VitPinky2544
New member
Chắc bạn cũng biết rồi đấy, loài người mình và đủ thứ sinh vật trên Trái Đất đang sống trong bầu không khí với lượng oxy luôn ở mức 20,9-21%. Nhưng bạn có tò mò không, nếu oxy tăng đột ngột hoặc giảm vèo vèo thì chuyện gì sẽ xảy ra?
Trong bầu khí quyển của Trái Đất, khí nitơ chiếm tận 78% luôn á, còn lại là CO2, CO, hơi nước và các chất vi lượng khác. Vì thế, tiêu chuẩn nồng độ oxy trong không khí được giữ ở mức 20,9-21% là chuẩn nhất.
Hành tinh xanh của chúng ta đã tồn tại được khoảng 4,6 tỷ năm rồi đó! Trong suốt hành trình dài như vậy, Trái Đất không ngừng "glow up" và thay đổi, từng trải qua 5 cuộc Đại Tuyệt chủng hàng loạt siêu đáng sợ. Con người có mặt trên Trái Đất được khoảng 200.000 năm, thậm chí còn lâu hơn nữa. Nói cho cùng thì loài người mình có thể sống sót đến bây giờ là nhờ vào môi trường tự nhiên xịn sò của hành tinh này.
Sự sống của con người và muôn loài trên Trái Đất không thể thiếu oxy được luôn. Nhưng plot twist là trong nửa đầu lịch sử của Trái Đất, nó hoàn toàn không có oxy đâu nha! Mãi cho đến khi "Sự kiện oxy hóa vĩ đại" xảy ra và tạo ra oxy trên toàn cầu, các sinh vật từ đơn bào đến đa bào, rồi động vật và cả loài người mới có cơ hội bắt đầu cuộc sống.
Vào thời điểm đó, sự tăng vọt về nồng độ oxy chủ yếu là nhờ vi khuẩn xyano (còn gọi là tảo lam) - loài vi khuẩn quang hợp thở ra oxy. Môi trường sống với hàm lượng oxy dồi dào đã giúp kích thích sự phát triển về kích thước của nhiều loài động thực vật. Lượng oxy cao kết hợp với không khí trong lành đã giúp chúng khỏe mạnh và to lớn hơn nhiều so với bây giờ.
Có bằng chứng luôn nè! Năm 2012, hai nhà cổ sinh vật học Matthew Clappen và Jared Carr tại Đại học California, Santa Cruz đã công bố nghiên cứu về sự thay đổi chiều dài cánh và kích thước của hơn 10.500 hóa thạch côn trùng trong 320 triệu năm qua. Họ phát hiện ra rằng trong 150 triệu năm đầu, kích thước cơ thể của chúng có liên quan chặt chẽ với nồng độ oxy lúc đó. Ở môi trường có hàm lượng oxy cao, côn trùng có xu hướng to béo hơn hẳn. Không chỉ côn trùng đâu, nhiều loài sinh vật và động thực vật thời sơ khai đều có kích thước khổng lồ luôn!
Tuy nhiên, mối quan hệ này dần biến mất theo thời gian và các loài sinh vật cũng trở nên nhỏ hơn. Điều này phần nào chứng minh rằng hàm lượng oxy có ảnh hưởng cực lớn đến các loài đấy. Và chúng ta đều biết rõ, nếu không có oxy thì không sinh vật nào có thể tồn tại. Nếu oxy loãng đi thì sự sống của muôn loài cũng sẽ bị hạn chế. Đó là lý do tại sao hàm lượng oxy trong khí quyển phải được kiểm soát cẩn thận.
Hàm lượng oxy trong khí quyển Trái Đất chiếm khoảng 21%. Trong đó, một nửa lượng oxy do cây cối, thực vật sinh ra qua quá trình quang hợp. Nửa còn lại được tạo ra bởi đại dương, các sinh vật biển siêu nhỏ gọi là sinh vật phù du.
