Một mẫu hóa thạch khủng long siêu hiếm vừa được khai quật ở Trung Quốc đang làm "chao đảo" giới khoa học. Với lớp da nguyên vẹn đến khó tin cùng những chiếc gai rỗng kỳ bí, sinh vật cổ đại này đang "bùng nổ" với những câu hỏi chưa có lời giải đáp
Theo thông tin vừa được đăng tải trên tạp chí khoa học đình đám Nature Ecology & Evolution, một phát hiện "đỉnh của chóp" vừa diễn ra ở phía đông bắc Trung Quốc. Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy mẫu hóa thạch cực kỳ đặc biệt thuộc loài khủng long hông chim (ornithischian) có tuổi đời lên tới 125 triệu năm. Boss cổ đại này được đặt tên khoa học là Haolong dongi, có nghĩa là "rồng gai" - nghe đã thấy ngầu rồi phải không nào Đây là đại diện tiêu biểu của nhóm iguanodontian sống vào đầu kỷ Phấn trắng.
Thông thường, phần lớn bằng chứng về nhóm khủng long này chỉ toàn là xương khô khan, vì các mô mềm của sinh vật hiếm khi hóa thạch được. Nhưng mẫu vật Haolong dongi này lại là một ngoại lệ "may mắn vô đối" luôn.
Các nhà nghiên cứu cho biết mẫu vật này đã bảo tồn được lớp da hóa thạch tinh xảo đến "phát sốt". Lớp da này gồm các vảy xếp chồng chạy dọc đuôi, vảy tròn nhỏ phủ khắp cơ thể và đặc biệt nhất là hệ thống gai được tích hợp sâu trong mô da. Điểm "bùng nổ" là các chi tiết vi cấu trúc có thể quan sát rõ nét dưới kính hiển vi luôn nha.
Dựa trên đo đạc, con vật hóa thạch dài khoảng 2,4 mét. Các đốt sống chưa hoàn toàn hợp nhất chứng tỏ cá thể này vẫn đang "tuổi teen" thì đã ra đi đột ngột rồi
Mặc dù các cá thể trưởng thành của loài họ hàng gần có thể đạt tới 5 mét, và thậm chí có những loài iguanodontian "khổng lồ" hơn nhiều từng tồn tại ở các khu vực khác trong cùng thời kỳ, nhưng điều thực sự làm cho Haolong dongi "khác biệt hoàn toàn" chính là bộ da của nó.
Kéo dài từ cổ, qua thân cho đến tận gốc đuôi là một hệ thống vảy tròn không xếp chồng lên nhau. Dọc theo đuôi lại xuất hiện những chiếc vảy lớn hơn, hình dáng như những tấm khiên vững chãi được xếp ngay ngắn từng hàng. Xen giữa các vảy này là các dải gai có chiều dài từ vài milimet đến hơn 4 centimet.
Thông qua phân tích vi mô hiện đại, các chuyên gia đã phát hiện ra điều "chấn động": những chiếc gai này thực chất là các khối hình trụ rỗng Chúng được cấu tạo từ lớp da sừng xếp lớp cực kỳ tinh vi bao quanh một lõi xốp bên trong. Cấu trúc này hoàn toàn không phải xương sụn, sừng cứng hay sợi lông vũ nguyên thủy gì cả.
Thay vào đó, chúng là một "phép thử tiến hóa" hoàn toàn khác biệt và mới mẻ trong giải phẫu khủng long. Mặc dù những chiếc gai rỗng này có thể đã từng xuất hiện ở nhiều loài khủng long khác, nhưng đến thời điểm hiện tại, đây là mẫu vật duy nhất trên thế giới bảo tồn được những đặc điểm sinh học quý giá này.
Sự bảo tồn nguyên vẹn như thế này là một "phép màu" cực kỳ hiếm trong giới cổ sinh vật học. Bằng cách áp dụng hàng loạt công nghệ xịn xò như huỳnh quang kích thích bằng laser, chụp ảnh X-quang và kỹ thuật cắt lát mô mỏng, các nhà khoa học thậm chí có thể nhìn thấu các cấu trúc ở cấp độ tế bào bên trong lớp da hóa thạch luôn
Theo Discover Wildlife, chuyên gia Pascal Godefroit - nhà cổ sinh vật học đồng thời là giám đốc ban Trái đất và lịch sử sự sống tại viện Khoa học tự nhiên hoàng gia Bỉ ở Brussels, đồng tác giả của nghiên cứu - đã nhận định rằng điều này có lẽ cho thấy sự đa dạng của lớp phủ ngoài da ở khủng long "đáng kinh ngạc" vượt xa hệ nhị phân đơn giản chỉ gồm vảy và lông vũ.
Khám phá ra một cấu trúc sinh học mới là một thành tựu rồi, nhưng việc giải thích tại sao nó lại tiến hóa như vậy lại là một bài toán hoàn toàn khác. Nhóm nghiên cứu cho rằng những chiếc gai rỗng này rất có thể sinh ra để... bảo vệ cơ thể ️
Trong hệ sinh thái kỷ Phấn trắng sớm tại hệ tầng Yixian của Trung Quốc, có nhiều loài thú săn mồi kích thước khá nhỏ với hàm bị hạn chế về độ mở rộng. Do đó, những chiếc gai nhọn có thể khiến con mồi trở nên "khó nhằn" hoặc khó bị tấn công hơn nhiều.
