HuouHN7512
New member
Kinh tế giỏi đến mấy cũng chỉ là phương tiện thôi, còn con đường tìm hạnh phúc thì dù có cần tiền bạc nhưng rõ ràng không phải là... đi theo con đường tiền bạc! Kinh tế và hạnh phúc, thích hay không thích, mãi mãi vẫn là hai thứ riêng biệt chứ không phải là một đâu nha.
Dịp xuân Canh Tý, team mình đã có buổi chém gió cực sâu với ông Huỳnh Uy Dũng, Chủ tịch Công ty cổ phần Đại Nam, người mà ai cũng biết với cái tên thân thương là Dũng "lò vôi", về chủ đề mà bao đời nay ai cũng băn khoăn: Kinh tế, Đạo đức và Hạnh phúc.
Đây là những chia sẻ từ trải nghiệm của một doanh nhân đã trải qua biết bao sóng gió, thăng trầm nhưng vẫn đạt được nhiều thành tựu, với tư tưởng đậm chất đạo học phương Đông, đặc biệt là Phật pháp luôn.
- PV: Theo ông, có đúng là "Có tiền, mua tiên cũng được" không ạ?
- Ông Huỳnh Uy Dũng: Nhìn vào thực tế đời sống, ai cũng phải công nhận là tiền bạc kinh tế ảnh hưởng cực lớn đến cuộc sống loài người. "Mạnh vì gạo, bạo vì tiền. Có tiền mua tiên cũng được. Có tiền đổi trắng thay đen khó gì…".
Ca dao tục ngữ phản ánh trí tuệ của tổ tiên, có cả trăm cả nghìn câu khẳng định giá trị của kinh tế như vậy đó.
Nhưng mà nếu xét kỹ về quan hệ nhân quả, thì mình có thể nói luôn là dù kinh tế quan trọng cỡ nào đi chăng nữa, nó cũng không phải là "ông trùm tối cao" đâu nhé.
Nó không phải là nguồn gốc của mọi thứ. Tuy nó quyết định nhưng đồng thời, song song, nó vẫn bị quyết định. Nói ngắn gọn, kinh tế tuy đóng vai trò quyết định trong mức sống của con người và cả muôn loài nữa, nhưng cùng lúc đó, nó vẫn luôn bị quyết định bởi một yếu tố khác.
Cụ thể luôn, lịch sử cũng như đời sống đã chứng minh rằng một nền kinh tế nào đó – dù là của cá nhân hay tập thể – việc nó lên hay xuống luôn được quyết định bởi những yếu tố tinh thần (của người dẫn dắt nền kinh tế đó).
Một nền kinh tế thịnh vượng là do được dẫn dắt bởi một đầu óc sáng suốt và một trái tim nhân ái. Mà muốn có đầu óc sáng suốt và trái tim nhân ái, đương nhiên người cầm lái phải là người có đạo đức rồi.
- Có nghĩa là theo ông, Kinh tế và Đạo đức quyết định lẫn nhau à?
- Đạo đức chính là nguồn gốc của "một đầu óc sáng suốt và một trái tim nhân ái" đó. Hai yếu tố này (đầu óc sáng suốt + trái tim nhân ái) chỉ có thể hội tụ - và hội tụ lâu dài bền vững - trong một con người có đạo đức thôi.
Giả sử có một nhà lãnh đạo kinh tế nào đó thiên tài vô cùng, có thể nghĩ ra những chiêu thần thánh để kiếm ra siêu nhiều tiền, làm cho cơ sở kinh tế do mình tạo ra phất lên như diều gặp gió.
Giả sử như vậy đi nữa thì sự phất đạt ấy chắc chắn cũng sẽ không thể kéo dài được đâu. Đó chỉ là một sự thịnh vượng phù du, tạm thời. Về lâu về dài, một nền kinh tế chỉ phất lên nhờ tài năng tinh xảo thì sẽ không thể tồn tại mãi được.
