Từ xưa tới nay, vàng luôn là thứ "flex" quyền lực và sự giàu có của con người rồi. Và tại vùng đất Varna, các nhà khảo cổ đã đào được một cụm mộ cổ siêu khủng cách đây tận 6.000 năm luôn nha!
Khi khai quật ngôi mộ số 43, các nhà khoa học "há hốc" khi phát hiện thi thể chủ nhân được phủ kín bởi vô vàn đồ trang sức vàng bling bling. Nhưng chưa sốc bằng khi phát hiện ông này còn có cả lớp vỏ bảo vệ bằng vàng ở phần... dưới cơ thể nữa chứ! Những món đồ tang lễ tinh xảo thế này đã làm đảo lộn hết nhận thức của mọi người luôn.
Trước giờ người ta cứ nghĩ đồng là kim loại đầu tiên mà con người biết luyện, nhưng giờ thì có lý do để tin rằng luyện vàng và luyện đồng xuất hiện gần như cùng lúc đó nha!
Varna là thành phố chill ven biển ở Bulgaria, cũng là cảng biển xịn nhất nước này luôn. Nơi đây được gọi là "Hòn ngọc của Biển Đen" nha - nghe thôi đã thấy sang rồi đúng không! Khí hậu ôn hòa, bốn mùa rõ ràng nên trở thành địa điểm du lịch hot hit ở Bulgaria.
Varna có lịch sử "xịn sò" lắm đó - người Hy Lạp đã ở đây từ thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên và đặt tên là Odessos. Đến nửa sau thế kỷ thứ 6 sau Công nguyên, người Slav từ phía bắc kéo xuống đông và đổi tên thành Varna.
Mặc dù Bulgaria nhỏ nhưng lại nằm ở vị trí "đắc địa" trên bán đảo Balkan - ngã ba Á-Âu với nhiều nền văn hóa Đông Tây giao thoa. Vì có tài nguyên phong phú và vị trí chiến lược nên ngày xưa nhiều nước muốn "xơi" Bulgaria lắm, khiến đất nước này phải trải qua biết bao cuộc chiến. Cũng vì thế mà ở đây có siêu nhiều di tích lịch sử với đủ loại nền văn hóa khác nhau.
Năm 1970, trong một dự án xây dựng, mấy anh công nhân đã tình cờ đào được mấy món đồ "lạ lùng" gì đó. Phát hiện này đã làm các nhà khảo cổ "dậy sóng" ngay lập tức! Càng đào sâu, một quần thể lăng mộ cổ siêu to khổng lồ dần dần lộ diện trước mắt thế giới.
Trong 15 năm sau đó, các nhà khảo cổ đã khai quật "cực kỳ" chi tiết và có hệ thống khu phức hợp này. Họ tìm được hơn 300 ngôi mộ cổ, mỗi ngôi đều được đánh số và ghi chép siêu cẩn thận. Đặc điểm chung của những ngôi mộ này là đều có đồ vàng bên trong - nhiều ít khác nhau thôi!
Một số mộ chứa hàng trăm món đồ vàng, còn mấy mộ khác chỉ có một hai món. Các nhà khảo cổ xác nhận đây là khu chôn cất từ thời đồ đá mới đến thời đồ đồng. Họ đã đào được hơn 3.000 món đồ vàng từ 294 ngôi mộ trên diện tích khoảng 7.500 mét vuông, bao gồm vòng tay, dây chuyền, hạt và nhiều đồ dùng bằng vàng nguyên chất nữa!
Qua xác định niên đại bằng carbon phóng xạ, các chuyên gia suy ra những ngôi mộ này được xây từ khoảng 4569 đến 4340 trước Công nguyên - tức là hơn 6.000 năm tuổi luôn! Đây là thời điểm "chuyển mình" quan trọng trong lịch sử loài người, khi con người đang chuyển từ thời đồ đá mới sang thời đồ đồng đá.
Nói dễ hiểu hơn thì lô trang sức vàng xịn xò này ra đời đúng lúc xã hội đang "chuyển đổi số" từ thời đồ đá sang thời đồ đồng. Sự xuất hiện của đồ đồng có ý nghĩa "bom tấn" trong lịch sử văn hóa nhân loại, thúc đẩy mạnh mẽ năng suất nông nghiệp và giúp xã hội loài người bước vào thời đại văn minh hơn.
