Lần đầu tiên trong lịch sử, đại dịch Covid-19 và Pfizer đã khiến mọi người trên thế giới hiểu rõ hơn thế nào là "vaccine hạng sang".
Năm 2020, thuốc Humira của AbbVie là dược phẩm bán chạy nhất thế giới với doanh thu 19,8 tỷ USD. Nhưng plot twist là tập đoàn dược Pfizer tự tin tuyên bố vaccine Covid của họ hoàn toàn có thể đánh bại kỷ lục này trong năm nay, mặc dù mới xuất hiện cuối 2020 thôi nha!
Chứng minh không phải flexing, báo cáo quý I/2021 của Pfizer cho thấy doanh thu vaccine đạt 3,5 tỷ USD, chiếm gần ¼ tổng doanh thu và đang là mảng "đẻ ra tiền" nhất cho công ty.
Tổng doanh thu quý I/2021 của Pfizer chạm mốc 14,6 tỷ USD, tăng 45% so với cùng kỳ năm ngoái. Tốc độ tăng trưởng thường niên đạt 8%, vượt xa dự đoán 6% trước đó luôn.
Theo forecast, vaccine sẽ chiếm hơn 50% tổng doanh thu của Pfizer năm nay. Hãng ước tính doanh số vaccine năm 2021 có thể đạt tới 26 tỷ USD – tức 60% so với tổng doanh số năm 2020 và cao hơn 73% so với dự đoán ban đầu. Xịn sò!
Có thể nói Pfizer đã trở thành một đế chế mới mùa dịch Covid-19 khi vaccine của hãng được săn lùng bởi nhiều quốc gia. Nhưng plot twist: không mấy ai nhớ là Pfizer vốn từng nổi tiếng với thuốc Viagra – "thần dược" chuyên trị yếu sinh lý. Có thể nói Viagra đã góp phần làm nên danh tiếng toàn cầu của Pfizer và là nền tảng để hãng vươn tầm thành đế chế vaccine như ngày nay.
## Ông vua thuốc cường dương
Thành lập từ năm 1849 tại New York, Pfizer lúc đầu chỉ là nhà sản xuất hóa chất nhỏ. Nhưng nhờ các vụ sáp nhập liên tục, doanh nghiệp này nhanh chóng lên đời thành một trong những tập đoàn dược khổng lồ nhất thế giới.
Dù là ông lớn nhưng sản phẩm thành công nhất phải kể đến Viagra (aka Sildenafil). Năm 1991, các nhà khoa học Pfizer đang nghiên cứu thuốc điều trị cao huyết áp và tim mạch thì phát hiện ra tác dụng phụ cực "wow" – làm cương cứng dương vật ở mức đáng ngạc nhiên!
Phát hiện thú vị này đã làm thay đổi hoàn toàn hướng nghiên cứu và giúp Pfizer tạo ra một trong những loại thuốc cường dương huyền thoại nhất lịch sử. Khi tung ra thị trường năm 1998, Viagra bùng nổ luôn! Chỉ 3 tháng đầu đã đem về hơn 400 triệu USD và doanh thu hàng năm sau đó lên tới 1,8 tỷ USD.
Tốc độ tăng trưởng thần thánh! Pfizer ước tính có khoảng 62 triệu người dùng. Riêng quân đội Mỹ mỗi năm chi bình quân 41,6 triệu USD cho Viagra để cung cấp cho quân nhân. Giai đoạn 2011-2017, con số này lên tới 294 triệu USD cho Viagra và các thuốc trị yếu sinh lý khác.
Lý do? Khoảng 85% cựu binh Mỹ gặp vấn đề sinh lý do di chứng chiến tranh và chính phủ phải chi hàng chục tỷ USD tiền thuốc men cho họ mỗi năm.
