Chuyện là theo Vietnamnet, môi trường học thuật tại Trung Quốc đang mất điểm trầm trọng với hội cao thủ AI đó các bạn ơi! Lý do? Hạ tầng yếu, lương thì không xứng tầm, khiến ngành giáo dục đứng trước nguy cơ thiếu người giỏi để đào tạo AI nghiêm trọng luôn.
Theo Sina Finance, data từ Nhà xuất bản Elsevier chỉ ra con số "sốc não": 68% nhà nghiên cứu than thở áp lực công bố bài báo tăng vọt, trong khi cả thời gian lẫn nguồn lực đều... khan hiếm cực
Cuộc đua AI trong giảng đường: Ai cũng "chạy bo"
Mới đây, Giáo sư Yiran Chen từ Đại học Duke có chia sẻ tâm huyết về tình hình thu hút nhân tài AI tại ICCAD 2025 và một workshop ở UC Berkeley (Mỹ). Ông chỉ ra 4 điểm quan trọng:
Một là, thế hệ AI talent bây giờ không còn coi làm giảng viên đại học là "mục tiêu cuối game" nữa nhé! Gap lương quá lớn, breakthrough do các công ty Big Tech dẫn đầu, "hiệu ứng ngôi sao" và chênh lệch về GPU/tài nguyên tính toán đang kéo họ ra khỏi môi trường học thuật.
Hai là, những học giả "famous" cần được tự do hơn để theo đuổi sự nghiệp song song - vượt qua giới hạn truyền thống về tư vấn và khởi nghiệp từ lab.
Ba là, dù ngân sách bị cắt giảm, nghiên cứu AI trong trường đại học lại càng gắn bó với doanh nghiệp, thúc đẩy việc ứng dụng thực tế.
Bốn là, vai trò của đại học đang được "redefine": focus vào phát triển ý tưởng ban đầu và đào tạo nhân tài; khi ý tưởng đã được chứng minh, doanh nghiệp sẽ nhảy vào thương mại hóa.
Nói chung là doanh nghiệp đang lên ngôi, còn đại học phải đối mặt với biến động lớn. Khi AI đang "reshape" hết hệ sinh thái khoa học, tương lai nghiên cứu sẽ khác xa hiện tại đấy!
Áp lực tăng vọt: Nghiên cứu sinh đang "gánh team" quá nặng
Hiện tại, nhiều nhà nghiên cứu trong các trường đại học phải đối mặt với bộ ba vấn đề kinh điển: thiếu tiền tài trợ, thiếu thời gian và áp lực ngày càng tăng.
Theo báo cáo Researcher of the Future 2025 của Elsevier (khảo sát hơn 3.200 nhà nghiên cứu ở 113 quốc gia), áp lực trong giới khoa học đang tăng "phi mã":
• 68% cho biết áp lực xuất bản bài báo tăng so với 2-3 năm trước (publish or perish đúng nghĩa đen luôn )
• Chỉ 45% cảm thấy có đủ thời gian nghiên cứu
• Có 33% tin rằng nguồn tài trợ sẽ tăng trong vài năm tới
Tại Bắc Mỹ, tình hình còn ảm đạm hơn khi chỉ có 11% nhà nghiên cứu tin vào triển vọng cải thiện nguồn tài trợ.
Ngay cả nhà toán học huyền thoại Terence Tao cũng từng than phiền rằng ông "không có đủ nguồn lực để đầu tư cho các dự án dài hạn" đó các bạn. Nghĩa là nếu người ở đỉnh cao còn khó khăn thế này thì... người bình thường càng "khóc thét"
Trước kia, nỗi lo lớn nhất của nhà khoa học là không có kết quả nghiên cứu. Nhưng giờ thì plot twist: vấn đề lớn nhất lại là... không có thời gian! Họ bị cuốn vào vòng xoáy công việc hành chính, giảng dạy và viết đơn xin tài trợ, khiến thời gian suy nghĩ và làm thí nghiệm bị "băm nhuyễn".
Bác sĩ Claudia Suemoto (Đại học São Paulo) chia sẻ: yêu cầu về sản lượng tăng trong khi nguồn lực và nhân sự giảm - công thức hoàn hảo cho stress nhỉ?
