NangBongNgoan
New member
Hội nhà khoa học Trung Quốc vừa drop một phát hiện bom tấn - họ tìm thấy khối u xương đầu tiên ở động vật có xương sống được "đóng băng" trong hổ phách! Đúng kiểu như trong phim ấy
Mẫu vật chính là một bạn thằn lằn sống cách đây khoảng 99 triệu năm, cung cấp bằng chứng trực tiếp cực hiếm về chuyện bệnh tật từ thời kỷ Phấn trắng. Đây chính là chìa khóa mở ra hướng nghiên cứu mới về nguồn gốc tiến hóa của bệnh tật ở động vật luôn! Nghiên cứu do anh Xing Lida từ Đại học Khoa học Trái đất Trung Quốc (Bắc Kinh) dẫn đầu, cùng team các nhà khoa học từ Mỹ và Canada. Kết quả vừa được đăng trên tạp chí Palaeoentomology nhá.
Theo team nghiên cứu, mẫu hổ phách này được khai thác tại bang Kachin (Myanmar), có niên đại thuộc kỷ Phấn trắng giữa, tức là cách đây khoảng 99 triệu năm. Hồi đó, khu vực này là hệ sinh thái rừng nhiệt đới siêu phong phú, nơi nhiều loài động thực vật cổ đại từng sinh sống.
Bên trong mảnh hổ phách là phần còn lại của bộ xương thằn lằn thuộc phân bộ Anguimorpha. Các nhà khoa học đặc biệt chú ý một chi tiết "sus" ở ngón chân của bạn thằn lằn này. Quan sát với độ phân giải cao cho thấy đầu xa của đốt xương thứ nhất ở ngón thứ tư và bề mặt khớp liền kề bị bào mòn không đều – đặc điểm giống hệt các khối u xương ở động vật thời nay
Để verify, nhóm nghiên cứu đã dùng công nghệ chụp cắt lớp vi tính vi mô (micro-CT), cho phép xuyên qua lớp nhựa hóa thạch và tái tạo hình ảnh 3D của cấu trúc xương. Kết quả quét show ra một tổn thương xương rõ nét, với mô xương phình to và nhiều khoang nhỏ dạng nang, chứng tỏ có quá trình phá hủy xương không tạo xơ cứng.
Chẩn đoán phân biệt và kết luận về u tế bào khổng lồ
Để loại trừ khả năng tổn thương do chấn thương hay nhiễm trùng, team nghiên cứu đã tiến hành chẩn đoán phân biệt với hơn 30 tình trạng bệnh lý khác nhau, từ gãy xương, viêm nhiễm đến nhiều loại u ác tính.
Các nhà khoa học cho biết nếu là gãy xương thì mẫu vật phải có dấu hiệu liền xương như hình thành can xương, nhưng hoàn toàn không thấy đặc điểm này. Tương tự, tổn thương cũng không có phản ứng màng xương điển hình của nhiễm trùng, cũng không biểu hiện sự phá hủy xương khủng khiếp như ở các loại ung thư xương ác tính kiểu osteosarcoma hay chondrosarcoma.
Sau khi phân tích kỹ lưỡng, team nghiên cứu kết luận cá thể thằn lằn cổ đại này mắc u tế bào khổng lồ (giant cell tumor – GCT), một dạng u xương thường xuất hiện gần khớp ở động vật có xương sống hiện đại, bao gồm cả động vật có vú.
Trước đây, các khối u từng được ghi nhận trên hóa thạch khủng long rồi. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên một bệnh lý dạng u xương được xác định ở động vật có xương sống bảo quản trong hổ phách – môi trường nổi tiếng với khả năng lưu giữ chi tiết cấu trúc 3D, kể cả mô mềm và đặc điểm vi thể luôn.
