Các nhà khoa học vừa "bắt trend" được thứ cực kỳ bất ngờ ở độ sâu gần 11.000 mét dưới đáy biển – những loài virus khổng lồ đang sống tốt lành đấy nha!
Theo SCMP, mấy truyền thuyết về quái vật biển khổng lồ ở đáy đại dương từ từ bị "debunk" rồi, vì thực tế việc sinh tồn ở nơi sâu nhất đại dương khó vãi nồi luôn á.
Nhưng mà plot twist đây! Một team nghiên cứu ở Thượng Hải, Trung Quốc đã phát hiện cả đống virus, trong đó có cả mimivirus (tạm dịch: virus bắt chước – tên nghe có vẻ cute nhỉ ), trong lớp trầm tích lấy từ độ sâu gần 11.000 mét ở Vực thẳm Challenger – điểm sâu nhất trên Trái Đất nằm ở cuối rãnh Mariana thuộc khu vực Thái Bình Dương đấy!
Trước đây mấy lần thử lấy mẫu virus từ Vực thẳm Challenger toàn fail vì quá khó về mặt kỹ thuật. Nhưng cách đây 5 năm, một con tàu Trung Quốc đã successfully thu về các mẫu vật đủ chất để team ở Thượng Hải giải mã được trình tự bộ gene của 15 loại virus khác nhau và hơn 100 loại vi sinh vật khác nữa. Xịn sò!
Tuy không thể "hồi sinh" bất kỳ chủng virus nào (chắc may mắn lắm ), các nhà nghiên cứu đã nuôi được hơn 2.000 chủng vi sinh vật trong môi trường lab áp suất cao, theo báo cáo nghiên cứu được đăng trên tạp chí Genome Biology trong tháng này.
"Cấu trúc sinh quyển đầy đủ và việc thăm dó chức năng của cộng đồng vi sinh vật ở Vực thẳm Challenger của rãnh Mariana – nơi sâu nhất thế giới – nhận được ít sự chú ý hơn so với các vùng biển khác", giáo sư Li Xuan từ Viện sinh lý thực vật và sinh thái học thuộc Học viện Khoa học Trung Quốc chia sẻ.
Ông Li nói thêm: "Ngoài áp suất thủy tĩnh (áp suất được tạo ra từ chất lỏng đứng yên) tăng cao, môi trường tại rãnh Mariana còn có đặc điểm là nhiệt độ gần như đóng băng, hoàn toàn tối tăm, nghèo dinh dưỡng và cô lập về địa hình". Nghe thôi đã thấy khó sống rồi
Mimivirus – chiếm hơn 4% tổng số virus thu được ở các mẫu trầm tích dưới biển – ban đầu bị nhầm với vi khuẩn khi các nhà khoa học lần đầu nhìn thấy chúng trong một đợt lây lan viêm phổi năm 1992. Với các sợi lông và chiều ngang lên tới 700 nanomet, họ virus này đôi khi có thể nhìn thấy bằng mắt thường luôn! Tưởng tượng một con virus mà nhìn được bằng mắt thường, quá trời trời ️
Tuy nhiên, Li và team của ông không thể nhìn thấy trực tiếp mimivirus trong các mẫu lấy ở Vực thẳm Challenger vì họ virus này chỉ chiếm một lượng rất nhỏ thôi. Nhưng các nhà khoa học Trung Quốc đã có kiến thức nhất định về họ virus bất thường và ít được biết tới này rồi.
Các nhà khoa học đã chú ý tới mimivirus kể từ khi họ virus này được nhận diện, không chỉ bởi kích thước to lớn bất thường mà còn bởi bộ gene phức tạp với hơn 1,2 triệu cặp base (đơn vị tạo thành những khối cấu trúc của đường xoắn kép ADN) – nhiều hơn bất kỳ loại virus nào! Ví dụ nha, so với virus SARS-CoV-2, trình tự bộ gene của mimivirus dài hơn gấp 40 lần. Flex quá đi mất
Trong một số thí nghiệm, mimivirus có thể gây tổn thương mô ở động vật có vú, nhưng cho đến nay vẫn chưa có bằng chứng nào cho thấy chúng gây hại trực tiếp cho con người (tạm yên tâm được rồi phew ).
Virus là một trong những dạng sống ký sinh đơn giản nhất, phụ thuộc vào vật chủ để thực hiện các hoạt động thiết yếu như sinh sản và chuyển hóa protein.
Tuy nhiên, ở mimivirus, các nhà nghiên cứu phát hiện một số gene liên quan tới các hoạt động sinh sản và chuyển hóa protein – loại gene trước đây chỉ được tìm thấy trong các dạng sống độc lập như vi khuẩn hay động vật đơn bào. Sus ghê!
Một số nhà khoa học suy đoán rằng, giống như nhiều loại ký sinh trùng khác, mimivirus trải qua quá trình "tiến hóa ngược", từ vi khuẩn thành virus. Nhưng nguyên nhân họ virus này vẫn giữ được nhiều chức năng sinh sản trong gene vẫn chưa được giải đáp. Mystery chưa?
Li và các đồng nghiệp tại Thượng Hải tin rằng, các gene tưởng như vô dụng này có thể đóng một vai trò quan trọng trong cuộc chiến sinh tồn ở độ sâu lớn.
Trong khi các ký sinh trùng thường sống nhờ vật chủ, điều này có thể bị thay đổi trong môi trường khắc nghiệt, nhóm nghiên cứu ở Thượng Hải nhận định.
Các phân tích di truyền cho thấy, virus khổng lồ mimivirus có thể sử dụng các gene sinh sản để giúp vật chủ (nấm hay động vật đơn bào) bằng cách đẩy nhanh quá trình phân hủy lượng carbohydrate nạp vào, theo các nhà nghiên cứu.
Việc trao đổi chất và tăng trưởng nhanh hơn giúp vật chủ và virus có lợi thế cạnh tranh ở Vực thẳm Challenger – nơi ngập tràn bóng tối, nghèo chất dinh dưỡng và đầy rẫy sự cạnh tranh khốc liệt để tồn tại. Kiểu win-win luôn á!
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho biết, mối quan hệ giữa vật chủ và virus nói trên chỉ là lý thuyết vì họ không thể hồi sinh virus từ các mẫu thu được ở Vực thẳm Challenger.
Nguồn: soha.vn