Loài người và nhiều sinh vật khác đã hoàn toàn thích nghi với hàm lượng oxy 20,9% trong không khí rồi. Nhờ sự thích nghi này mà nền văn minh của loài người mới phát triển ổn định như bây giờ. Vì vậy, một số nhà khoa học đặt câu hỏi: hàm lượng oxy càng nhiều thì càng tốt à? Sự sống trên Trái Đất sẽ thay đổi ra sao nếu nồng độ oxy cao hơn 21%?
Nếu hàm lượng oxy trong khí quyển được đẩy lên 100% thì trước hết hệ hô hấp của con người chắc chắn sẽ được hưởng lợi. Bằng chứng là trên thế giới có rất nhiều đơn vị cung cấp khí oxy nguyên chất cho khách hàng. Nhiều người sau khi dùng dịch vụ này đều có phản hồi tích cực như: giảm choáng váng, đau đầu, cơ thể khỏe hơn.
Thế nhưng, oxy nguyên chất chỉ thực sự tốt khi dùng trong thời gian ngắn thôi nha! Nếu hít thở không khí 100% oxy trong thời gian dài thì có thể bị nhiễm độc đấy. Cụ thể, sau khi hít quá nhiều và quá lâu oxy nguyên chất thì sẽ cảm thấy tức ngực. Sau đó chóng mặt, nhức đầu, phổi và não bị tổn thương cho đến khi mất dần nhận thức và... bye bye luôn
Hơn nữa, oxy là nguyên tố chính xuất hiện trong các đám cháy. Vì thế, hàm lượng oxy trong khí quyển quá lớn sẽ khiến các đám cháy càng dữ dội hơn. Thậm chí ai đó chỉ cần đốt 1 que diêm cũng có thể gây ra vụ hỏa hoạn có tầm ảnh hưởng nghiêm trọng trên Trái Đất luôn á!
Ngoài ra, hàm lượng oxy 100% sẽ tác động cực mạnh đến các loài côn trùng. Theo nghiên cứu của Matthew Clappen và Jared Carr thì các loài côn trùng đã từng có kích thước khổng lồ ở thời điểm hơn 300 triệu năm trước. Nguyên nhân gây ra sự khác biệt lớn về kích thước là do hàm lượng oxy lúc đó lên tới 35%. Vậy nếu oxy lên tới 100% thì cơ thể côn trùng sẽ lớn đến mức nào và hãy thử tưởng tượng xem thế giới sẽ ra sao nếu chúng trở thành khổng lồ Chắc chắn nguy cơ một cuộc đại tuyệt chủng hàng loạt mới sẽ xảy ra chỉ trong thời gian ngắn sau đó thôi!
Nhưng nếu hàm lượng oxy giảm xuống dưới 20,9% thì sao? Trong cuốn "Khủng hoảng oxy" của tác giả Roddy Newman (Mỹ), so với thời tiền sử, hàm lượng oxy trong khí quyển đã giảm 1/3 và dừng lại ở mức 20,9%. Nguyên nhân khiến oxy bị giảm là do cách đây 10.000 năm, diện tích rừng bao phủ Trái Đất nhiều gấp 2 lần bây giờ. Nghĩa là lượng oxy hiện nay chỉ bằng ½ so với thời điểm đó.
Hàm lượng oxy ở biển cũng giảm tương tự. Theo báo cáo của NASA, lượng thực vật đơn bào sản xuất oxy đã giảm chỉ còn khoảng 70% so với 30 năm trước. Còn thống kê của Liên Hiệp Quốc cho thấy có gần 150 vùng chết do chất thải công nghiệp và nông nghiệp đổ ra biển. Những chất thải này khiến hàm lượng oxy ở biển giảm đến mức không sinh vật biển nào sống sót được. Thiếu oxy ở biển còn gây ra hiện tượng đột biến gene, ảnh hưởng tới khả năng sinh sản của các sinh vật biển nữa
Về việc hàm lượng oxy giảm sâu dưới mức 20,9%, giáo sư Ervin Laszlo, cố vấn của Liên Hiệp Quốc về khoa học hệ thống và triết học cho rằng sức khỏe con người sẽ bị ảnh hưởng đầu tiên. Khi oxy quá thấp thì các tế bào và nội tạng sẽ bị thiếu oxy, khiến hệ miễn dịch bị suy yếu. Các rối loạn sinh lý xảy ra khi oxy giảm xuống còn 16-17%. Khi oxy trong không khí là 7-8% có thể gây ra kết cục chết người luôn đấy.