Đúng như các tác giả viết trong báo cáo, những lớp phòng thủ này không nhất thiết phải tạo ra tấm khiên "bất khả xâm phạm" trước răng nanh móng vuốt của khủng long chân thú (theropod).
Tuy nhiên, chúng chắc chắn đã làm cho con mồi trở nên "gai góc", khiến những kẻ đi săn phải tốn nhiều thời gian và công sức hơn để hạ gục và "xơi tái", từ đó giảm đáng kể tỷ lệ bị ăn thịt thành công.
Bên cạnh giả thuyết phòng vệ, một số khả năng khác vẫn đang "để ngỏ". Do nhiệt độ trung bình của khu vực này vào thời điểm đó chỉ khoảng 10 độ C, hệ thống gai rỗng này có thể đã đóng vai trò hỗ trợ điều chỉnh thân nhiệt, mặc dù chúng có lẽ không đủ khả năng tạo thành một lớp áo khoác cách nhiệt dày đặc.
Giới khoa học cũng đã xem xét đến các vai trò liên quan đến cảm giác hoặc dùng để "phô trương". Tuy nhiên, cấu trúc rỗng đặc thù cùng sự thiếu hụt bằng chứng về sắc tố màu sắc đã làm cho những lời giải thích này trở nên kém chắc chắn hơn.
Trong những thập kỷ gần đây, hàng loạt khám phá đột phá về khủng long có lông vũ, khủng long hông chim được bao phủ bởi các dạng sợi mảnh và những cấu trúc da bất thường đã "thay đổi hoàn toàn cục diện" của ngành cổ sinh vật học. Lớp da của những sinh vật này giờ hiện lên vô cùng phong phú và đa dạng.
Những chiếc gai mới được tìm thấy trên mình Haolong dongi hoàn toàn khác biệt so với gai của bò sát, lông nhím của động vật có vú hay sợi lông vũ thời đầu. Điều này cung cấp bằng chứng đắt giá cho thấy đã từng tồn tại rất nhiều con đường tiến hóa khác nhau đối với các phần phụ trên da của động vật có xương sống.
Bởi vì mẫu vật duy nhất được biết đến tính đến nay chỉ là một con non, các chuyên gia vẫn chưa thể khẳng định chắc chắn liệu những cá thể trưởng thành có tiếp tục giữ lại hệ thống gai này hay không
Nguồn: kenh14.vn
Theo thông tin vừa được đăng tải trên tạp chí khoa học đình đám Nature Ecology & Evolution, một phát hiện "đỉnh của chóp" vừa diễn ra ở phía đông bắc Trung Quốc. Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy mẫu hóa thạch cực kỳ đặc biệt thuộc loài khủng long hông chim (ornithischian) có tuổi đời lên tới 125 triệu năm. Boss cổ đại này được đặt tên khoa học là Haolong dongi, có nghĩa là "rồng gai" - nghe đã thấy ngầu rồi phải không nào Đây là đại diện tiêu biểu của nhóm iguanodontian sống vào đầu kỷ Phấn trắng.
Thông thường, phần lớn bằng chứng về nhóm khủng long này chỉ toàn là xương khô khan, vì các mô mềm của sinh vật hiếm khi hóa thạch được. Nhưng mẫu vật Haolong dongi này lại là một ngoại lệ "may mắn vô đối" luôn.
Các nhà nghiên cứu cho biết mẫu vật này đã bảo tồn được lớp da hóa thạch tinh xảo đến "phát sốt". Lớp da này gồm các vảy xếp chồng chạy dọc đuôi, vảy tròn nhỏ phủ khắp cơ thể và đặc biệt nhất là hệ thống gai được tích hợp sâu trong mô da. Điểm "bùng nổ" là các chi tiết vi cấu trúc có thể quan sát rõ nét dưới kính hiển vi luôn nha.
Dựa trên đo đạc, con vật hóa thạch dài khoảng 2,4 mét. Các đốt sống chưa hoàn toàn hợp nhất chứng tỏ cá thể này vẫn đang "tuổi teen" thì đã ra đi đột ngột rồi
Mặc dù các cá thể trưởng thành của loài họ hàng gần có thể đạt tới 5 mét, và thậm chí có những loài iguanodontian "khổng lồ" hơn nhiều từng tồn tại ở các khu vực khác trong cùng thời kỳ, nhưng điều thực sự làm cho Haolong dongi "khác biệt hoàn toàn" chính là bộ da của nó.
Kéo dài từ cổ, qua thân cho đến tận gốc đuôi là một hệ thống vảy tròn không xếp chồng lên nhau. Dọc theo đuôi lại xuất hiện những chiếc vảy lớn hơn, hình dáng như những tấm khiên vững chãi được xếp ngay ngắn từng hàng. Xen giữa các vảy này là các dải gai có chiều dài từ vài milimet đến hơn 4 centimet.
