Một tuần qua, sự kiện ngoại giao hot nhất năm 2016 vừa diễn ra khiến hàng triệu trái tim người Việt "tan chảy" theo đúng nghĩa đen – Tổng thống Mỹ Barack Obama đến thăm Việt Nam!
Từ kẻ thù đến bạn bè – plot twist của thế kỷ
Ai ngờ được, hơn 40 năm trước Việt Nam và Mỹ còn là "cựu thù", vậy mà giờ đây vị Tổng thống da màu lại khiến người Việt mình "mê mẩn" đến thế. Phải mất 20 năm khâu vá bằng ngoại giao, cuối cùng ngày 24/5, ông Obama đã đứng trên sân khấu trích dẫn lời nhạc sĩ Văn Cao: "Từ nay người biết yêu người, từ nay người biết thương người..." Cảm xúc thật sự!
Người Việt vốn hiếu khách và tốt bụng, nhưng không phải ai đến cũng được yêu mến thế này đâu nha. Sự phát triển của IT và thế giới phẳng đã giúp dân trí Việt Nam thay đổi mạnh mẽ. "Giá trị Mỹ" là concept được cả nhân loại công nhận luôn ấy.
Trong lúc Việt Nam đang đối mặt với biết bao thách thức – ngập mặn, cá chết, nợ công, tham nhũng – thì việc có một đối tác chiến lược như Mỹ thực sự quan trọng. Như câu nói xưa: "Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ, vô duyên đối diện bất tương phùng" – có duyên thì gặp nhau thôi!
Chuyến thăm để đời với những thông điệp "xịn sò"
Dư luận xã hội, báo chí khai thác "full công suất" về chuyến đi này – từ bún chả, bia Hà Nội, cà phê đá cho đến mọi chi tiết nhỏ nhất. Hơi thái quá một chút nhưng cũng phản ánh sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng mà. Obama cũng cảm nhận được, ông nói: "Tim tôi đã nhiều lần rung động bởi sự tử tế mà dường như đối với người Việt là chuyện bình thường."
Nhưng điểm chính của chuyến thăm nằm ở những thông điệp cụ thể:
1. Về an ninh: Mỹ gỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí sát thương với Việt Nam – đây là big deal đấy! Mỹ sẽ cung cấp 18 tàu tuần tra Metal Shark và 45,7 triệu USD hỗ trợ xây dựng năng lực an ninh hàng hải. Cam kết 425 triệu USD trong 5 năm cho Quỹ Sáng kiến An ninh Hàng hải nữa.
Đỉnh cao là khi Obama trích dẫn Lý Thường Kiệt: "Nam quốc sơn hà Nam đế cư" – sông núi nước Nam vua Nam ở! Ông còn khẳng định: "Việt Nam là nước độc lập, có chủ quyền, không nước nào có thể áp đặt, quyết định số phận thay Việt Nam!" Nghe xong muốn đứng dậy vỗ tay luôn!
2. Về thương mại: Vietjet Air ký hợp đồng "thuê mua" máy bay với Boeing trị giá 11,3 tỷ USD. Số tiền khủng thật đấy! Chủ tịch nước Trần Đại Quang bày tỏ hy vọng Mỹ sẽ sớm là nhà đầu tư lớn nhất vào Việt Nam, đặc biệt sau khi ký TPP.
Obama thẳng thắn nhận định: "Việt Nam có nền kinh tế năng động, nhiều doanh nghiệp, nhiều người trẻ." Ông tự tin TPP sẽ được thông qua vì đây là điều tốt cho cả hai bên.
3. Về giáo dục: Việt Nam đồng ý cấp phép thành lập Đại học Fulbright Việt Nam – bước ngoặt quan trọng trong hợp tác giáo dục! Các công ty, trường đại học Mỹ sẽ đến Việt Nam mang theo công nghệ và giáo dục chất lượng cao.
Đặc biệt, Obama còn gặp gỡ hơn 100 doanh nghiệp trẻ, 800 thủ lĩnh trẻ trong Sáng kiến Thủ lĩnh trẻ Đông Nam Á (YSEALI). Cuộc đối thoại vui vẻ, đầy nhiệt huyết giữa vị Tổng thống "trẻ" với những người trẻ Việt Nam khao khát khẳng định mình thực sự cuốn hút!
Ông cho thấy sự phát triển của một quốc gia cần 3 yếu tố: Tư duy trẻ, dám sáng tạo và hành động, cùng một môi trường xã hội công bằng biết trân trọng tài năng.
Chính sách có thay đổi khi Obama hết nhiệm kỳ?