Nếu hàm lượng oxy giảm xuống 0% thì các công trình bê tông có thể sụp đổ ngay tức khắc. Nguyên nhân là oxy đóng vai trò như chất liên kết đặc biệt cho bê tông. Không có oxy còn khiến bầu trời trở nên tối đen như mực. Trong khi đó, lớp vỏ Trái Đất cũng hoàn toàn vỡ vụn vì nó được tạo thành từ 45% oxy. Lớp vỏ này sẽ tiếp tục vỡ cho đến khi không còn gì nữa
Như vậy, dù hàm lượng oxy nhiều hơn hay ít hơn 20,9% thì thế giới của chúng ta, đặc biệt là loài người sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng đấy!
Trải qua hàng triệu năm, hàm lượng oxy trong không khí đã tạm dừng lại ở mức 20,9%. Đây là mức lý tưởng cho các loài sinh vật trên Trái Đất. Sự cân bằng của oxy và các khí khác được đảm bảo bởi vòng tuần hoàn của tự nhiên: động vật thải ra CO2, thực vật sử dụng nó và giải phóng ra oxy.
Tuy nhiên, thảm thực vật của chúng ta đang ngày càng mất đi. Ước tính có tới 13 triệu ha rừng (tương đương diện tích Hy Lạp) biến mất mỗi năm. Chính con người đã chặt cây để đáp ứng nhu cầu sản xuất nông nghiệp, công nghiệp đang tăng cao. Và nếu sự biến mất của cây cối không thể ngăn chặn thì trong tương lai loài người sẽ không thể tồn tại vì không khí không còn thích hợp để hô hấp. Để sống sót, cách tốt nhất là phải mang theo mặt nạ dưỡng khí để lọc oxy còn sót lại trong không khí
Hơn nữa, sự cân bằng của oxy và các khí khác đã tạo nên tầng ozone ở độ cao 8-30km so với mặt đất. Nó còn bảo vệ sự sống trên Trái Đất bằng cách hấp thụ các bức xạ tia cực tím từ Mặt Trời.
Đáng tiếc là một nghiên cứu do Đại học Princeton, New Jersey, Mỹ công bố trên tạp chí Science cho thấy lượng oxy trong khí quyển đã giảm 0,7% trong vòng 800.000 năm qua. Các nhà nghiên cứu đã đo lường lượng oxy từ lõi băng ở Greenland và Nam Cực. Theo đánh giá, đây là những khu vực còn lưu giữ vô số bong bóng khí đại diện cho bầu khí quyển Trái Đất trong hàng triệu năm qua. Bằng cách phân tích tỷ lệ oxy của đồng vị nito trong các lõi băng, họ xác định được tỷ lệ giảm nồng độ oxy cụ thể như trên.
Đáng chú ý, giáo sư Daniel Stolper, trưởng nhóm nghiên cứu còn cho biết thêm, trong 200 năm qua - giai đoạn công nghiệp hóa của xã hội loài người là giai đoạn có nhiều bất thường nhất. Hàm lượng oxy trong khí quyển đã giảm nhanh 0,1% do việc đốt nhiên liệu hóa thạch, tiêu thụ oxy và tạo ra carbon dioxide.
Hàng năm, loài người đốt 7 tỷ tấn nhiên liệu hóa thạch, gây ảnh hưởng đến hàm lượng oxy tự do trong khí quyển. Với tốc độ quang hợp hiện nay, có thể sẽ mất khoảng 2.000 năm để tạo ra hàm lượng oxy lý tưởng trong bầu khí quyển của Trái Đất
Từ đây có thể thấy, sự cân bằng của hàm lượng oxy trong khí quyển sẽ không bao giờ là vĩnh viễn. Nếu loài người không sớm nhận thức và thay đổi thì viễn cảnh của cuộc đại tuyệt chủng hàng loạt chính là kết cục đang chờ đợi chúng ta đấy!
Nguồn: soha.vn