Có 2 nhóm yếu tố nguy cơ được cho là làm tăng nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng, trong đó có những yếu tố thay đổi được và không thay đổi được. Nghe xong mà lo á nha!
Câu chuyện đau lòng của chú B (60 tuổi, ở Thanh Thủy, Phú Thọ) đây: chú phát hiện ung thư đại trực tràng khi đang đau bụng bất thường và đi ngoài phân lỏng.
Điều đáng nói là chú B năm nào cũng đi khám sức khỏe định kỳ đều đều (1 năm tới 3 lần luôn á) nhưng lại không kiểm tra đại trực tràng vì nghĩ rằng đi đại tiện bình thường, bụng cũng không đau gì.
Chú vẫn đi làm phụ hồ như thường nhưng đến đêm trước ngày nhập viện thì đau bụng dữ lắm. Sáng hôm sau gia đình đưa đi kiểm tra thì phát hiện luôn ung thư đại trực tràng rồi. Huhu
**Ung thư đại trực tràng là gì vậy trời?**
Nó là loại ung thư có nguồn gốc từ đại tràng (phần chính của ruột già) hoặc trực tràng (đoạn nối giữa đại tràng và hậu môn) đó.
Hầu hết ung thư đại trực tràng đều khởi phát từ sự tăng sinh của niêm mạc đại trực tràng gọi là polyp. Một số dạng polyp có thể tiến triển thành ung thư sau nhiều năm - nghe mà rùng mình luôn! Khả năng tiến triển thành ung thư tùy thuộc vào từng loại polyp nha.
BSCKI Trần Thị Tỵ, Khoa Hóa trị và chăm sóc giảm nhẹ - Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, cho biết theo thống kê của Globocan thì ung thư đại trực tràng là loại ung thư phổ biến **thứ 3 trên thế giới** với hơn 1,9 triệu ca mắc mới trong năm 2020 luôn đó!
Tại Việt Nam mình thì ung thư đại trực tràng phổ biến thứ 4 ở nam giới (sau ung thư gan, phổi và dạ dày), còn ở nữ giới thì phổ biến thứ 3 (sau ung thư vú và phổi).
**Tại sao lại bị ung thư đại trực tràng?**
Cho đến giờ vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác, nhưng có một số yếu tố làm tăng tỷ lệ mắc bệnh. Các yếu tố nguy cơ được chia làm 2 nhóm: nhóm có thể thay đổi được và nhóm không thể thay đổi được (cái này quan trọng lắm nha!).
**Nhóm 1: Yếu tố nguy cơ KHÔNG thay đổi được (chắc rồi thôi) **
Bác sĩ Tỵ liệt kê ra đây:
**Thứ nhất:** Tuổi tác - tuổi càng cao thì nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng càng tăng lên. Nghiên cứu chỉ ra 90% số bệnh nhân mắc ung thư đại trực tràng có độ tuổi từ 50 trở lên.
**Thứ 2:** Trong gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng. Cứ 5 bệnh nhân thì có 1 người có thành viên trong gia đình mắc bệnh - tỷ lệ cao đấy nhé!
**Thứ 3:** Người mắc bệnh đại tràng mạn tính, đã mắc polyp sẽ có nguy cơ cao hơn.
**Thứ 4:** Ung thư đại trực tràng có liên quan tới yếu tố di truyền (hội chứng đa polyp, hội chứng lynch).
Ngoài ra, còn liên quan tới yếu tố chủng tộc, người có bệnh mạn tính như đái tháo đường nữa.
**Nhóm 2: Yếu tố nguy cơ CÓ THỂ thay đổi được (đây là hope nè!)
**Nhóm này liên quan tới chế độ ăn, lối sống - nghĩa là mình hoàn toàn có thể kiểm soát được đó:
**Thứ nhất:** Người thừa cân béo phì, lười vận động, ăn nhiều thịt đỏ, lạm dụng thức ăn nhanh... có nguy cơ cao hơn. Stop ăn fast food hoài nha mọi người!
**Thứ hai:** Ung thư đại trực tràng cũng có liên quan tới thói quen xấu như hút thuốc lá. Khói thuốc không chỉ làm gia tăng ung thư phổi mà còn làm tăng nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng nữa đó.
Bác sĩ Tỵ nhấn mạnh: Nếu phát hiện ung thư đại trực tràng sớm có thể điều trị khỏi bệnh, giảm chi phí điều trị luôn!
**Triệu chứng cần chú ý ngay! **
Theo BS. Nguyễn Thị Hà, Khoa Xạ trị – Xạ phẫu, Bệnh viện Trung ương quân đội 108, ung thư đại trực tràng giai đoạn sớm thường không có triệu chứng, do đó sàng lọc được khuyến cáo cho tất cả mọi người trên 50 tuổi nhé!
Khi bệnh tiến triển sẽ có triệu chứng điển hình như:
- Sự thay đổi trong thói quen đại tiện như tiêu chảy, táo bón hoặc phân dẹt kéo dài trong vài ngày
- Cảm giác buồn đi ngoài và đi ngoài không hết (khó chịu lắm luôn)
- Đại tiện ra máu lẫn với phân, đại tiện phân màu đen
- Đau bụng
- Yếu, mệt mỏi thường xuyên
- Giảm cân không rõ nguyên nhân
**Làm sao để phát hiện sớm?**
Bác sĩ Hà khuyên nên sàng lọc thường xuyên, giúp phát hiện ung thư đại trực tràng ở giai đoạn sớm, có khả năng điều trị khỏi cao hơn nhiều!
Theo khuyến cáo của Hiệp hội Ung thư Mỹ: Người khỏe mạnh từ 50 tuổi trở lên nên đi khám, xét nghiệm để tầm soát căn bệnh này. Với người có yếu tố nguy cơ cao như tiền sử gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng, có hội chứng di truyền... thì nên đi khám sớm hơn nha.
**Checklist phòng bệnh mọi người note ngay! **
Để phòng bệnh, mọi người cần thay đổi chế độ ăn và lối sống:
Giảm cân, tránh béo phì, đặc biệt béo bụng Luyện tập thể dục, thể thao thường xuyên (đừng lười nữa nha!) Chế độ ăn nhiều rau, hoa quả, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế thịt đỏ và thịt đã qua chế biến công nghiệp Không uống nhiều bia, rượu Không hút thuốc (nghiêm túc đó!) Bổ sung canxi và vitamin DNguồn: soha.vn