Nhiều người lo lắng vì Obama sắp hết nhiệm kỳ, liệu chính sách có đổi không? Nhưng theo TS Lê Hồng Hiệp (Viện Nghiên cứu Đông Nam Á - Singapore), hai đảng Mỹ đã đạt được đồng thuận về chính sách tái cân bằng sang Tây Thái Bình Dương rồi.
Ông Gregory B. Poling (Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Mỹ - CSIS) cũng khẳng định: Dù Hillary Clinton hay Donald Trump lên làm Tổng thống, họ cũng sẽ nhận ra rằng tương lai nước Mỹ nằm ngang bờ Thái Bình Dương, và thế kỷ 21 là thế kỷ của châu Á.
Tuy nhiên, Obama cũng thẳng thắn chia sẻ: "Chúng ta có những khác biệt về nhân quyền. Nhưng tôi không nói riêng Việt Nam, không nước nào hoàn hảo, kể cả Mỹ. Chỉ trích khiến chúng ta tiến bộ."
Ông nhấn mạnh: "Các quốc gia sẽ thành công hơn khi các quyền phổ quát được đảm bảo. Thực hiện các quyền đó là thể hiện cao nhất sự độc lập của một đất nước tự coi mình là của dân, do dân, vì dân."
Rõ ràng, hợp tác chiến lược giữa hai quốc gia với hai thể chế chính trị khác biệt đòi hỏi sự chuyển động của mỗi bên để hoàn thiện chính mình. Obama trích Truyện Kiều khẳng định: "Rằng trăm năm cũng từ đây, của tin gọi một chút này làm ghi."
Plot twist: Vấn nạn hàng giả đáng sợ
Nhưng đây mới là phần "drama" thật sự. Liệu Việt Nam có thể tự tin bước vào TPP khi vấn nạn hàng giả đang tràn lan?
Tại Hội nghị chống hàng giả ngày 25/5, ông Lê Thế Bảo (Chủ tịch Hiệp hội chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam) thách: "Tôi đố các vị chỉ ra mặt hàng nào không bị làm giả ở Việt Nam?"
Câu đố không lời giải luôn á! Hàng giả có mặt ở mọi lĩnh vực – từ quần áo, nước hoa, mỹ phẩm đến thuốc, thực phẩm chức năng và hàng điện tử. Người dân đâu có đôi mắt Tôn Ngộ Không để phân biệt được đâu.
Chỉ 4 tháng đầu năm 2016, các lực lượng đã bắt giữ hơn 63.642 vụ, xử phạt và truy thu hơn 5.137 tỷ đồng. Nhưng đây chỉ là "phần tảng băng nổi trên mặt nước" thôi.
Hàng giả giờ còn xâm nhập cả các chiến dịch "Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt", tràn lên Facebook, fanpage. Đặc biệt ở biên giới, theo ông Lê Thế Bảo: "Đi xe từ Móng Cái sang Lạng Sơn, Lào Cai, nếu bỏ hết hàng giả đi thì chẳng còn bao nhiêu hàng thật!"
Vậy vì sao chống hàng giả mãi không hiệu quả?
Ông Lê Thế Bảo chỉ thẳng: "Các cơ quan nói thiếu lực lượng, phương tiện nhưng cái thiếu lớn nhất là nhiệt tình, tâm huyết và cách làm. Chúng ta chưa làm được nhiều để hàng giả tràn lan, lỗi là quản lý chưa nghiêm và xử lý chưa triệt để."
Và câu hỏi "chí mạng": "Cuộc chiến chống hàng giả của Việt Nam có bảo kê của lợi ích nhóm hay không?"
Đại tá Hoàng Văn Trực (Cục Cảnh sát Kinh tế, Bộ Công an) thừa nhận: "Chúng ta có đủ chính sách, đủ lực lượng nhưng cơ chế xử lý và chế tài yếu và thiếu. Chính sách chồng chéo khiến phải viện dẫn nhiều luật mới xử lý được."
Đỉnh điểm là: "Có điều khi công an thông tin để triển khai lệnh bắt giữ thì chưa được 5 phút, đối tượng đã biết và tẩu tán tài sản. Như vậy, trong chính lực lượng phòng chống hàng giả, buôn lậu cũng có đối tượng cấu kết và bảo kê!"
OMG! Ngay trong chính lực lượng chống hàng giả cũng có người bảo kê? Vậy thì "chống ai, ai chống" bây giờ?
Kết luận: Cơ hội lớn nhưng thách thức cũng không nhỏ
Xã hội ta đã phải chung sống với bằng cấp giả, hàng giả. Nhưng đáng sợ hơn là đạo đức giả, nhân phẩm giả, lương tâm giả. Khi những "giá trị giả" này trở thành bình thường hóa, thì làm sao có thang giá trị làm tay vịn cho sự phát triển?
Nguồn: soha.vn