Chuyện như phim ấy mà: một loài vật mà giới bảo tồn tưởng đã "bay màu" suốt hơn 2 thập kỷ bỗng nhiên lộ diện trong camera bẫy, khiến ai cũng phải "ơ" một cái!
Theo Tiền Phong, từ 2019 đến 2023, Dự án Bảo tồn Đa dạng Sinh học của USAID đã dựng hơn một nghìn trạm bẫy ảnh khắp 21 khu rừng đặc dụng và rừng phòng hộ. WWF cùng các vườn quốc gia "quất" luôn, thu về hàng triệu bức ảnh với hơn 120.000 lần bắt gặp động vật hoang dã. Nghe thôi đã thấy khủng rồi ha!
Và rồi giữa núi data đó, một đoạn clip làm cả team nghiên cứu phải dừng tay: một sinh vật nhỏ nhắn, lông đen mượt, ngực có mảng sáng hình bán nguyệt đang lặng lẽ băng qua rừng lúc nửa đêm. Check kỹ thì ra đây chính là gấu chó – loài gấu nhỏ nhất thế giới và được xếp hạng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ Việt Nam luôn các bạn ơi!
Theo báo cáo từ dự án, "bé" gấu này được bắt gặp tại ba khu vực nghiên cứu, là một trong những phát hiện hiếm hoi nhất trong hơn 20 năm qua. Trước đây chỉ thỉnh thoảng có vài dấu vết ở rừng phía Bắc và Bắc Trung Bộ thôi, chứ chưa bao giờ có hình ảnh rõ nét như vầy cả!
Các chuyên gia bảo phát hiện này "xịn" lắm đó, vì gấu chó vốn sống đơn độc, chỉ hoạt động ban đêm, hay ngủ trên cành cây cao nên cực kỳ khó bắt gặp. Việc nó lọt vào camera là cả một phép màu, chứng tỏ loài này vẫn còn tồn tại dù số lượng ít ỏi đến đáng lo ngại.
Gấu chó (tên khoa học: Helarctos malayanus) sống ở các khu rừng mưa Đông Nam Á, dài khoảng 1–1,5m, nặng 30–90kg. Đặc điểm nhận dạng: lông đen bóng, mõm nhạt màu và "chất" nhất là mảng lông vàng–cam hình lưỡi liềm ở ngực – giống như đeo "necklace" thiên nhiên vậy! Lưỡi của chúng dài kinh khủng, chuyên dùng để "hốt" mật ong, kiến, mối trong cây mục. Nghe mà thèm nhỉ!
Tuy nhiên, đằng sau vẻ dễ thương này là một thực tế buồn: gấu chó đang suy giảm cực mạnh tại Việt Nam. Nhiều năm trước, bẫy dây phổ biến khắp rừng khiến nhiều loài thú cỡ trung bình, lớn gần như "out hẳn" khỏi ảnh bẫy. Gấu chó di chuyển chậm và thấp nên bị ảnh hưởng nặng nề nhất.
Thêm nữa, rừng bị khai thác, mở đường, phân mảnh làm quần thể gấu bị chia cắt, không thể duy trì số lượng ổn định. Nạn săn bắt lấy mật gấu cũng từng gây áp lực khủng khiếp lên quần thể ngoài tự nhiên.
Theo phân tích của USAID – WWF, những vùng xa xôi, khó tiếp cận như Bạch Mã hay các khu bảo tồn Sao la ở Trung Trường Sơn thường có độ giàu loài cao hơn. Còn những nơi dễ tiếp cận hoặc bị chia cắt thì... rất ít thú lớn xuất hiện. Vì vậy, chỉ vài giây gấu chó trong một khung hình cũng đã là "quý như vàng" rồi!
Bên cạnh gấu chó, hệ thống bẫy ảnh còn ghi nhận nhiều loài cực kỳ nguy cấp khác như mang lớn, mang Trường Sơn, trĩ sao và tê tê – những biểu tượng của tình trạng suy kiệt động vật hoang dã khu vực Trường Sơn.
Sự xuất hiện của gấu chó không chỉ mang giá trị khoa học, mà còn là dấu mốc chứng minh thiên nhiên Việt Nam vẫn còn những "báu vật sống" chưa biến mất hoàn toàn. Một loài thú có thể im lặng ẩn mình hơn 20 năm, chỉ để lộ diện trong một khung hình duy nhất – nhưng khung hình đó chứa cả sức nặng của một hệ sinh thái đấy!
WWF và các chuyên gia cho rằng phát hiện này vừa là tín hiệu hy vọng, vừa là lời cảnh báo. Hy vọng vì loài này vẫn còn cơ hội tồn tại. Cảnh báo vì số lượng cá thể thấp đến mức hiếm hoi, và mỗi tác động nhỏ từ con người đều có thể đẩy chúng về phía tuyệt chủng.
Trong các báo cáo gần đây, giới bảo tồn nhấn mạnh cần tăng cường dọn bẫy dây, bảo vệ nghiêm ngặt rừng đặc dụng, kiểm soát buôn bán động vật hoang dã và duy trì hệ thống bẫy ảnh dài hạn. Đây là những biện pháp duy nhất để tiếp tục theo dõi và cứu vãn những loài đang dần biến mất.
Khi camera tắt, rừng lại chìm vào tĩnh lặng. Nhưng đâu đó trong bóng tối của những khu rừng Trường Sơn, bước chân chậm rãi của loài vật bí ẩn ấy vẫn vọng lên trên thảm lá mục – lời nhắc nhở rằng nếu rừng còn được bảo vệ, những phép màu sinh học vẫn có thể xuất hiện thêm một lần nữa.
Nguồn: soha.vn