Muốn tồn tại lâu dài, nó phải được duy trì bởi cái giá trị tinh thần gọi chung là Đạo Đức.
Một nền kinh tế bền vững là một nền kinh tế được xây dựng và duy trì, nhất là duy trì trên chữ Tín (uy tín). Không chỉ sự nghiệp kinh tế mà cả sự nghiệp chính trị cũng vậy, chỉ có thể đứng vững trên nền tảng của chữ Tín. Mà chữ Tín là do đâu mà có? Là do Đạo Đức đó.
Không có Đạo Đức, người lãnh đạo sẽ không đủ sức để giữ vững phẩm chất trí tuệ của mình, cái phẩm chất mà giả sử họ từng có. Cũng thế, họ sẽ không đủ năng lực để giữ nhịp đập của trái tim mình trong tình yêu thương nhân ái trong sáng, thuần khiết.
Dục vọng - "phú quý năng dâm" mà - sẽ làm cho họ sớm mất đi những tình cảm tốt đẹp, những tình cảm thiện lương bẩm sinh, để trở thành một con người vô cảm, chỉ biết nghĩ đến những thú vui thấp hèn.
Và như vậy, "người lãnh đạo" ấy sẽ đương nhiên trở thành người vô đạo đức, đồng thời cái sự nghiệp kinh tế của họ cũng sụp đổ, tỷ lệ thuận theo sự sa sút phẩm chất đạo đức của mình.
Thực tế của lịch sử cũng như xã hội đã chứng minh cho hai định luật này:
Một là: Kinh tế quyết định (mức sống của loài người), và
Hai là: Đạo Đức quyết định (sự thịnh suy) của kinh tế…
Qua lịch sử cũng như thực tế xã hội, mình đã thấy biết bao sự nghiệp kinh tế rực rỡ của cá nhân, tập đoàn cũng như quốc gia, nhưng rõ ràng là những sự nghiệp kinh tế đó vẫn chưa đủ khả năng tạo ra hạnh phúc cho "người trong cuộc" - khi mà sự nghiệp kinh tế đó không được "che chở" bởi một tinh thần đạo đức tốt đẹp.
- Ông có thể chia sẻ quan niệm của ông về hạnh phúc không ạ?
- Cổ nhân từng ví của cải như một con rắn độc. Tất nhiên chúng ta phải hiểu chữ của cải ở đây là thứ "của cải bẩn" kiếm được từ tội ác.
Với loại của cải này, so sánh nó với con rắn độc là quá đúng. Những đồng tiền kiếm được từ làm điều ác, nó kỳ lạ lắm, như chuyện thần bí ấy, nó luôn "ma đưa lối quỷ đưa đường", người sở hữu nó cứ "tìm những lối đoạn trường" mà đi.
Đây không phải chuyện ngụ ngôn tôn giáo đâu nhé, đây là báo cáo thực tế đó. Về chuyện này không cần dẫn chứng làm gì. Xem trong sách sử, nhất là xem trong thực tế sẽ thấy đúng như vậy.
Của cải (từ lừa đảo, buôn bán đồ hại người, buôn người, buôn vũ khí, trộm cướp, v.v…) quả đúng là con rắn độc (mà ta rước về nhà) chẳng sớm thì muộn, "giờ gặt" tới, "con rắn của cải bẩn" sẽ quay lại cắn ta. Làm cho vợ con ta hư hỏng, sa đọa, và cả bản thân ta cũng thân bại danh liệt không khác gì.
Tại sao chuyện thực tế ở đời mà cứ như chuyện ngụ ngôn vậy? Thì ra đó là định luật. Cổ văn nói bóng bẩy: "thiên võng khôi khôi, sơ nhi bất lậu". Cái lưới trời nó rộng lớn thế, một sợi tơ cũng không lọt ra ngoài được.
