Chuyện này nghe vô lý đến mức cứ ngỡ drama phim Mỹ, nhưng thật 100% luôn nha mọi người! Có bác sĩ lo sợ khẩu trang và đồ bảo hộ của mình sẽ bị bang khác "hớt tay trên" nên phải chia đơn hàng thành HAI XE TẢI khác nhau để đảm bảo ít nhất một xe cũng về đến đích. Kiểu gì vậy trời?
Còn đây, giám đốc tài chính Sergio Melgar của một hệ thống y tế ở Massachusetts thì cũng drama không kém. Họ hết sạch khẩu trang N95, liên hệ hãng Trung Quốc thì bên đó đòi... chuyển tiền trước.
Vấn đề là lúc đó đã nửa đêm ngày 20/03 rồi, quá muộn để chuyển khoản ngân hàng. Thế là ông Melgar đành phải quẹt thẻ tín dụng CÁ NHÂN 100.000 USD luôn! Ông nghĩ trong đầu: "Nếu tôi không làm vậy, chúng tôi sẽ hết sạch khẩu trang". Xin chào 100k đô trên statement thẻ tín dụng nhé!
## Chính quyền Trump: "Tự lo đi các bạn ơi!"
Trước đó, khi dịch đã thực sự bùng nổ ở Mỹ, chính quyền Trump đã báo các bang đừng trông mong vào chính quyền liên bang nhiều đâu nha. Ngày 16/03, Tổng thống Trump nói thẳng với các thống đốc: máy thở thì liên bang sẽ cố gắng hỗ trợ, còn mấy thứ khác thì... tự xoay đi các bạn ơi!
Chỉ hai tuần sau, Peter Gaynor - Giám đốc FEMA (Cơ quan quản lý tình trạng khẩn cấp) thông báo với các nhà lập pháp rằng kho dự trữ liên bang cũng đã... cạn sạch rồi. Empty luôn á!
Chính quyền Trump bị chỉ trích nặng nề vì coi nhẹ dịch bệnh và đưa ra thông điệp lộn xộn về khẩu trang cũng như phòng dịch. Còn về việc hỗ trợ y tế cho tuyến đầu, cuối cùng họ cũng chỉ chuyển gánh nặng xuống cho các bang tự xử.
Jared Kushner, con rể kiêm cố vấn của Trump, giữa tháng ba có phát biểu gây sốc: "Chúng ta là một tổ chức với 56 khách hàng (ám chỉ các bang và vùng lãnh thổ). Nhiệm vụ của chúng ta không phải là đảm bảo nguồn cung cho họ mà CHỈ LÀ GIÚP họ thôi."
Ơ kêu... giúp ư? Vậy thì giúp kiểu gì?
## Các bang đánh nhau giành khẩu trang như phim hành động!
Cách tiếp cận này đã biến các bệnh viện và bang thành... kẻ thù của nhau luôn!
Các nhà cung cấp dịch vụ y tế phải cầu xin, bới tìm khắp nơi. Có bác sĩ lo sợ đơn hàng bị bang khác cướp nên phải chia thành hai xe tải như đã kể ở trên.
Các bang chống lại lẫn nhau kiểu: từ chối cung cấp thông tin nguồn cung vì sợ bị trả giá cao hơn. Thống đốc giữ bí mật chi tiết đơn hàng hoặc thậm chí cử CẢNH SÁT BANG canh giữ kiện hàng ở sân bay. Đây là phim hành động hay sao mà căng thế?
Vào cuối tháng ba, chính quyền Trump mới bắt đầu tham gia trực tiếp hơn trong việc đẩy nhanh vận chuyển. Nhưng cho đến bây giờ, tình trạng thiếu hụt vẫn còn ở một số nơi.
## "Mọi người đang chết dần đây!"
Một số quan chức cấp cao đã cảnh báo sớm đấy. Peter Navarro - cố vấn chính sách sản xuất của Trump - đã viết nhiều báo cáo cảnh báo về tình trạng khan hiếm khẩu trang và đồ bảo hộ. Nhưng các quan chức chóp bu lại bận tập trung vào các vấn đề trước mắt như dịch bệnh trên tàu sân bay nên bỏ qua hết.
Ông Navarro đề xuất xây dựng chuỗi cung ứng nội địa bằng cách ngừng xuất khẩu khẩu trang N95. Nhưng các quan chức Nhà Trắng khác lại lo ngại điều này sẽ ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát dịch của Trung Quốc và có thể bị trả đũa.