Góp phần làm sáng tỏ tiến hóa của bệnh tật
Phát hiện này được đánh giá có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với lĩnh vực cổ bệnh học (paleopathology) – ngành nghiên cứu bệnh tật ở các sinh vật cổ đại. Theo các nhà khoa học, việc xác định một dạng u xương tồn tại từ cách đây gần 100 triệu năm, với đặc điểm bệnh lý tương đồng đáng kể so với ngày nay, cho thấy quá trình tiến triển của bệnh có thể mang tính bảo tồn cao trong lịch sử tiến hóa.
Điều này có nghĩa là một số cơ chế bệnh học cơ bản đã hình thành từ rất sớm và duy trì tương đối ổn định qua hàng chục triệu năm đó nha!
Anh Xing Lida nhận định: "Mỗi mảnh hổ phách là một 'viên nang thời gian' ghi lại lịch sử Trái đất, và dấu vết của bệnh tật là một chú thích đặc biệt trong câu chuyện tiến hóa. Cái nhìn thoáng qua về tình trạng sức khỏe của một cá thể thằn lằn cách đây 100 triệu năm mở ra cánh cửa mới để hiểu rõ hơn về tiến hóa của sự sống".
Theo anh ấy, với sự phát triển của công nghệ hình ảnh và phân tích hiện đại, các nhà khoa học hy vọng sẽ tiếp tục phát hiện thêm bằng chứng về bệnh lý ở sinh vật cổ đại, từ đó góp phần lý giải mối liên hệ tiến hóa với các bệnh hiện nay.
Trong những năm gần đây, các mỏ hổ phách tại Myanmar đã cung cấp nhiều mẫu vật đặc biệt quý giá, từ đuôi khủng long, cánh chim cổ, ếch đến côn trùng, giúp khu vực này trở thành một trong những nguồn tư liệu quan trọng nhất về sinh vật kỷ Phấn trắng.
Phát hiện mới nhất về thằn lằn mắc u xương đã góp phần khẳng định rằng bệnh tật – cũng giống như sự sống – có lịch sử tiến hóa lâu dài và phức tạp, tồn tại song hành với các sinh vật trên Trái đất qua hàng trăm triệu năm. Mind-blowing thật!
Nguồn: kenh14.vn
Mẫu vật chính là một bạn thằn lằn sống cách đây khoảng 99 triệu năm, cung cấp bằng chứng trực tiếp cực hiếm về chuyện bệnh tật từ thời kỷ Phấn trắng. Đây chính là chìa khóa mở ra hướng nghiên cứu mới về nguồn gốc tiến hóa của bệnh tật ở động vật luôn! Nghiên cứu do anh Xing Lida từ Đại học Khoa học Trái đất Trung Quốc (Bắc Kinh) dẫn đầu, cùng team các nhà khoa học từ Mỹ và Canada. Kết quả vừa được đăng trên tạp chí Palaeoentomology nhá.
Theo team nghiên cứu, mẫu hổ phách này được khai thác tại bang Kachin (Myanmar), có niên đại thuộc kỷ Phấn trắng giữa, tức là cách đây khoảng 99 triệu năm. Hồi đó, khu vực này là hệ sinh thái rừng nhiệt đới siêu phong phú, nơi nhiều loài động thực vật cổ đại từng sinh sống.
Bên trong mảnh hổ phách là phần còn lại của bộ xương thằn lằn thuộc phân bộ Anguimorpha. Các nhà khoa học đặc biệt chú ý một chi tiết "sus" ở ngón chân của bạn thằn lằn này. Quan sát với độ phân giải cao cho thấy đầu xa của đốt xương thứ nhất ở ngón thứ tư và bề mặt khớp liền kề bị bào mòn không đều – đặc điểm giống hệt các khối u xương ở động vật thời nay
Để verify, nhóm nghiên cứu đã dùng công nghệ chụp cắt lớp vi tính vi mô (micro-CT), cho phép xuyên qua lớp nhựa hóa thạch và tái tạo hình ảnh 3D của cấu trúc xương. Kết quả quét show ra một tổn thương xương rõ nét, với mô xương phình to và nhiều khoang nhỏ dạng nang, chứng tỏ có quá trình phá hủy xương không tạo xơ cứng.
