Tại buổi tọa đàm "Chính sách, pháp luật và hiệu quả từ các dự án BOT" hôm qua do báo Đại biểu nhân dân tổ chức, nhà báo Trần Đăng Tuấn đã liên tục đặt ra hàng loạt câu hỏi khiến các vị lãnh đạo phải "đau đầu" giải đáp.
Anh Tuấn dẫn chứng luôn, ở Úc người ta có cả đường miễn phí lẫn đường trả phí để dân tự lựa chọn. Muốn đi nhanh, tiết kiệm thời gian và nhiên liệu thì đi đường trả phí. Còn không thì vẫn có đường miễn phí, tuy không tiện lợi bằng nhưng chẳng mất xu nào. Nếu không đi đường trả phí thì mỗi năm chỉ đóng một khoản phí cố định, xong xuôi không phải lo gì thêm
Trong khi đó, ở VN hiện tại có chiều hướng "ép" dân phải đi đường BOT. Ví dụ cầu Hạc Trì vừa xong thì cấm luôn ô tô đi cầu Việt Trì.
Vậy tại sao không phân luồng đầu tư nhà nước để bảo trì, nâng cấp, sửa chữa đường quốc lộ, để dân có quyền lựa chọn đi đường quốc lộ cũ hoặc dùng dịch vụ cao cấp hơn như đường BOT? - ông Tuấn đặt vấn đề thẳng thắn.
Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường liền giải thích: Thứ nhất, khi đầu tư các tuyến cao tốc mới thì vẫn có lựa chọn đi hay không mà. Chẳng hạn như ở cao tốc Pháp Vân, nếu không muốn đi tuyến cao tốc thì vẫn có thể đi Quốc lộ 1 và không mất phí.
Thứ hai là nâng cấp các tuyến đường quốc lộ hiện có. Ví dụ cao tốc Hà Nội - Hải Phòng đã có rồi nhưng tuyến quốc lộ 5 vẫn thu phí. Lý do là đường 5 cũ xuống cấp nghiêm trọng, lượng xe đi rất đông mà ngân sách nhà nước không có tiền đầu tư, làm mới cũng không có. Do đó đường 5 được nâng cấp bằng hình thức BOT. Như vậy 2 dự án BOT này khác nhau về chủ trương: một bên xây mới, một bên nâng cấp.
Thứ ba là nâng cấp đối với các tuyến đường quốc lộ bình thường. Ví dụ như Taco thực hiện một số dự án ở phía Bắc, tuyến đường đó không có tiền nâng cấp thì phải làm thêm tuyến bên cạnh để mở rộng vì tuyến cũ không còn mặt bằng. Như vậy tuyến cũ giữ nguyên, làm thêm tuyến mới bên cạnh để thu phí.
Nhưng nếu đường mới không làm thì đường cũ cũng không thể đi lại được. Việc nâng cấp đường cũ và làm mới đường mới cho phép thu phí ở điểm bắt đầu cả đường mới lẫn đường cũ, vừa có đường cũ được nâng cấp vừa có đường mới để đi lại.
"Như vậy ở đây không có sự lựa chọn của người dân là đúng" - Thứ trưởng Trường thừa nhận thẳng
Nhà báo Trần Đăng Tuấn nhận xét: Đúng rồi đấy, khả năng lựa chọn của người dân đang bị thu hẹp và sẽ còn bị thu hẹp nữa. Có những đường khi trạm thu phí cũ chấm dứt thì trạm thu phí mới lại hoạt động. Sau một thời gian xuống cấp, hết hạn một BOT thì hoàn toàn có thể lại có BOT khác chồng lên.
Ông Tuấn nhấn mạnh: Chúng ta đừng lựa chọn thay cho dân. Dân thấy cái gì lợi hơn thì dân sẽ làm. Người ta chưa thấy có lợi hơn thì đó là lựa chọn của người ta. Mà lựa chọn này bị thu hẹp xuất phát từ chỗ nhà nước không có tiền, thì đây không chỉ là vấn đề của Bộ Giao thông mà là vấn đề của Chính phủ, của Nhà nước.
Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường cho hay: Hiện nay chúng ta đầu tư các dự án BOT đối với đường cao tốc rất ít, mà chủ yếu đang đầu tư nâng cấp các tuyến đường hiện có. Nếu đầu tư nâng cấp các tuyến đường hiện có thì người dân không có sự lựa chọn. Đáng lý ra nếu có tiền thì nhà nước đầu tư vào những tuyến đường này.
Nhưng như chúng ta biết, bây giờ ngân sách rất khó khăn, mà trong đó yêu cầu phát triển hạ tầng được đưa vào nghị quyết của Quốc hội, nghị định của Chính phủ, tức là huy động nguồn lực xã hội để phát triển nhanh, mạnh các cơ sở hạ tầng.
Ông Trường cũng thông tin, trong tháng 6, Bộ GTVT sẽ tổ chức tổng kết 5 năm về đầu tư các dự án BOT. Bộ mời các chuyên gia, lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các tổ chức của các bộ tham gia về BOT. Bộ GTVT sẽ chắt lọc ý kiến, sau đó trình Chính phủ đưa ra các cơ chế mới, rồi mới tiếp tục đầu tư các dự án BOT tiếp theo.
Nguồn: soha.vn