Ối dồi ôi, tăng huyết áp nghe có vẻ như bệnh của người già nhưng mà thực ra nó nguy hiểm lắm nha mọi người ơi! Bệnh này có thể gây biến chứng với nhiều cơ quan khác nhau của cơ thể, đặc biệt là gây đột quỵ, đột tử luôn. Và đặc biệt nè, gần đây có một nhóm nghiên cứu từ Thụy Điển vừa phát hiện ra rằng tăng huyết áp có thể làm tăng nguy cơ bệnh Alzheimer ở nam giới có huyết áp tăng cao vào ban đêm nữa đó!
Con số "không vui" về tăng huyết áp
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố thì á, cứ 4 người nam hoặc 5 người nữ thì có 1 người bị tăng huyết áp (THA) luôn. Còn ở Việt Nam mình thì tỷ lệ này là 25% đối với người trên 25 tuổi - tức là cứ 4 người thì có 1 người bị nhé! Trong đó có gần 60% người bị THA chưa được phát hiện và trên 80% chưa được điều trị đúng cách.
Nghe sợ chưa? Còn nữa nè, cứ 5 người THA được điều trị thì chỉ có 1 người đạt được kiểm soát huyết áp thôi. WHO cũng cho biết thêm là THA có nguy cơ gây biến chứng với nhiều cơ quan khác nhau của cơ thể, đặc biệt gây đột quỵ, đột tử. Đặc biệt nha, gần đây một nhóm nghiên cứu Thụy Điển phát hiện THA có thể làm tăng bệnh Alzheimer ở nam giới có huyết áp tăng cao vào ban đêm luôn!
THA là gì và tại sao lại bị?
Người ta chia THA thành 2 loại nha:
THA nguyên phát: Chiếm khoảng 90% và chưa rõ nguyên nhân cụ thể (kiểu bí ẩn ấy
)THA thứ phát: Có nhiều nguyên nhân khác nhau như:
• Do xơ vữa động mạch gây hẹp động mạch (động mạch chủ, động mạch thận)
• Các bệnh về thận, động mạch vành tim, bệnh đái đường, tăng mỡ máu
• Do dùng một số loại thuốc (corticoid...)
• Do chế độ ăn uống không hợp lý (ăn mặn, uống nhiều rượu bia - cái này Gen Z hay mắc lắm đó )
• Căng thẳng thần kinh kéo dài (stress deadline, thi cử chẳng hạn )
• Béo phì, lười vận động (ngồi lì suốt ngày là dễ bị lắm!)
"Sát thủ thầm lặng" - THA và những biến chứng đáng sợ
Bệnh THA được gọi là "bệnh thầm lặng giết người" đó nha (tên nghe đã thấy nguy hiểm rồi!). Vì sao ư? Vì nó gây nên nhiều biến chứng, đặc biệt có mối liên quan giữa THA và nhồi máu cơ tim do các mảng xơ vữa bám trong lòng mạch vành (là mạch máu nuôi cơ tim) gây hẹp dần lòng mạch.
Khi đó máu không dẫn đủ để nuôi cơ tim khi tim cần làm việc gắng sức, gây ra triệu chứng mệt, đau ngực khi gắng sức. Mảng xơ vữa này có thể đột ngột bị vỡ ra do stress hoặc do huyết áp cao, các tế bào máu (hồng cầu, tiểu cầu) đến bám vào chỗ thành mạch bị tổn thương này, tạo nên cục huyết khối cấp tính, gây tắc nghẽn hoàn toàn mạch vành và dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp - nguy hiểm vô cùng!
THA và suy tim - cái vòng luẩn quẩn đáng lo
THA không được kiểm soát tốt có thể dẫn tới biến chứng suy tim nha. Khi bị THA, tim co bóp tốn nhiều công hơn để bơm một lượng máu ra các mạch ngoại biên (kiểu như phải làm việc overtime liên tục ấy). Hậu quả của việc gắng sức lâu ngày này làm cơ tim dày lên, cứng hơn, ít đàn hồi giãn nở so với tim người bình thường, gây suy giảm chức năng hút máu về tim.
Suy tim có thể tạo nên cục máu đông, cục máu đông theo dòng máu đến động mạch vành gây tắc mạch dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp. Hoặc cục máu đông theo dòng máu đi lên não gây tắc mạch máu não gây tai biến mạch máu não (đột quỵ).
Đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở nước ta cũng như trên thế giới đó nha! Đột quỵ là tình trạng một phần của não bị ngừng cấp máu đột ngột do vỡ mạch máu (gọi là xuất huyết não) hoặc do cục máu đông hay mảng xơ vữa gây tắc nghẽn hoàn toàn một mạch máu nuôi vùng não đó (gọi là nhồi máu não), làm người bệnh bất tỉnh hoặc liệt - đáng sợ vô cùng!
THA còn "đụng chạm" đến những bộ phận nào?
THA có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ ở đáy mắt (nằm phía sau nhãn cầu, gọi là võng mạc - nơi thu nhận hình ảnh khi nhìn), gọi là bệnh võng mạc do THA.
THA cũng có thể làm ảnh hưởng lên toàn bộ hệ thống mạch máu trong cơ thể như động mạch chủ, động mạch cảnh, động mạch cột sống, động mạch thận, động mạch nội tạng, đặc biệt là những mạch máu ở xa như động mạch hai chân.
Các mạch máu này cứng lên, bị xơ vữa, vôi hóa gây hẹp hoặc tắc nghẽn. Bị THA lâu ngày sẽ gây tổn thương thận, làm giảm chức năng thận gây suy thận nữa nha. Thật sự là "tác động domino" luôn á!
Phát hiện mới gây shock: THA có thể dẫn đến Alzheimer!
Đặc biệt nè, một nghiên cứu gần đây từ các nhà nghiên cứu tại Đại học Uppsala (Thụy Điển), được công bố trên tạp chí Hypertension, đã liên kết tình trạng sức khỏe với một tác dụng phụ đáng kinh ngạc đó là THA có thể dẫn đến bệnh Alzheimer gặp chủ yếu ở một số nam giới!
Nghiên cứu cho thấy, huyết áp thay đổi trong ngày là điều bình thường do sự vận động của cơ thể, với các chỉ số thấp hơn vào ban đêm do cơ thể được nghỉ ngơi.
Nhóm nghiên cứu này đã tiến hành nghiên cứu, quan sát từ 1.000 người đàn ông Thụy Điển lớn tuổi được theo dõi lên đến 24 năm (dài hơi nhỉ!), phát hiện những người có huyết áp vào ban đêm cao hơn ban ngày có nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cao hơn đàn ông trẻ tuổi hoặc nữ giới. Này thì nguy rồi đó các bro ơi!
Vậy phải làm sao để "chiến" với THA?
Cho đến nay, bệnh THA chưa có biện pháp nào để điều trị khỏi hẳn (sad nhưng phải chấp nhận), nhất là huyết áp tăng vào ban đêm ở một số nam giới. Vì vậy, khi bị THA cần có sự kiên trì chữa trị theo chỉ định và hướng dẫn của bác sỹ khám bệnh cho mình (đối với người bị THA ban đêm cần được khám bởi bác sỹ chuyên khoa tim mạch nhé).
Lưu ý quan trọng: Người bệnh không nên nghe theo chỉ dẫn của người không có chuyên môn về y tế hoặc mua thuốc không có nguồn gốc hoặc thuốc chưa được Bộ Y tế cấp phép lưu hành (đừng có tin mấy thứ quảng cáo thần dược trên mạng nhé!). Người bệnh phải dùng thuốc thường xuyên và suốt đời - đây là điều không thể bỏ qua!
Tips sống khỏe để phòng ngừa THA:
Chế độ ăn uống hợp lý:• Không ăn mặn (món Việt Nam hay mặn lắm nhưng phải cố gắng giảm đi nha)
• Kiêng mỡ động vật
• Không uống rượu, bia (sorry các bro nhậu nhẹt nhé )
• Ăn nhiều rau trong các bữa ăn, trái cây
• Nếu có bệnh khác kèm theo (như đái đường) thì phải chú ý hạn chế ăn tinh bột, kiêng ăn đường và các sản phẩm có đường
Tập thể dục, vận động cơ thể thường xuyên (đừng ngồi lì suốt ngày nha, đi bộ, chạy bộ, gym gì cũng được!)Nguồn: soha.vn