Tại nhiều đại học ở châu Âu và Mỹ, tình trạng "quan liêu hóa" ngày càng trầm trọng: từ xin tài trợ đến mua vật tư, các nhà khoa học đều phải viết proposal và xin phê duyệt nhiều cấp.
Một kỹ sư Hà Lan tại Đại học Groningen hài hước: "Tôi ngạc nhiên khi 45% nhà nghiên cứu trong khảo sát cho rằng họ có đủ thời gian. Tất cả những người tôi biết đều đang deadline đuổi theo!"
Hơn một nửa số người tham gia khảo sát nói công việc hành chính chiếm quá nhiều thời gian nghiên cứu và là nguồn gây stress chính.
Trong khi đó, khảo sát của Nature tháng 8/2025 với 872 nghiên cứu sinh sau tiến sĩ cho thấy gần một nửa từng trải qua các triệu chứng lo âu hoặc trầm cảm. Mental health đang là vấn đề thực sự đáng báo động!
Trung tâm nghiên cứu đang "dời phố": Châu Á lên ngôi
Khảo sát cho thấy gần 30% nhà nghiên cứu đang cân nhắc chuyển sang làm việc ở quốc gia khác trong vòng hai năm tới.
Tại Mỹ, khoảng 40% nhà nghiên cứu đang nghĩ đến chuyện "bỏ phố", trong khi ở Trung Quốc con số này chỉ 13%. Ở Bắc Mỹ, giới nghiên cứu bi quan nhất về thời gian và nguồn tài trợ, còn khu vực châu Á - Thái Bình Dương lại chill hơn nhiều, với 44% tin rằng nguồn tài trợ sẽ tăng.
Với bối cảnh ngân sách nghiên cứu tại Mỹ bị cắt giảm, kiểm soát visa siết chặt và một số đề tài bị điều tra hoặc rút tài trợ vì "không phù hợp lập trường chính phủ", nhiều nhà khoa học cảm thấy bị "bóp nghẹt" thật sự.
Một nhà thiên văn học thẳng thắn: "Chúng tôi quen với việc di chuyển rồi, nhưng giờ đây những thay đổi về chính sách đang buộc chúng tôi phải rời đi".
Ngược lại, sức hút nghiên cứu tại châu Á đang tăng "chóng mặt". Các phòng thí nghiệm ở Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore mở rộng nhanh chóng; số dự án hợp tác quốc tế do Trung Quốc dẫn dắt cũng tăng đều, trong một số lĩnh vực đã "đuổi kịp" Anh và Mỹ rồi đó! AI, y sinh và năng lượng sạch là những lĩnh vực "hot" nhất.
Khi các nhà khoa học dịch chuyển, họ không chỉ đổi việc mà còn tìm nơi phù hợp hơn để tiếp tục đam mê nghiên cứu của mình
AI - "Game changer" trong phòng thí nghiệm
Khảo sát cho thấy 58% nhà nghiên cứu đã sử dụng AI trong công việc, trong khi chỉ 16% chưa từng thử công nghệ này.
Trong bối cảnh nguồn lực hạn chế, nhiều nhà khoa học đang "đu" AI để nâng cao hiệu suất nghiên cứu - ironically, họ đang dùng AI để nghiên cứu về... AI luôn!
Kết quả khảo sát phản ánh nghịch lý của hệ sinh thái khoa học hiện nay: nhiệm vụ và áp lực ngày càng tăng, trong khi thời gian và nguồn lực dành cho nghiên cứu lại thu hẹp dần.
Nhưng dù vậy, 78% nhà nghiên cứu vẫn tin rằng công trình của họ có thể mở rộng hiểu biết khoa học và đóng góp cho xã hội.
Niềm tin đó khiến nhiều phòng thí nghiệm vẫn sáng đèn đến khuya, khi các nhà khoa học tiếp tục hoàn thiện ý tưởng, chuẩn bị hồ sơ xin tài trợ và theo đuổi các dự án nghiên cứu dài hạn. Respect cho sự cống hiến này!
Nguồn: svvn.tienphong.vn