Nói về kiến trúc cổ xưa thì phải kể đến Thành Bam ở Iran nha mọi người! Được xây dựng từ khoảng giữa năm 579 và 323 trước Công nguyên trong thời kỳ Ba Tư Achaemenid, Thành Bam (tiếng Ba Tư gọi là Arg-é Bam) nằm ở phía đông nam Iran ngày nay, được coi là công trình gạch nung khổng lồ nhất hành tinh luôn đó!
Công trình này nằm ở tỉnh Kerman, gần sát biên giới Pakistan, bao gồm một pháo đài siêu to chứa cả một tòa thành bên trong (tuy bây giờ cả khu phức hợp đều được gọi là thành luôn).
Ban đầu được người Achaemenid xây nên, sau đó người Parthia và Sassanid tiếp tục mở rộng. Từ năm 224 đến 637 sau Công nguyên, họ xây thêm các công sự và tường thành mới cực xịn. Người Ả Rập chinh phục nó vào năm 645 và từ thế kỷ thứ 10 trở đi, cái tên Bam bắt đầu xuất hiện trong các sách Hồi giáo, kể về pháo đài bất khả xâm phạm và những khu chợ sầm uất rực rỡ của nó.
Pháo đài vẫn có người sinh sống liên tục cho đến năm 1900, khi thành phố Bam mới được xây dựng và dân cư dần dời đến đó. Thành vẫn là nơi đóng quân đến tận năm 1932, sau đó mới hoàn toàn bị bỏ hoang.
Khu phức hợp này rộng tới 180.000 mét vuông (khủng chưa! ), được bao quanh bởi những bức tường uy nghiêm cao tới 7 mét tạo thành chu vi dài 1.815 mét. Phía sau cổng vào iconic hai bên là các tòa tháp, có khoảng 400 ngôi nhà và các tòa nhà công cộng, chợ búa vây quanh khu vực trung tâm. Ở vùng cao hơn có tòa thành nổi bật với doanh trại và Cung điện Bốn Mùa sang chảnh.
Một trong những điểm đặc trưng nhất phải kể đến 67 tháp quan sát phân bố khắp khu phức hợp, trong đó có 2 tháp nằm trong tòa thành. Tất cả các tòa nhà đều được xây theo kỹ thuật cổ xưa, dùng lớp bùn (chineh), gạch bùn phơi nắng (khesht) và các cấu trúc hình mái vòm, trông như một lâu đài cát khổng lồ vậy! ️
Pháo đài chỉ có một cổng vào duy nhất nhưng có khả năng tồn tại qua các cuộc vây hãm lâu dài, vì nó có đầy đủ tiện nghi: giếng nước, kênh dẫn nước ngầm, vườn và ruộng để trồng trọt, chăn nuôi gia súc. Thế nên nó nổi tiếng là bất khả xâm phạm đó!
Các tòa nhà còn có tháp gió xịn xò - những cấu trúc với nhiều kích thước khác nhau cho phép không khí được dẫn vào bên trong, thậm chí còn được lọc qua các ao để làm mát và loại bỏ bụi nữa. Công nghệ xưa mà xịn ghê!
Thế nhưng vào ngày 26 tháng 12 năm 2003, một trận động đất đã phá hủy gần 70% công trình kiến trúc ở Bam, với tâm chấn cách thành trì khoảng 7 km. Với cường độ 6,6 độ Richter và hơn 20.000 người chết, đây là một trong những thảm họa tồi tệ nhất mà Iran phải hứng chịu.
Điều thú vị là các cấu trúc được sửa đổi và mở rộng nhiều lần theo thời gian lại bị hư hại nhiều hơn so với các cấu trúc cũ chưa từng được cải tạo. Có lẽ đôi khi giữ nguyên bản gốc còn bền hơn nhỉ!
Việc xây dựng lại thành cổ Bam bắt đầu vào năm 2004, áp dụng các tiêu chuẩn xây dựng chống địa chấn hiện đại, với sự hợp tác của Nhật Bản, Ý và Pháp. Vì lý do này, hầu hết các cấu trúc mà chúng ta thấy ngày nay là hiện đại, mặc dù được tái tạo gần như chính xác từ thành cổ.
Nguồn và Ảnh: amusingplanet
Nguồn: svvn.tienphong.vn