Sự thành công của Viagra dễ hiểu thôi – theo Cleveland Clinic, khoảng 10% đàn ông thế giới gặp vấn đề "cương cứng", chưa kể những người bình thường nhưng muốn dùng để tăng "cảm xúc"
Nhờ nhu cầu cao nên giá Viagra tăng từ 15 USD/viên năm 1998 lên 65 USD/viên hiện nay.
Tuy nhiên, Pfizer đối mặt với thách thức lớn khi bằng sáng chế Viagra hết hạn năm 2020. Nghĩa là các hãng khác có thể copy công thức và sản xuất thuốc tương tự. Tin vui cho anh em nhưng không vui cho Pfizer chút nào!
## Đế chế vaccine "hạng sang"
Vaccine của Pfizer thuộc nhóm sử dụng công nghệ mRNA tiên phong, được cho là an toàn và hiệu quả hơn phương pháp truyền thống. Nhưng điểm khác biệt lớn nhất? Cái mác "hạng sang" đó!
Pfizer chi cả đống tiền quảng cáo và đương nhiên giá vaccine cũng không hề rẻ với slogan "sản phẩm an toàn chất lượng cao cấp". Mỗi liều 2 mũi giá khoảng 39 USD, cao hơn nhiều so với 4,3-10 USD của AstraZeneca (cũng dùng công nghệ mRNA).
Hiện Pfizer là vaccine phổ biến thứ 2 thế giới với 106 triệu liều đã giao và mục tiêu 2,5 tỷ liều cho năm 2021.
Tuy nhiên, chính sách "vaccine hạng sang" này đang vấp phải chỉ trích từ các tổ chức nhân đạo quốc tế.
Năm 2020, trong khi nhiều hãng dược đối thủ chấp nhận giảm lợi nhuận để sản xuất vaccine chống dịch thì Pfizer lại quyết định... thu lãi lớn bất chấp nhiều nước nghèo không đủ tiền mua!
Dù không tiết lộ chi tiết nhưng dự đoán cho thấy mảng này có tỷ suất lợi nhuận đến 20% hoặc hơn. Tức Pfizer có thể bỏ túi 700-900 triệu USD chỉ riêng quý I/2021.
WHO bất bình vì nhiều quốc gia nghèo không đủ tiền mua thuốc. Đến giữa tháng 4/2021, các nước phát triển đã mua hơn 87% vaccine phân phối trên thế giới trong khi nước nghèo chỉ được 0,2%.
Ở nước giàu, tỷ lệ phân phối vaccine là 1/4 công dân, còn ở nước nghèo là 1/500. Chênh lệch quá trời!
WHO đang hối thúc Pfizer chia sẻ thêm vaccine cho chương trình Covax (hỗ trợ nước nghèo). Nhưng cho đến nay, Pfizer mới chỉ đóng góp 40 triệu liều – chưa đến 2% trong tổng số 2,5 tỷ liều định sản xuất năm 2021.
Còn các đối thủ? AstraZeneca và Johnson & Johnson đều chấp nhận không lợi nhuận khi bán vaccine để giúp thế giới trong mùa dịch. Moderna thì mới tăng giá sau thời gian bán không lãi.
Khác với Moderna – công ty ít sản phẩm và lãi ít, Pfizer là ông lớn có thể kiếm tiền từ nhiều sản phẩm khác ngoài vaccine. Năm 2020 trước khi vaccine bán rộng rãi, lợi nhuận Pfizer đã cao tới 9,6 tỷ USD rồi.
CEO Albert Bourla của Pfizer, người hưởng lương 21 triệu USD năm 2020, đã tự hào tuyên bố hãng có thể đạt doanh thu 73 tỷ USD trong năm 2021.
Hiện tại, giá bán cao cùng điều kiện bảo quản khắc nghiệt đã khiến nhiều nước không thể mua vaccine Pfizer. Ngay cả Ấn Độ – dù trải qua đỉnh dịch tháng 2/2021 và là nơi đầu tiên phát hiện biến chủng Delta lây lan ra toàn Đông Nam Á – cũng không dùng vaccine Pfizer.
Nguồn: soha.vn