Ủa, tin được không các bạn ơi! Dùng máy ảnh năng lượng tối ở Chile (nghe xịn sò ghê), các nhà khoa học vừa "bắt được" 23 thiên hà trẻ măng xuất hiện chỉ 800 triệu năm sau vụ nổ Big Bang - tức lúc vũ trụ vừa "thoát khỏi chế độ tối đen" á!
Hồi đó vũ trụ đang trải qua giai đoạn "tái ion hóa" (nghe phức tạp nhưng hiểu đơn giản là: ánh sáng từ những thiên hà và ngôi sao đầu tiên bắt đầu xua tan lớp sương mù bao phủ vũ trụ baby, kiểu như mở đèn trong phòng tối ấy).
Ekip nghiên cứu quốc tế (có cả các bác từ Đại học Bang Arizona - ASU nha) đã dùng máy ảnh năng lượng tối (DECam) để "bắt sóng" các thiên hà ở thời kỳ bình minh của vũ trụ.
Theo các bác nghiên cứu thì khoảng 300,000 năm sau Big Bang, vũ trụ tối om và đầy khí hydro trung tính. Rồi từ nửa tỷ năm sau đó, thiên hà và sao đầu tiên mới bắt đầu lộ diện. Khi chúng xuất hiện, bức xạ ion hóa khiến vũ trụ "biến hình" luôn!
Cả quá trình này ước tính diễn ra trong khoảng 300 triệu đến 1 tỷ năm sau khi vũ trụ được sinh ra.
"Trước quá trình tái ion hóa, những thiên hà này rất khó để nhìn thấy, bởi vì ánh sáng của chúng bị phân tán bởi không khí giữa các thiên hà, giống như đèn pha xe hơi trong sương mù" - giáo sư Sangeeta Malhotra (thành viên nhóm nghiên cứu) giải thích. "Khi đủ số lượng các thiên hà xuất hiện, chúng xua hết sương mù khiến tầm nhìn trở nên thông thoáng hơn". Ơ hay, giống kiểu càng nhiều đèn thì càng sáng á!
Theo các nhà nghiên cứu, 23 thiên hà trẻ được phát hiện nhờ DECam có thể giúp hiểu rõ hơn quá trình tái ion hóa diễn ra thế nào. DECam mới được nâng cấp và có bộ lọc băng hẹp đặc biệt do các bác ở ASU thiết kế luôn nha!
"Một vài năm trước, chúng tôi đã thực hiện một nghiên cứu tương tự bằng cách sử dụng một máy ảnh 64-megapixel bao phủ một diện tích bầu trời bằng với Mặt trăng khi tròn. Trong khi đó, DECam có độ phân giải lên tới 570 megapixel và có thể bao quát 15 lần diện tích Mặt trăng tròn chỉ trong một hình ảnh duy nhất" - James Rhoads (thành viên nhóm nghiên cứu) chia sẻ. Wow 570 megapixel, chụp ảnh sống ảo vũ trụ chắc đỉnh lắm!
"Chúng tôi đã dành nhiều tháng để cải tiến thiết kế của bộ lọc cũng như tối ưu hóa để máy ảnh có được sự nhạy cảm tối đa trong quá trình nghiên cứu" - Zhenya Zheng, nhà thiên văn học đang làm việc tại Đài quan sát thiên văn Thượng Hải ở Trung Quốc cho biết.
Theo các nhà nghiên cứu thì đây là thiết bị lớn nhất được chọn để quan sát thời điểm bình minh vũ trụ đó. Malhotra nói: "Các cuộc khảo sát với quy mô rộng lớn đã cho thấy, ở giai đoạn đầu của vũ trụ, những thiên hà phổ biến có ánh sáng yếu, trong khi các thiên hà hiếm khi xuất hiện lại có ánh sáng cực mạnh". À thì ra thiên hà hiếm mới flex ánh sáng chứ!
Các nhà nghiên cứu nói rằng kết quả này có thể giúp nâng cao hiểu biết của chúng ta về thời điểm sơ khai của vũ trụ.
Theo Junxian Wang (đồng tác giả của nghiên cứu) thì "những phát hiện trong cuộc khảo sát này cho thấy phần lớn các thiên hà đầu tiên bị ion hóa và chiếu sáng cho vũ trụ đều được hình thành sớm, chỉ chưa đầy 800 triệu năm sau vụ nổ Big Bang." Tức là vũ trụ bật đèn khá nhanh đó nha!
Kính thiên văn để nhìn "bình minh vũ trụ"
Kính thiên văn James Webb được mô tả như một "cỗ máy thời gian" có thể giúp làm sáng tỏ những bí mật của vũ trụ. Nó mạnh gấp 100 lần và lớn hơn gấp ba lần so với "người tiền nhiệm" Hubble. Vì lý do này, nó được đặt tên là "Super Hubble". Xịn xò phết!
Kính sẽ được dùng để quan sát những thiên hà đầu tiên sinh ra trong vũ trụ sơ khai hơn 13,5 tỷ năm trước và quan sát các nguồn sao, hành tinh ngoài hệ Mặt trời, các mặt trăng và hành tinh trong hệ Mặt trời.
Khi được ra mắt vào năm 2018, nó sẽ là kính viễn vọng lớn nhất và mạnh nhất thế giới, có khả năng tái hiện lại 200 triệu năm sau vụ nổ Big Bang. Gương chính của Webb sẽ thu thập ánh sáng cho đài quan sát để hiểu rõ hơn về hệ Mặt trời và xa hơn nữa.
Độ nhạy hồng ngoại chưa từng có của nó sẽ giúp các nhà thiên văn học so sánh các thiên hà nhỏ nhất, sớm nhất với các thiên hà ngày nay. Đồng thời nó giúp chúng ta hiểu cách thức các thiên hà hội tụ lại bên nhau trong hàng tỷ năm. Webb có thể nhìn thấy những đám mây bụi vũ trụ để quan sát cách thức những ngôi sao và hệ thống hành tinh ra đời.
Nó cũng sẽ tiết lộ thông tin về bầu khí quyển của các hành tinh bên ngoài hệ Mặt trời, và thậm chí có thể tìm thấy dấu hiệu của sự sống ở những nơi khác trong vũ trụ. Ôi có khi tìm được alien luôn á!
Nguồn: soha.vn