1 tỷ năm trước!
Phát hiện đáng chú ý nhất từ Teghaza 001 chính là bằng chứng cho thấy nước từng thấm sâu vào lớp vỏ Sao Hỏa. Phân tích thành phần hóa học, khoáng vật và các đồng vị oxy, hydro cho thấy mẫu đá đã tiếp xúc với nước trong quá trình nguội đi và kết tinh dưới bề mặt hành tinh.
Cụ thể là nước có thể đã thấm xuống những lớp đá sâu hơn, sau đó tương tác với vật chất nóng chảy từ lớp phủ Sao Hỏa. Quá trình này để lại dấu vết trong thành phần khoáng vật của thiên thạch. Các nhà nghiên cứu cho biết nước dạng lỏng đã hiện diện trên bề mặt Sao Hỏa từ hơn 4,1 tỷ năm trước
Yang Liu nhận định Teghaza 001 là "nhân chứng" của thời kỳ Sao Hỏa có thể ấm và ẩm ướt hơn phần lớn lịch sử sau này. Lee Saper - đồng tác giả nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu Ames của NASA - cho rằng những phát hiện mới củng cố giả thuyết Sao Hỏa sơ khai từng có các thành phần và điều kiện cần thiết để duy trì sự sống.
Tuy nhiên ông cũng nhấn mạnh kết quả này không trực tiếp trả lời câu hỏi liệu sự sống có từng tồn tại trên Sao Hỏa hay không. Mẫu thiên thạch chỉ cung cấp thêm dữ liệu về môi trường có khả năng hỗ trợ sự sống, chứ không phải bằng chứng về alien nha các bạn
Hành trình từ Sao Hỏa về Trái đất epic thế nào?
Các nhà khoa học gọi giai đoạn địa chất sớm nhất của Sao Hỏa, khoảng 4,5-4,1 tỷ năm trước, là thời kỳ Pre-Noachian. Đây có thể là khoảng thời gian hành tinh Đỏ còn duy trì khí quyển dày hơn, có nước trên bề mặt và điều kiện môi trường ít khắc nghiệt hơn hiện nay.
Theo NASA, thiên thạch có nguồn gốc từ lớp vỏ Sao Hỏa, được tạo thành từ magma nguội dần và kết tinh. Sau đó một vụ va chạm lớn đã hất văng khối đá khỏi bề mặt hành tinh, đưa nó vào không gian. Trên hành trình trôi dạt, vật thể đi vào quỹ đạo Trái đất, xuyên qua khí quyển và rơi xuống sa mạc Sahara. Thời điểm chính xác nó đáp xuống Trái đất thì vẫn còn là ẩn số.
Carl Agee - Giám đốc Viện Nghiên cứu Thiên thạch của Đại học New Mexico (UNM) - là người đầu tiên nhận thấy những đặc điểm bất thường về kết cấu, khoáng vật và thành phần hóa học của mẫu đá. Cùng với cộng sự Karen Ziegler, ông sử dụng thiết bị phân tích vi dò điện tử và phương pháp nghiên cứu đồng vị oxy tại UNM để khảo sát mẫu vật.
Nhóm nghiên cứu phát hiện thiên thạch có hàm lượng mangan oxit cao ở một số khu vực - một hợp chất mà các xe tự hành trên Sao Hỏa cũng đang tìm kiếm khi khảo sát những môi trường có khả năng thuận lợi cho sự sống.
Agee ví mẫu vật như một mảnh đá được mang về từ một vùng địa chất trên Sao Hỏa cách đây hàng tỷ năm, giúp con người có cơ hội quan sát trực tiếp những gì từng diễn ra trên hành tinh này.
Dựa trên dữ liệu quan sát từ quỹ đạo, nhóm nghiên cứu xác định 13 địa điểm trên Sao Hỏa có đặc điểm tương đồng với mẫu đá này. Một số vị trí được cho là nằm ở vùng cao nguyên phía nam Sao Hỏa, có thể gần lòng chảo Hellas - một trong những hố va chạm lớn nhất trên hành tinh. Dù vậy các nhà khoa học chưa thể xác định chính xác nơi Teghaza 001 hình thành.
Các nhà nghiên cứu kỳ vọng việc tiếp tục phân tích Teghaza 001 sẽ giúp làm rõ hơn cách nước và đá tương tác trên Sao Hỏa thời kỳ đầu, đồng thời cung cấp dữ liệu để lựa chọn những khu vực phù hợp cho các nhiệm vụ thám hiểm trong tương lai
Nguồn: kenh14.vn
Viên đá hồng có tên kêu Teghaza 001, được phát hiện năm 2022 gần làng Bir Chali. Ban đầu được tìm thấy dưới dạng 8 mảnh với tổng trọng lượng gần 800 gram, mảnh lớn nhất có kích thước bằng nắm tay luôn. Tên gọi Teghaza 001 được đặt theo vùng đồng muối ở Mali - nơi nó được phát hiện.
Cục đá 4,1 tỷ năm tuổi này đặc biệt thế nào?
Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Science ngày 29/10, Teghaza 001 có nguồn gốc từ lớp vỏ Sao Hỏa và hình thành cách đây ít nhất 4,1 tỷ năm. Trong số khoảng 435 thiên thạch từ hành tinh Đỏ từng được tìm thấy trên Trái đất, chỉ có 3 mẫu vật thuộc giai đoạn cực kỳ sớm trong lịch sử địa chất Sao Hỏa như thế này.