Làm thiện gặp thiện, làm ác gặp ác. Thỉnh thoảng "lý thuyết" và "thực tế" mới có dịp gặp mặt nhau. Hiếm có lạ lùng! Hào hứng ghê!
Quay lại vấn đề kinh tế và hạnh phúc nhé. Tóm lại, mình hoàn toàn không phủ nhận vai trò của kinh tế trong việc đạt được hạnh phúc đâu.
Không có bát sữa của cô chăn bò (mục nữ) thì chưa chắc bậc Toàn Giác đã lấy lại được sức để nhập vào Đại Định, chứng được bản lai diện mục. Có thực mới vực được đạo mà. Tuy chỉ là phương tiện, nhưng thiếu phương tiện thì lấy gì đạt mục tiêu đây!
Tuy nhiên nói cho cùng, phương tiện dù tuyệt vời cỡ nào, bản thân cũng chỉ là phương tiện thôi. Và con đường hạnh phúc, dù rất cần sự hỗ trợ của kinh tế, cũng chắc chắn không thể chỉ trông cậy vào kinh tế để hoàn thiện được.
Vì sao ư? Vì như trên đã nói rồi, rõ ràng kinh tế dù tuyệt vời đến đâu cũng chỉ là phương tiện, con đường hạnh phúc rất cần phương tiện kinh tế để thực hiện, nhưng hiển nhiên nó không phải là… con đường kinh tế. Kinh tế và hạnh phúc, dù muốn hay không, mãi mãi vẫn là hai thứ riêng biệt chứ không phải là một.
Chính vì không phân biệt rõ điều này mà trong hàng ngàn năm qua, chúng ta đã làm như kiểu "xe cát biển đông", vất vả rất nhiều mà chẳng mấy khi thực sự bước chân lên được con đường hạnh phúc thật sự.
Hạnh phúc mà chúng ta tìm kiếm không phải là cơm áo (hay nói đúng hơn, nó không chỉ là cơm áo). Nó không phải là dục vọng xác thịt, nó không phải là danh vọng…
Tóm lại, nó không phải là những gì thuộc ngũ lạc (năm thứ vui): tài, sắc, danh, thực, thùy… Cũng không phải là những gì thuộc tứ đổ tường (bốn bức tường đổ): tửu, sắc, tài, phiến… Nói ngắn gọn, nó không phải chỉ là những gì làm cho ta sướng.
Tại sao lại như vậy? Suy cho cùng, vì mọi cái thuộc ngũ lạc, thuộc tứ đổ tường dù có đem lại cảm giác sướng cho người sử dụng thật, nhưng cái sướng đó, nếu có, cũng chỉ là cái sướng thuần túy "sinh lý vật chất", chỉ có thể đem đến cho "người trong cuộc" một thỏa mãn nhất thời trong phạm vi cảm giác, chứ không đáp ứng được khát khao về cái gọi là hạnh phúc của con người được.
Một cảm giác "đã" sau một hành động nào đó không những không đáp ứng được khát khao hạnh phúc trong tâm tư con người, trái lại nó còn tạo ra hệ quả của trạng thái nghiện ngập đầy phiền toái nữa.
Là vì, bản chất con người, một khi ăn quen ắt bén mùi (ăn nhiều sẽ nghiện), mà đã nghiện thì vô hình trung "người trong cuộc" bị trói buộc vào cái mùi đó, ngày đêm cứ nghĩ tới tưởng tới, rốt cuộc hóa thành tù nhân của "cái cảm giác sướng" mà mình đã lỡ nghiện kia.
Cho nên cổ nhân thường căn dặn chúng ta nên thanh tâm thiểu dục (tâm trong sạch, ít ham muốn). Là vì thanh tâm thiểu dục thì ít bị nghiện, ít bị nghiện thì ít rơi vào tình trạng nô lệ, thì được tự do. Mà tự do chính là yếu tố thiêng liêng không thể thiếu của cái gọi là hạnh phúc, đây mới là con đường hạnh phúc thật sự…
Nguồn: soha.vn