Theo góc nhìn khảo cổ học, dấu hiệu cho thấy loài người bước vào thời đại đồ đồng không phải là sự xuất hiện ngẫu nhiên của đồ đồng, mà là khi đồ đồng đã chiếm vị trí quan trọng trong sản xuất và đời sống. Việc phát hiện vàng ở Varna đã mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới siêu thú vị về thời đại đồ đồng!
Olga Perevina - một nhà khảo cổ học nổi tiếng người Bulgaria cho rằng: trước đây ai cũng nghĩ đồng là kim loại được con người nấu chảy đầu tiên. Nhưng những món trang sức vàng này cho thấy việc luyện vàng và luyện đồng xuất hiện gần như cùng thời điểm luôn!
Trong số vàng ở Varna, "bắt mắt" nhất phải kể đến chuỗi vòng tay vàng lấp lánh từ ngôi mộ số 43. Qua phục chế, chủ nhân mộ là một ông chú khoảng 40-50 tuổi, cao khoảng 170cm. Ngoài vòng tay vàng, ông còn đeo vòng cổ bằng hạt vàng, ngực và đầu gối được trang trí bằng miếng vàng.
Và đỉnh cao là có cả chiếc vỏ bảo vệ bằng vàng gần... bộ phận sinh dục nữa! Mặc dù quần áo đã mục nát từ lâu nhưng đồ trang sức vàng lớn nhỏ vẫn còn nguyên vẹn. Những phát hiện này chắc chắn cho thấy địa vị "trời ơi đất hỡi" của chủ nhân mộ rồi!
Chủ nhân ngôi mộ số 43 có lẽ là một thủ lĩnh bộ lạc "xịn xò" lắm đây. So với những mộ khác thì hầu hết chỉ có một chuỗi hạt và dao đá lửa thôi, còn sang nhất cũng chỉ có một chiếc vòng tay vàng. Đồ trang sức vàng chỉ xuất hiện trong vài mộ cổ mà thôi. Số lượng và chủng loại đồ vật trong các mộ này cho thấy cách đây hơn 6.000 năm, con người đã có phân biệt địa vị xã hội cao thấp rồi đó!
Trong hơn 300 ngôi mộ này, người ta "ngỡ ngàng" khi thấy đồ vật chôn cất dành cho nam nhiều hơn nữ. Điều này cho thấy đàn ông thời đó có địa vị cao hơn phụ nữ rồi. Hệ thống xã hội đã chuyển từ "mẫu hệ" sang "phụ hệ".
Trong thời mẫu hệ, phụ nữ có địa vị "đỉnh của chóp" nên việc nữ làm lãnh đạo bộ lạc là chuyện "bình thường như cân đường hộp sữa". Chế độ hôn nhân lúc đó là hôn nhân tập thể nên thường xảy ra tình trạng "biết mẹ mà không biết cha" luôn.
Với sự phát triển của kinh tế tiểu nông, người dân bắt đầu tự cung tự cấp. Đàn ông chịu trách nhiệm trồng trọt ngoài đồng nên nhanh chóng nắm "huyết mạch" kinh tế vào tay. Dần dần, đàn ông giành được quyền phát ngôn và cuối cùng địa vị của họ cao hơn hẳn phụ nữ rồi.
Những hiện vật tại Varna kể cho chúng ta nhiều câu chuyện thời xưa nhưng cũng để lại nhiều bí ẩn "hại não" chưa giải được! Điều mà các nhà khảo cổ hiện đại không thể giải thích nhất là những chiếc nhẫn vàng nhỏ và tinh xảo này được tạo ra như thế nào, bởi vì chúng hoàn toàn không có điểm hàn dưới kính hiển vi hiện đại thông thường đó!
Thời cổ đại, phương pháp hàn nguyên thủy nhất cho đồ vàng là dùng nhiệt độ cao và vật liệu hàn thường là vàng có độ tinh khiết thấp hơn. Thường thì mối hàn càng lộ rõ thì vàng càng kém nguyên chất. Nhưng vấn đề là cách đây 6.000 năm, con người không có công nghệ cao hiện đại, vậy làm sao họ khiến mối hàn của sản phẩm vàng trở nên "vô hình" trước mắt thường hay thậm chí là kính hiển vi thông thường? Đây là bí ẩn mà chúng ta không có cách nào biết được!
Chính vì lý do này mà ngôi mộ cổ đã thu hút sự chú ý của cả thế giới, nhưng cho đến giờ vẫn chưa ai đưa ra lời giải thích thuyết phục về "kim loại kỳ diệu" trong ngôi mộ cổ này cả!
Nguồn: kenh14.vn