Nếu quay lại chơi kiểu "ẩn mình chờ thời" của ông cụ Đặng Tiểu Bình, Bắc Kinh sẽ dễ thở hơn khi nhượng bộ Mỹ. Nhưng vậy thì "kỷ nguyên mới" của ông Tập sẽ thành trò cười à?
Tình thế "ngồi trên đống lửa" của ông Tập
Hôm thứ Bảy tuần trước, cả thế giới dán mắt vào cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Buenos Aires. Nhưng plot twist lại đến từ một nguồn... khá bất ngờ đấy các bạn ơi!
"Hai ông lớn đã sepak rằng sẽ không có thêm mức thuế nào được áp dụng sau ngày 1/1/2018 nha", kênh CGTN (kênh tin tức tiếng Anh 24/7 của đài truyền hình Trung ương Trung Quốc) thông báo ngay lập tức.
Sau đó, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị xuất hiện trước báo chí và khẳng định hai vị lãnh đạo đã đạt được "một sự đồng thuận quan trọng" đó nha.
Nhưng mà... ông Vương Nghị "tiện thể quên" luôn một chi tiết cực kỳ quan trọng: thời hạn 90 ngày để Bắc Kinh và Washington ngồi lại đàm phán, hết hạn không xong thì thuế sẽ tăng lên 25% liền tay!
Tất cả các báo đài Trung Quốc đều đưa tin phát biểu của ông Vương Nghị nhưng không hề nhắc gì đến deadline 90 ngày này cả.
Lý do thì ai cũng hiểu rồi đúng không: deadline mà Tổng thống Trump chọn khiến Trung Quốc đau đầu muốn nứt não Vì ngay sau khi hết 90 ngày đàm phán, Trung Quốc sẽ tổ chức event chính trị hot nhất trong năm: phiên họp Quốc hội kéo dài 2 tuần.
Tân Hoa Xã còn thêm một thông tin nữa nè. Theo yêu cầu của Đại hội 19 Đảng Cộng sản Trung Quốc, Bắc Kinh đã cam kết tăng cường cải cách và mở cửa. "Trong quá trình này, một số vấn đề kinh tế và thương mại mà Washington quan tâm sẽ được giải quyết", Tân Hoa Xã viết vậy đó.
Nói cho dễ hiểu thì ông Tập chỉ có thể nhượng bộ trong khuôn khổ các chính sách được thông qua tại đại hội đảng diễn ra vào tháng 10 năm ngoái thôi, tờ Nikkei Asian Review của Nhật nhận xét vậy.
Nhượng bộ hay vứt luôn "kỷ nguyên mới"?
Tại Đại hội Đảng Cộng sản năm ngoái, ông Tập Cận Bình phát biểu rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ đưa đất nước cơ bản hiện đại hóa vào năm 2035. Nghe có vẻ nhẹ nhàng, nhưng thực chất đây là kế hoạch siêu hoành tráng đưa nền kinh tế Trung Quốc vượt mặt Mỹ vào năm 2035 - sớm hơn kế hoạch cũ tận 15 năm luôn á!
Để làm được điều này, Trung Quốc kêu gọi các công ty nhà nước "mạnh hơn và lớn hơn". Và họ sẽ gần đạt mục tiêu hơn nếu mua lại các công ty ở nước ngoài có công nghệ xịn phù hợp với "Made in China 2025". Chính điều này khiến Washington lo sốt vó.
Thời hạn 90 ngày đàm phán này gợi nhớ lại một thỏa thuận trước đó giữa 2 nước khi ông Trump và ông Tập Cận Bình gặp nhau hồi tháng 4/2017, lúc ông Trump mới "lên đồng" Tổng thống.
Hồi đó, hai ông lớn cũng đã nhất trí về một kế hoạch 100 ngày để giảm thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc. Giống lần này, ban đầu Bắc Kinh cũng "giấu nhẹm" sự tồn tại của kế hoạch đó. Hạn chót vào mùa hè năm 2017 trôi qua mà không có kết quả cụ thể nào cả
Nhưng lần này thì khác, ông Tập chỉ có một lựa chọn duy nhất để hạ nhiệt căng thẳng chiến tranh kinh tế và thương mại Mỹ - Trung. Đó là sửa đổi chính sách "quyền lực nước lớn" - tìm cách vượt Mỹ - tại phiên họp toàn thể lần thứ 4 sắp tới của Ủy ban Trung ương Đảng lần thứ 19.
Việc tổ chức phiên họp toàn thể lần thứ 4 nhằm đề ra định hướng quản lý kinh tế cho năm tới đã bị delay một phần vì khó khăn trong việc đối phó với căng thẳng thương mại Trung-Mỹ.
Để từ bỏ chính sách "quyền lực nước lớn" của mình, ông Tập sẽ phải cân nhắc chính sách đối ngoại "ẩn mình chờ thời" - từ chối việc tuyên bố dẫn đầu nhằm giảm thiểu xung đột do ông cụ Đặng Tiểu Bình đề ra ngày xưa.
Khi quay lại chơi chiến thuật "ẩn mình chờ thời", Trung Quốc sẽ dễ dàng hơn để đưa ra những nhượng bộ đáng kể cho Mỹ.
Nhưng làm vậy thì sẽ rủi ro về mặt chính trị cực mạnh, bởi vì về cơ bản điều này sẽ dẫn đến việc phủ nhận "kỷ nguyên mới" của ông Tập Cận Bình và dấy lên nghi ngờ về một loạt các quyết định chính trị mà lãnh đạo Trung Quốc đã đưa ra. Ơ hay hay, tự đánh vào chân mình à?
Vòng đàm phán thương mại tiếp theo sẽ do Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer - một "diều hâu" chống Trung Quốc nhiều năm - cầm đầu, thay vì Bộ trưởng Tài chính Mỹ Mnuchin vốn có xu hướng ôn hòa hơn.
Nguồn: soha.vn