Trời ơi các bạn ơi, chuyện này nghe mà phê như xem phim cổ trang á! Ngôi mộ này chưa ai động đến lần nào luôn nha, nó như một cánh cửa thần kỳ giúp chúng ta hiểu về một thời kỳ mà giờ mình biết ít ỏi lắm. Việc nó còn nguyên vẹn đến vậy thì quả là vô giá, giúp mình tìm hiểu về văn hóa vật chất của người Alani - một dân tộc du mục mà lịch sử của họ bí ẩn vô cùng luôn.
Câu chuyện diễn ra ở nghĩa trang cổ Alkhan-Kala, ngay phía Tây Grozny, Chechnya đó nha. Người Alani (hay Alans) từ thảo nguyên Pontic-Caspian ngày xưa chôn người chết của họ ở đây. Mặc dù nhiều khu mộ giàu có (gọi là kurgan) ở đây đã bị cướp từ lâu rồi, nhưng gần đây khi đào một kurgan lên thì té ra phát hiện kho báu Alan còn nguyên xi đét, ít nhất 2.500 năm tuổi luôn á!
Team khảo cổ do anh Azamat Akhmarov từ Học viện Khoa học Cộng hòa Chechnya dẫn đầu đã đào lên những viên tourmaline xanh lấp lánh gắn trên vàng từ một kurgan hiếm hoi chưa ai đụng đến từ thời kỳ đầu của văn hóa Alan. Xịn xò quá đi mất!
Họ tìm thấy gì à? Một bộ yên cương siêu đẹp được trang trí bằng đá quý, do các cao thủ kỵ binh chế tác, nối tiếp truyền thống du mục của người Sarmati và Scythia thời trước. Còn có nhiều bộ yên cương khác, một bộ cương ngựa, ba vũ khí lưỡi dao, các bình chứa bằng kim loại nhập khẩu, và mấy viên garnet nữa, tất cả từ thế kỷ 5 đến thế kỷ 2 trước Công Nguyên. Ngôi mộ này chưa bao giờ bị trộm á, thật sự là kỳ tích!
Người Alani có gốc từ vùng Iran ngày nay, là một nhánh nhỏ của tộc người Sarmatia lớn hơn, và họ di cư khắp nơi ở Âu Á trong nhiều thế kỷ. Họ nổi tiếng với skill cưỡi ngựa đỉnh cao và từng liên minh với nhiều thế lực khác như người La Mã, người Goth và người Hun. Ngôi mộ ở Chechnya này cho thấy người được chôn ở đây có địa vị cao lắm, có thể là một tướng lĩnh hoặc quý tộc có ảnh hưởng khủng trong cộng đồng.
Những đồ vật tìm được trong mộ - kết hợp vũ khí, đồ trang sức và đồ liên quan đến ngựa được làm siêu tinh xảo - cho thấy người Alani không chỉ là chiến binh giỏi mà còn là nghệ nhân bậc thầy, trân trọng cả vẻ đẹp lẫn công dụng của đồ vật.
Chi tiết trang trí trên các đồ vật như việc dùng garnet và tourmaline xanh lá trong phụ kiện dây cương thể hiện sự tinh tế nghệ thuật của người Alani. Thiết kế cầu kỳ của những món này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của ngựa trong văn hóa Alani. Xã hội Alani thời kỳ đầu xoay quanh loài ngựa, và việc phát hiện đồ trang sức gắn trên lưng ngựa chứng minh mối liên hệ sâu sắc của họ với lối sống cưỡi ngựa.
Trong khi nhiều mộ Alani đã bị cướp phá qua nhiều thế kỷ, việc mộ này còn nguyên vẹn mang đến cơ hội hiếm có cho các nhà khảo cổ nghiên cứu tập tục chôn cất nguyên bản của dân tộc cổ đại này. Team của Akhmarov không chỉ phát hiện đồ tùy táng thông thường mà còn một bộ sưu tập các vật phẩm được chọn lọc cẩn thận, có thể mang ý nghĩa biểu tượng hoặc nghi lễ.
Sự hiện diện của bình kim loại nhập khẩu, vũ khí có lưỡi dao và dây cương trang trí công phu cho thấy người Alani không hề cô lập, mà họ có mạng lưới giao thương và trao đổi văn hóa phức tạp với các nền văn minh cổ đại khác. Phát hiện này bổ sung vào số ít mộ Alani còn sót lại chưa bị cướp, mỗi mộ hé lộ những khía cạnh khác nhau trong hệ thống xã hội và kinh tế của họ. Việc tìm ra mộ còn nguyên xi này mang đến bức tranh phong phú và đầy đủ hơn về cuộc sống ở thảo nguyên vào thời kỳ đỉnh cao quyền lực của người Alani.
Nhà khảo cổ học Azamat Akhmarov, người dẫn đầu cuộc khai quật đã chia sẻ với tạp chí The Archaeologist:
"Ngôi mộ chưa từng bị xáo trộn này mở ra một cánh cửa độc đáo để tìm hiểu về một thời kỳ mà chúng ta hầu như biết rất ít. Nó giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cơ cấu xã hội, tập tục mai táng và các mối liên hệ văn hóa của người Alans."
Thật sự là phát hiện quá xịn xò! Mỗi lần đào được mộ cổ nguyên vẹn là mỗi lần chúng ta hiểu thêm về tổ tiên loài người mình. Quá đỉnh!
Nguồn: svvn.tienphong.vn