Cái giấc mơ mà ông cụ thiên tài Albert Einstein đã mơ từ hơn 100 năm trước giờ mới được các nhà thiên văn học thời nay xác nhận bằng một cảnh tượng vừa đẹp vừa rùng rợn trong vũ trụ luôn đó! Đó là khoảnh khắc một lỗ đen siêu to khổng lồ không chỉ "ăn tươi nuốt sống" một ngôi sao mà còn làm xoắn cả không gian và thời gian xung quanh nó, giống như bạn dùng thìa khuấy tròn cốc trà sữa vậy á
Story bắt đầu ở trung tâm thiên hà siêu xa có tên LEDA 145386, cách nhà mình tầm 400 triệu năm ánh sáng (xa muốn ngất luôn ). Ở đó có một lỗ đen siêu khối lượng, nặng gấp 5 triệu lần Mặt Trời của mình, đang nằm im ru trong bóng tối. Cái sự yên bình đó bị phá vỡ khi một ngôi sao xui xẻo lỡ đi vào vùng "cấm địa" của nó.
Khi ngôi sao đến quá gần, lực hấp dẫn khủng khiếp của lỗ đen đã kéo giãn và xé toạc nó thành những dải khí dài. Các nhà khoa học gọi đây là sự kiện gián đoạn thủy triều. Hình dung ngôi sao như một sợi phở bị kéo căng ra cho đến khi đứt lìa nha Một phần xác của ngôi sao bị thổi bay vào không gian, phần còn lại rơi vào "miệng" lỗ đen, tạo nên một đĩa vật chất rực sáng bao quanh nó.
Đúng lúc này, các kính thiên văn dưới mặt đất và trên không gian của NASA đã bắt được những tín hiệu lạ lùng. Cú va chạm rực rỡ này không chỉ là một vụ nổ ánh sáng đơn thuần mà còn chứa chìa khóa giải mã một trong những tiên đoán "bá đạo" nhất của Einstein đó!
Năm 1913, bác Einstein đưa ra một ý tưởng nghe "điên" vô cùng: không gian và thời gian không phải là cái nền tĩnh lặng, mà chúng có thể bị uốn cong bởi khối lượng Năm 1918, hai nhà toán học Lense và Thirring đã làm rõ lý thuyết này bằng cách dự đoán rằng: nếu một vật thể khổng lồ xoay tròn, nó sẽ kéo theo cả không gian xung quanh nó xoay theo.
Để dễ hình dung, bạn hãy tưởng tượng không gian như một tấm vải lụa mềm. Nếu bạn đặt một quả cầu nặng lên đó và bắt đầu xoay quả cầu, tấm vải sẽ bị nhăn lại và xoắn quanh quả cầu đó. Trong vũ trụ, lỗ đen chính là quả cầu nặng, còn tấm vải chính là không gian và thời gian.
Sự kiện tại thiên hà LEDA 145386, được đặt tên code là AT2020AFHD, chính là bằng chứng thực tế rõ ràng nhất cho hiện tượng này đấy! Các nhà khoa học phát hiện ra rằng đĩa vật chất rực sáng quanh lỗ đen và luồng khí mạnh mẽ phun ra từ đó không nằm yên một chỗ. Chúng đang lắc lư, chao đảo một cách nhịp nhàng như đang nhún nhảy theo nhạc ấy
Sự lắc lư này không phải random đâu nha. Nhờ các đài quan sát xịn như Swift và NICER, các chuyên gia nhận thấy độ sáng của tia X phát ra từ lỗ đen cứ tăng giảm theo một chu kỳ đều đặn khoảng 19.6 ngày một lần. Điều này giống như một ngọn hải đăng đang quay tròn trên biển, lúc thì soi thẳng vào mắt mình, lúc thì quay đi hướng khác.
Tiến sĩ Cosimo Inserra từ Đại học Cardiff giải thích rằng lỗ đen đang kéo lê không gian và ép mọi thứ xung quanh phải move theo nó. Sự đồng bộ giữa luồng tia X và các tín hiệu vô tuyến cho thấy cả đĩa vật chất lẫn "vòi rồng" vật chất phun ra từ lỗ đen đang cùng nhau thực hiện một vũ điệu chao đảo dưới sự điều khiển của lực xoắn không gian.
Đây là một phát hiện cực kỳ quan trọng vì bình thường, mình rất khó quan sát được hiệu ứng này. Ở gần Trái Đất, lực xoắn này quá yếu để có thể nhận biết được. Chỉ ở những nơi có mật độ năng lượng và khối lượng cực lớn như miệng hố đen, mình mới thấy được Einstein đã nhìn thấu quy luật của vũ trụ chính xác đến mức nào
Nhiều người có thể thắc mắc việc một ngôi sao bị "xé xác" ở nơi cách xa hàng triệu năm ánh sáng thì liên quan gì đến cuộc sống của mình chứ. Thực ra, những nghiên cứu này giúp con người hiểu về cấu tạo cơ bản nhất của vũ trụ mà mình đang sống nè!
Việc xác nhận lý thuyết của Einstein đúng ở những môi trường khắc nghiệt nhất giúp các nhà khoa học hoàn thiện các mô hình vật lý. Điều này không chỉ giúp mình hiểu về quá khứ của các thiên hà mà còn giúp dự đoán tương lai của vũ trụ. Hơn nữa, việc quan sát được sự chao đảo này cho phép các nhà thiên văn đo đạc được tốc độc xoay của lỗ đen, một trong những thông số khó xác định nhất trong vũ trụ đó.
Sự kiện AT2020AFHD kết thúc sau khoảng 250 ngày khi các tín hiệu bắt đầu nhạt dần và sự lắc lư nhịp nhàng biến mất. Tuy nhiên, những dữ liệu thu được đã để lại một dấu ấn vĩnh viễn. Nó một lần nữa khẳng định rằng, dù đã mất nhiều thập kỷ rồi, trí tuệ của Einstein vẫn tiếp tục dẫn đường cho nhân loại khám phá những bí ẩn sâu thẳm nhất của không gian
Nguồn: kenh14.vn