Các bro có biết không, tế bào ung thư còn biết "ngủ đông" để lên level đấy!
Từ trước giờ ai cũng nghĩ ung thư là những khối u phát triển chóng mặt và mất kiểm soát. Nhưng plot twist đây rồi! Nghiên cứu mới vừa drop cho thấy ung thư còn biết cách... tạm dừng phát triển, rồi bùng nổ trở lại để sống sót. Nghe kinh hơn phim Marvel luôn á!
Điều này khiến căn bệnh này nguy hiểm gấp bội, ngay cả khi đang trong giai đoạn thuyên giảm. Tưởng tượng nha: một bệnh nhân ung thư cực kỳ happy sau khi điều trị xong, các tế bào ung thư hoạt động đã bị tiêu diệt, khối u thu nhỏ đến mức xét nghiệm thông thường không còn phát hiện được nữa.
Họ tưởng mình gần như khỏi bệnh rồi. Nhưng thực tế thì sao? Các tế bào ung thư chỉ đang... ngủ thôi! Và trong giấc ngủ đó, chúng sẽ tiến hóa để trở nên mạnh hơn hẳn khi thức dậy. Ớn không các bạn ơi!
Nếu bạn theo dõi sự tăng trưởng của khối u ung thư tuyến tiền liệt qua nhiều năm, biểu đồ sẽ trông như này nè:
Biểu đồ cho thấy các giai đoạn tăng trưởng chóng mặt của tế bào ung thư tuyến tiền liệt đan xen với thời gian... nằm im không động đậy gì.
Trong ví dụ trên, khối u cứ phát triển liên tục đến khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện. Lúc đó, bệnh nhân mới tìm cách điều trị - thường là phẫu thuật cắt bỏ khối u. Điều trị này thường hiệu quả nhưng đối với một số bệnh nhân không may, ung thư sẽ comeback mạnh mẽ.
Tại thời điểm này, biện pháp điều trị tiếp theo thường là dùng hóa trị và liệu pháp hormone. Nhưng ngay cả những phương pháp này cũng không thể end game luôn được. Với một số bệnh nhân, ung thư sẽ tái phát sau một thời gian ngưng hoạt động.
Trong khoảng thời gian "ngủ" của ung thư (có thể kéo dài tới vài năm đó các bạn ơi), bệnh nhân thường sẽ không có triệu chứng và các công cụ chẩn đoán thông thường cũng không còn quét thấy khối u nữa.
Cho đến giờ, các bác sĩ và nhà khoa học vẫn chỉ biết rất ít về những giai đoạn ngủ bí ẩn này. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy giai đoạn ngủ của bệnh ung thư cũng là thời điểm cực kỳ quan trọng cho sự tiến triển của khối u sau này.
Giai đoạn thuyên giảm: Nguy hiểm hơn bạn nghĩ!
Để hiểu tại sao giai đoạn ngủ lại quan trọng cho sự phát triển của tế bào ung thư sau này, mình cần phải check các yếu tố có thể ngăn chặn sự tiến triển của khối u. Các tế bào ung thư muốn sống sót và lớn mạnh phải vượt qua ba thử thách chính nè:
Đầu tiên, chúng phải đánh lừa hệ thống miễn dịch của cơ thể - vốn có khả năng clear hầu hết các khối u. Thứ hai, chúng phải sống sót sau sự can thiệp của các loại thuốc và liệu pháp chống ung thư. Cuối cùng, chúng cần di căn tới các cơ quan khác trong cơ thể.
Một giai đoạn ngủ chính là key để ung thư vượt qua tất cả những thách thức này. Trong thời gian không hoạt động, các tế bào ung thư sẽ remodel lại cấu trúc di truyền của chúng, và chuẩn bị cho giai đoạn tiến triển tiếp theo.
Nếu không ngủ, các tế bào ung thư sẽ không thể tiến hóa để tồn tại trong một môi trường mới, hoặc có khả năng đề kháng với các cuộc tấn công của hệ miễn dịch. Vì vậy, điều quan trọng để điều trị ung thư bây giờ là phải phát hiện các tế bào không hoạt động và tìm cách tiêu diệt chúng ngay khi chúng đang ngủ. Đúng là phải strike first!
Hiện tại, việc phát hiện các tế bào ung thư ngủ không hề dễ chút nào. Các khối u không hoạt động thường nhỏ và không tạo ra triệu chứng, vì vậy bệnh nhân thường không biết về chúng và các công cụ chẩn đoán thông thường không thể "nhìn thấy" chúng.
Ngoài ra, các tế bào ung thư không hoạt động thường ở chế độ chuyển hóa chậm, như động vật ngủ đông vậy. Vì vậy, ngay cả một số kỹ thuật chẩn đoán đỉnh cao như quét PET cũng thường bỏ qua các khối u không hoạt động này.
Phát hiện và điều trị: Hy vọng đang tới!
Vậy làm sao để detect những tế bào ung thư đang ngủ nhưng nguy hiểm này? Các nghiên cứu đang cố gắng làm sáng tỏ các đặc tính của các tế bào ung thư không hoạt động. Ví dụ, họ nhìn vào các RNA được tạo ra bởi các tế bào ung thư không hoạt động và tăng sinh.
RNA là một phân tử cực kỳ quan trọng mang thông tin di truyền từ DNA đến các protein của các tế bào. Các nhà khoa học đã chỉ ra tế bào ung thư không hoạt động sẽ biểu hiện một số RNA cụ thể. Những RNA này có thể được tìm thấy trong máu hoặc nước tiểu. Bởi vậy, họ đang cố gắng phát triển công cụ chẩn đoán để phát hiện các phân tử này.
Một khi các tế bào ung thư không hoạt động đã được xác định, chúng cần bị eliminate ngay lập tức. Thật không may, vì các tế bào ung thư này không hoạt động về mặt trao đổi chất, chúng ít có khả năng bị giết bởi hóa trị liệu thông thường. Do đó, việc target chúng rất khó. Khó khăn, nhưng hy vọng không phải là không có nhé!
Các nghiên cứu mới cho thấy rằng các tế bào ung thư không hoạt động cũng có điểm yếu. Ví dụ, các thí nghiệm đã chỉ ra rằng một số loại thuốc chống viêm có thể ngăn chặn các tế bào ung thư không hoạt động tạo ra di căn tỉnh dậy.
Nếu những kết quả này được xác nhận bằng thử nghiệm lâm sàng, chúng ta sẽ sớm có thể cung cấp phương pháp điều trị target cụ thể đến các tế bào ung thư không hoạt động, giúp bệnh nhân ung thư thực sự khỏi bệnh thay vì chỉ có thể thuyên giảm như hiện nay. Hype quá!
Tham khảo Theconversation
Nguồn: kenh14.vn