Mick Mulvaney - quyền chánh văn phòng Nhà Trắng - đã gọi Navarro vào văn phòng và dọa sa thải nếu không chú tâm vào công việc. Navarro đáp trả cực gắt: "Mọi người đang chết dần đây. Ông cứ làm gì ông cần làm, còn tôi sẽ làm việc tôi cần làm!" Savage quá!
Sự thật là kho dự trữ vật tư y tế của Mỹ không hề lớn. Đặc biệt, khẩu trang N95 và đồ bảo hộ đã cạn từ đợt dịch cúm H1N1 một thập kỷ trước và chưa được bổ sung. Nhiều khẩu trang còn đã... quá hạn sử dụng nữa chứ!
Tỷ lệ khẩu trang N95 dùng trung bình cho mỗi bệnh nhân Covid là 350-425 chiếc. Nếu số ca tăng đột biến thì Mỹ sẽ gặp rắc rối lớn. Ngày 26/02, một quan chức y tế đã giải trình trước Quốc hội: kho dự trữ chỉ còn 12 triệu chiếc khẩu trang N95 trong khi cần tới 300 triệu. Gap quá trời!
Các thống đốc và nhân viên y tế kêu gọi chính quyền kích hoạt Đạo luật Sản Xuất Quốc Phòng - cho phép Tổng thống huy động các công ty tư nhân hỗ trợ quốc phòng. Lúc đầu, chính quyền tỏ ra miễn cưỡng vì lo các công ty sẽ sợ bị can thiệp vào chuỗi cung ứng.
Nhưng cuối cùng đạo luật cũng được áp dụng vào 27/03 để tăng sản lượng máy thở từ tháng 4, khẩu trang và que thử từ tháng 5, và thêm bộ test Covid vào tháng 8. Ông Navarro đã giúp triển khai các vấn đề này.
Ngày 09/03, nhiều bang như Washington, Massachusetts, New York và Florida đã liên lạc với chính quyền liên bang yêu cầu thiết bị phòng hộ. Nhưng chỉ có một phần yêu cầu của bang Washington được đáp ứng thôi. Buồn vl!
## "Tâm trạng thất vọng cùng cực"
Tuần đầu tháng 03, các quan chức bang Washington - điểm nóng Covid đầu tiên của Mỹ - gửi yêu cầu đồ bảo hộ tới kho dự trữ quốc gia. Nhưng câu trả lời là họ chỉ có thể yêu cầu số lượng đủ dùng... TRONG MỘT TUẦN. Say what?
Bang Pennsylvania đệ yêu cầu đầu tháng 03. Nhưng một tháng sau khi chỉ có ¼ số lượng được đáp ứng, quan chức bang này mới nhận ra kho dự trữ liên bang không đủ cung cấp rồi.
Khi trách nhiệm được đẩy xuống cho thống đốc và lãnh đạo bệnh viện, một cuộc cạnh tranh xuất hiện giữa các bang để tìm nhà cung cấp. Một số bang phối hợp với các tập đoàn, xây dựng đội mua sắm khẩn cấp, làm việc với hãng giao nhận quốc tế hoặc thậm chí... gặp lừa đảo!
Tình hình càng rối thêm khi chính quyền liên bang bắt đầu đẩy nhanh tiến độ vận chuyển hàng từ nước ngoài, họ cũng chuyển hướng một số lô hàng của các bang sang các điểm nóng hoặc về kho dự trữ quốc gia. Nghĩa là đơn hàng của một số bang bị... chiếm đoạt luôn!
Tiến sĩ Andrew Artenstein - giám đốc hệ thống y tế Baystate ở Massachusetts - đã sắp xếp một chuyến hàng khẩu trang từ Trung Quốc cho các bệnh viện. Nhưng lô hàng của ông bị chuyển tới kho ở một bang khác ở bờ tây và ông lo nó sẽ không về Massachusetts.
Vì vậy, ông Artenstein phải dậy từ 4 giờ sáng một hôm đầu tháng 04 để đi giải quyết. Hai đặc vụ FBI đã gặp ông tại kho hàng và thẩm vấn hàng giờ đồng hồ về đơn hàng. Khi các đặc vụ bảo lô hàng có thể bị sung công, ông phải gọi điện cho nghị sĩ Richard Neal - chủ tịch Ủy ban Tài chính và Thuế vụ luôn!
Cuối cùng FBI cũng cho thông quan lô hàng gồm nhiều hộp có chữ Trung Quốc, được chia lên hai xe tải. Bác sĩ Artenstein thuê hai xe không phải vì giới hạn chở hàng mà muốn mỗi xe đi một đường khác nhau để tăng cơ hội về đến Massachusetts. Ông lo với số ca Covid tăng ở New York và New Jersey, lô hàng sẽ bị dừng ở biên giới các bang và buộc phải sung công hoặc chuyển cho bang khác.