Thông qua phân tích vi mô hiện đại, các chuyên gia đã phát hiện ra điều "chấn động": những chiếc gai này thực chất là các khối hình trụ rỗng Chúng được cấu tạo từ lớp da sừng xếp lớp cực kỳ tinh vi bao quanh một lõi xốp bên trong. Cấu trúc này hoàn toàn không phải xương sụn, sừng cứng hay sợi lông vũ nguyên thủy gì cả.
Thay vào đó, chúng là một "phép thử tiến hóa" hoàn toàn khác biệt và mới mẻ trong giải phẫu khủng long. Mặc dù những chiếc gai rỗng này có thể đã từng xuất hiện ở nhiều loài khủng long khác, nhưng đến thời điểm hiện tại, đây là mẫu vật duy nhất trên thế giới bảo tồn được những đặc điểm sinh học quý giá này.
Sự bảo tồn nguyên vẹn như thế này là một "phép màu" cực kỳ hiếm trong giới cổ sinh vật học. Bằng cách áp dụng hàng loạt công nghệ xịn xò như huỳnh quang kích thích bằng laser, chụp ảnh X-quang và kỹ thuật cắt lát mô mỏng, các nhà khoa học thậm chí có thể nhìn thấu các cấu trúc ở cấp độ tế bào bên trong lớp da hóa thạch luôn
Theo Discover Wildlife, chuyên gia Pascal Godefroit - nhà cổ sinh vật học đồng thời là giám đốc ban Trái đất và lịch sử sự sống tại viện Khoa học tự nhiên hoàng gia Bỉ ở Brussels, đồng tác giả của nghiên cứu - đã nhận định rằng điều này có lẽ cho thấy sự đa dạng của lớp phủ ngoài da ở khủng long "đáng kinh ngạc" vượt xa hệ nhị phân đơn giản chỉ gồm vảy và lông vũ.
Khám phá ra một cấu trúc sinh học mới là một thành tựu rồi, nhưng việc giải thích tại sao nó lại tiến hóa như vậy lại là một bài toán hoàn toàn khác. Nhóm nghiên cứu cho rằng những chiếc gai rỗng này rất có thể sinh ra để... bảo vệ cơ thể ️
Trong hệ sinh thái kỷ Phấn trắng sớm tại hệ tầng Yixian của Trung Quốc, có nhiều loài thú săn mồi kích thước khá nhỏ với hàm bị hạn chế về độ mở rộng. Do đó, những chiếc gai nhọn có thể khiến con mồi trở nên "khó nhằn" hoặc khó bị tấn công hơn nhiều.
Đúng như các tác giả viết trong báo cáo, những lớp phòng thủ này không nhất thiết phải tạo ra tấm khiên "bất khả xâm phạm" trước răng nanh móng vuốt của khủng long chân thú (theropod).
Tuy nhiên, chúng chắc chắn đã làm cho con mồi trở nên "gai góc", khiến những kẻ đi săn phải tốn nhiều thời gian và công sức hơn để hạ gục và "xơi tái", từ đó giảm đáng kể tỷ lệ bị ăn thịt thành công.
Bên cạnh giả thuyết phòng vệ, một số khả năng khác vẫn đang "để ngỏ". Do nhiệt độ trung bình của khu vực này vào thời điểm đó chỉ khoảng 10 độ C, hệ thống gai rỗng này có thể đã đóng vai trò hỗ trợ điều chỉnh thân nhiệt, mặc dù chúng có lẽ không đủ khả năng tạo thành một lớp áo khoác cách nhiệt dày đặc.
Giới khoa học cũng đã xem xét đến các vai trò liên quan đến cảm giác hoặc dùng để "phô trương". Tuy nhiên, cấu trúc rỗng đặc thù cùng sự thiếu hụt bằng chứng về sắc tố màu sắc đã làm cho những lời giải thích này trở nên kém chắc chắn hơn.
Trong những thập kỷ gần đây, hàng loạt khám phá đột phá về khủng long có lông vũ, khủng long hông chim được bao phủ bởi các dạng sợi mảnh và những cấu trúc da bất thường đã "thay đổi hoàn toàn cục diện" của ngành cổ sinh vật học. Lớp da của những sinh vật này giờ hiện lên vô cùng phong phú và đa dạng.
Những chiếc gai mới được tìm thấy trên mình Haolong dongi hoàn toàn khác biệt so với gai của bò sát, lông nhím của động vật có vú hay sợi lông vũ thời đầu. Điều này cung cấp bằng chứng đắt giá cho thấy đã từng tồn tại rất nhiều con đường tiến hóa khác nhau đối với các phần phụ trên da của động vật có xương sống.
Bởi vì mẫu vật duy nhất được biết đến tính đến nay chỉ là một con non, các chuyên gia vẫn chưa thể khẳng định chắc chắn liệu những cá thể trưởng thành có tiếp tục giữ lại hệ thống gai này hay không
Nguồn: kenh14.vn