Ối giời ơi, các nhà khoa học vừa tìm ra một mảng kiến tạo "huyền thoại" mất tích từ lâu tên là 'Pontus' đó các bạn ơi! Mảng này to bằng 1/4 Thái Bình Dương luôn, mà được phát hiện hoàn toàn tình cờ khi team nghiên cứu đang lục lọi các tảng đá cổ ở Borneo.
Mảng Pontus này đã "bay màu" khoảng 20 triệu năm trước rồi, giờ mới được hồi sinh trong nghiên cứu của các nhà khoa học. Vibe nó y chang một con ma vậy á - chỉ còn vài mảnh đá ở vùng núi Borneo và một số tàn tích ma quái của phiến đá khổng lồ nằm sâu trong lớp phủ Trái đất thôi. Ngày xưa nó nằm dưới một đại dương mang tên Đại dương Pontus, nên các nhà khoa học mới đặt tên nó như vậy đó! ️
Suzanna van de Lagemaat - một nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Utrecht ở Hà Lan chia sẻ: "Thật ngạc nhiên khi tìm thấy tàn tích của một vùng đất mà chúng tôi hoàn toàn không biết đến". Cũng phải thôi, ai mà ngờ được đúng không nè!
Câu chuyện là thế này: ban đầu Van de Lagemaat và hội bạn đang nghiên cứu mảng Thái Bình Dương dưới Thái Bình Dương thôi. Mà các bạn biết không, các mảng kiến tạo này nó cứ di chuyển liên tục với nhau, và vì lớp vỏ của mảng đại dương dày đặc hơn mảng lục địa nên nó bị đẩy xuống dưới trong một quá trình gọi là "hút chìm" rồi biến mất luôn. Nhưng đôi khi may mắn thì đá từ mảng bị mất lại được đưa vào các sự kiện tạo núi, thế là còn sót lại "chứng cứ" để nhận diện các mảng cổ đại. ️
Van de Lagemaat giải thích thêm là các nhà khoa học có thể xem đặc tính từ tính của đá để tìm hiểu thời điểm và địa điểm chúng hình thành đó. Từ trường bao quanh Trái đất sẽ bị "khóa" vào đá khi chúng hình thành, và từ trường này thay đổi theo vĩ độ nữa. Nhưng plot twist là khi phân tích tảng đá thu thập ở Borneo, các nhà nghiên cứu phát hiện điều kỳ lạ!
Van de Lagemaat kể: "Vĩ độ này không khớp với vĩ độ mà chúng tôi có được từ các mảng khác mà chúng tôi đã biết". Sus quá ha!
Để giải mã bí ẩn này, Van de Lagemaat đã dùng mô hình máy tính để điều tra địa chất của khu vực trong 160 triệu năm qua (dài lắm nha các bạn!). Việc tái tạo mảng cho thấy một "bug" giữa khu vực ngày nay là Nam Trung Quốc và Borneo - đại dương từng được cho là có mảng cổ khác tên Izanagi thực ra không có mảng đó ở đó đâu. Thay vào đó, những tảng đá Borneo đã lấp đầy khoảng trống bí ẩn đó!
Và thế là các nhà nghiên cứu phát hiện vị trí này thực sự bị chiếm bởi một mảng chưa ai biết, mà van de Lagemaat và team đặt tên là mảng Pontus. Tìm ra rồi nè!
Theo nghiên cứu được đăng trên tạp chí Gondwana Research, mảng Pontus được hình thành ít nhất 160 triệu năm trước nhưng có lẽ còn già hơn nữa đó. (Các mẫu đá thu thập ở Borneo có niên đại 135 triệu năm trước luôn á!) Ngày xưa nó rất lớn nhưng dần dần bị thu hẹp theo thời gian, cuối cùng bị đẩy xuống dưới mảng kiến tạo Australia ở phía nam và Trung Quốc ở phía bắc, rồi biến mất cách đây 20 triệu năm. Bye bye Pontus!
Mà hay là nghiên cứu kéo dài hàng thập kỷ từ phòng thí nghiệm tương tự cũng cho thấy dấu hiệu của mảng Pontus rồi đấy. Nghiên cứu đó đã xem xét hình ảnh của lớp phủ Trái đất - nơi lớp vỏ bị hút chìm kết thúc. Nó cho thấy một phiến vỏ khổng lồ không rõ nguồn gốc, nhưng các nhà khoa học lúc đó không biết nó từ đâu ra. Van de Lagemaat cho biết giờ thì rõ ràng rồi - lớp vỏ này chính là phần còn lại của mảng Pontus đó các bạn ơi! Mystery solved!
Theo Live Science
Nguồn: soha.vn