Điểm đặc biệt là bên trong có những tinh thể zircon chứa uranium. Bằng cách phân tích sự phân rã của uranium thành chì theo thời gian, các nhà khoa học có thể xác định được tuổi của viên đá này.
Yang Liu - nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) của NASA, tác giả chính của nghiên cứu - chia sẻ rằng ban đầu nhóm nghiên cứu còn chưa nhận ra giá trị đặc biệt của mẫu vật. Chỉ sau khi phân tích kỹ cấu trúc và khoáng chất, họ mới "ôi thôi" phát hiện đây là một mẫu đá Sao Hỏa rất khác biệt.
Plot twist: có nước trên Sao Hỏa từ 4,1 tỷ năm trước!
Phát hiện đáng chú ý nhất từ Teghaza 001 chính là bằng chứng cho thấy nước từng thấm sâu vào lớp vỏ Sao Hỏa. Phân tích thành phần hóa học, khoáng vật và các đồng vị oxy, hydro cho thấy mẫu đá đã tiếp xúc với nước trong quá trình nguội đi và kết tinh dưới bề mặt hành tinh.
Cụ thể là nước có thể đã thấm xuống những lớp đá sâu hơn, sau đó tương tác với vật chất nóng chảy từ lớp phủ Sao Hỏa. Quá trình này để lại dấu vết trong thành phần khoáng vật của thiên thạch. Các nhà nghiên cứu cho biết nước dạng lỏng đã hiện diện trên bề mặt Sao Hỏa từ hơn 4,1 tỷ năm trước
Yang Liu nhận định Teghaza 001 là "nhân chứng" của thời kỳ Sao Hỏa có thể ấm và ẩm ướt hơn phần lớn lịch sử sau này. Lee Saper - đồng tác giả nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu Ames của NASA - cho rằng những phát hiện mới củng cố giả thuyết Sao Hỏa sơ khai từng có các thành phần và điều kiện cần thiết để duy trì sự sống.
Tuy nhiên ông cũng nhấn mạnh kết quả này không trực tiếp trả lời câu hỏi liệu sự sống có từng tồn tại trên Sao Hỏa hay không. Mẫu thiên thạch chỉ cung cấp thêm dữ liệu về môi trường có khả năng hỗ trợ sự sống, chứ không phải bằng chứng về alien nha các bạn
Hành trình từ Sao Hỏa về Trái đất epic thế nào?
Các nhà khoa học gọi giai đoạn địa chất sớm nhất của Sao Hỏa, khoảng 4,5-4,1 tỷ năm trước, là thời kỳ Pre-Noachian. Đây có thể là khoảng thời gian hành tinh Đỏ còn duy trì khí quyển dày hơn, có nước trên bề mặt và điều kiện môi trường ít khắc nghiệt hơn hiện nay.
Theo NASA, thiên thạch có nguồn gốc từ lớp vỏ Sao Hỏa, được tạo thành từ magma nguội dần và kết tinh. Sau đó một vụ va chạm lớn đã hất văng khối đá khỏi bề mặt hành tinh, đưa nó vào không gian. Trên hành trình trôi dạt, vật thể đi vào quỹ đạo Trái đất, xuyên qua khí quyển và rơi xuống sa mạc Sahara. Thời điểm chính xác nó đáp xuống Trái đất thì vẫn còn là ẩn số.
Carl Agee - Giám đốc Viện Nghiên cứu Thiên thạch của Đại học New Mexico (UNM) - là người đầu tiên nhận thấy những đặc điểm bất thường về kết cấu, khoáng vật và thành phần hóa học của mẫu đá. Cùng với cộng sự Karen Ziegler, ông sử dụng thiết bị phân tích vi dò điện tử và phương pháp nghiên cứu đồng vị oxy tại UNM để khảo sát mẫu vật.
Nhóm nghiên cứu phát hiện thiên thạch có hàm lượng mangan oxit cao ở một số khu vực - một hợp chất mà các xe tự hành trên Sao Hỏa cũng đang tìm kiếm khi khảo sát những môi trường có khả năng thuận lợi cho sự sống.
Agee ví mẫu vật như một mảnh đá được mang về từ một vùng địa chất trên Sao Hỏa cách đây hàng tỷ năm, giúp con người có cơ hội quan sát trực tiếp những gì từng diễn ra trên hành tinh này.
Dựa trên dữ liệu quan sát từ quỹ đạo, nhóm nghiên cứu xác định 13 địa điểm trên Sao Hỏa có đặc điểm tương đồng với mẫu đá này. Một số vị trí được cho là nằm ở vùng cao nguyên phía nam Sao Hỏa, có thể gần lòng chảo Hellas - một trong những hố va chạm lớn nhất trên hành tinh. Dù vậy các nhà khoa học chưa thể xác định chính xác nơi Teghaza 001 hình thành.
Các nhà nghiên cứu kỳ vọng việc tiếp tục phân tích Teghaza 001 sẽ giúp làm rõ hơn cách nước và đá tương tác trên Sao Hỏa thời kỳ đầu, đồng thời cung cấp dữ liệu để lựa chọn những khu vực phù hợp cho các nhiệm vụ thám hiểm trong tương lai
Nguồn: kenh14.vn