Cả hai xe đều về đến Baystate Health và được giám sát 24/7 tại kho. Căng thẳng như phim điệp viên luôn! ️
Các bang phải lập nhóm kiểm tra hàng trăm email chào mời hàng triệu khẩu trang nhưng chủ yếu toàn... lừa đảo. Scam đầy đường!
Một vài nhà phân phối thì kích động các bang chống lại nhau để đẩy giá lên và các bang bắt đầu nghi ngờ bang khác trả giá cao hơn để mua được hàng. Ngoài ra, chính quyền liên bang cũng thỉnh thoảng chen vào và điều hướng các lô hàng.
Thống đốc bang Maryland - Larry Hogan (đảng Cộng hòa) - phải thuê nguyên chuyến bay Korean Air chuyên chở 500.000 bộ test kit Covid-19 từ Seoul về sân bay Baltimore-Washington. Sau khi dỡ hàng, lô hàng được chuyên chở trên xe tải của lực lượng vệ binh quốc gia, HỘ TỐNG BỞI CẢNH SÁT BANG để chuyển đến kho an toàn tại một địa điểm bí mật. Đây là phim hành động 100% rồi!
Cuối tháng ba, Hội nghị các thị trưởng Hoa Kỳ điều tra 213 thành phố: 91,5% nói họ không đủ khẩu trang cho đội phản ứng nhanh và nhân lực y tế, 88,2% không đủ thiết bị bảo hộ. Thảm họa toàn diện!
## Dự án Airbridge - giải pháp hay thêm rối?
Tháng ba, Nhà Trắng giao cho Kushner nhiệm vụ phối hợp với khu vực tư nhân để đối phó dịch. Một phần công việc là tìm giải pháp cho tình trạng thiếu thốn vật tư ở các bang, thành phố và bệnh viện.
Ông bắt đầu bằng việc liên lạc với các ông lớn như Mark Zuckerberg (Facebook) hay Jeff Bezos (Amazon) để xin tư vấn về chuỗi cung ứng logistics, thậm chí thuê cả hãng tư vấn McKinsey. Sau đó, cùng với chuẩn đô đốc hải quân John Polowczyk - người lãnh đạo lực lượng đặc nhiệm về chuỗi cung ứng từ tháng ba - ông đưa ra dự án Airbridge.
Dự án tập trung vào thỏa thuận của chính quyền liên bang chi hơn 140 triệu USD để vận chuyển khẩu trang, áo choàng y tế nhanh chóng trên chuỗi cung ứng hiện tại.
Đầu tháng tư, nhiều ngày sau chuyến bay đầu tiên của Airbridge hạ cánh ở New York, giám đốc FEMA - ông Gaynor - nói với các nhà lập pháp rằng chính phủ muốn tránh việc xây dựng một hệ thống phân phối liên bang mới.
Trong ba tháng tiếp theo, dự án Airbridge đã tăng tốc vận chuyển 5 triệu khẩu trang N95, 122 triệu khẩu trang phẫu thuật và 937 triệu găng tay với 249 chuyến bay, theo số liệu của FEMA. Tuy nhiên, chính quyền liên bang không tiết lộ địa điểm các hàng hóa này cập bến. Bí mật quá đi!
Khi số ca nhiễm tăng chóng mặt trên khắp Mỹ vào hè năm đó, nhiều lời phàn nàn quen thuộc lại xuất hiện.
Kho dự trữ quốc gia lúc đó có 70 triệu khẩu trang N95 và con số được hy vọng tăng lên 140 triệu vào cuối tháng 9. Tại thời điểm 21/08, kho dự trữ có 100.000 máy thở, tăng 14.000 chiếc so với đầu năm.
Ngày 21/07, Tổng thống Trump tuyên bố chiến thắng cuộc khủng hoảng thiếu hụt vật tư: "Chính quyền của tôi hiện không còn phải xử lý bất kỳ yêu cầu bổ sung thiết bị nào từ các thống đốc bang. Hiện không còn bang nào yêu cầu thêm bất cứ thứ gì."
Nhưng Thống đốc Maryland (cũng đảng Cộng hòa như Trump nhé) - Hogan - phản hồi ngay hôm sau: "Rõ ràng, đó KHÔNG PHẢI NHƯ VẬY." Đáp trả trực diện luôn!
Nguồn: soha.vn