Chẩn đoán phân biệt và kết luận về u tế bào khổng lồ
Để loại trừ khả năng tổn thương do chấn thương hay nhiễm trùng, team nghiên cứu đã tiến hành chẩn đoán phân biệt với hơn 30 tình trạng bệnh lý khác nhau, từ gãy xương, viêm nhiễm đến nhiều loại u ác tính.
Các nhà khoa học cho biết nếu là gãy xương thì mẫu vật phải có dấu hiệu liền xương như hình thành can xương, nhưng hoàn toàn không thấy đặc điểm này. Tương tự, tổn thương cũng không có phản ứng màng xương điển hình của nhiễm trùng, cũng không biểu hiện sự phá hủy xương khủng khiếp như ở các loại ung thư xương ác tính kiểu osteosarcoma hay chondrosarcoma.
Sau khi phân tích kỹ lưỡng, team nghiên cứu kết luận cá thể thằn lằn cổ đại này mắc u tế bào khổng lồ (giant cell tumor – GCT), một dạng u xương thường xuất hiện gần khớp ở động vật có xương sống hiện đại, bao gồm cả động vật có vú.
Trước đây, các khối u từng được ghi nhận trên hóa thạch khủng long rồi. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên một bệnh lý dạng u xương được xác định ở động vật có xương sống bảo quản trong hổ phách – môi trường nổi tiếng với khả năng lưu giữ chi tiết cấu trúc 3D, kể cả mô mềm và đặc điểm vi thể luôn.
Góp phần làm sáng tỏ tiến hóa của bệnh tật
Phát hiện này được đánh giá có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với lĩnh vực cổ bệnh học (paleopathology) – ngành nghiên cứu bệnh tật ở các sinh vật cổ đại. Theo các nhà khoa học, việc xác định một dạng u xương tồn tại từ cách đây gần 100 triệu năm, với đặc điểm bệnh lý tương đồng đáng kể so với ngày nay, cho thấy quá trình tiến triển của bệnh có thể mang tính bảo tồn cao trong lịch sử tiến hóa.
Điều này có nghĩa là một số cơ chế bệnh học cơ bản đã hình thành từ rất sớm và duy trì tương đối ổn định qua hàng chục triệu năm đó nha!
Anh Xing Lida nhận định: "Mỗi mảnh hổ phách là một 'viên nang thời gian' ghi lại lịch sử Trái đất, và dấu vết của bệnh tật là một chú thích đặc biệt trong câu chuyện tiến hóa. Cái nhìn thoáng qua về tình trạng sức khỏe của một cá thể thằn lằn cách đây 100 triệu năm mở ra cánh cửa mới để hiểu rõ hơn về tiến hóa của sự sống".
Theo anh ấy, với sự phát triển của công nghệ hình ảnh và phân tích hiện đại, các nhà khoa học hy vọng sẽ tiếp tục phát hiện thêm bằng chứng về bệnh lý ở sinh vật cổ đại, từ đó góp phần lý giải mối liên hệ tiến hóa với các bệnh hiện nay.
Trong những năm gần đây, các mỏ hổ phách tại Myanmar đã cung cấp nhiều mẫu vật đặc biệt quý giá, từ đuôi khủng long, cánh chim cổ, ếch đến côn trùng, giúp khu vực này trở thành một trong những nguồn tư liệu quan trọng nhất về sinh vật kỷ Phấn trắng.
Phát hiện mới nhất về thằn lằn mắc u xương đã góp phần khẳng định rằng bệnh tật – cũng giống như sự sống – có lịch sử tiến hóa lâu dài và phức tạp, tồn tại song hành với các sinh vật trên Trái đất qua hàng trăm triệu năm. Mind-blowing thật!
Nguồn: kenh14.vn