Trước khi chính thức "về vườn" và để lại "di sản" ngoại giao, đã đến lúc nhìn lại xem Tổng thống Obama đã làm được những gì với Trung Quốc sau 8 năm ngồi ghế nóng.
Trong hai nhiệm kỳ của mình, Obama đã từng hợp tác với Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào và người kế nhiệm là Tập Cận Bình từ tháng 3/2013.
Theo nhà bình luận Cary Huang từ tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP), Obama nhìn chung vẫn giữ được mối quan hệ khá ổn và thân thiện giữa hai nước trong nhiệm kỳ đầu tiên. Mọi thứ còn khá chill và vibe tích cực
Nhưng plot twist đã đến! Tình hình bắt đầu "đi xuống" nhanh chóng trong nhiệm kỳ thứ hai, bắt đầu chỉ 2 tháng sau khi Tập Cận Bình lên làm lãnh đạo Trung Quốc.
Ban đầu, Obama và Tập Cận Bình khởi đầu khá hứa hẹn với "quan hệ nước lớn kiểu mới" và tạo dựng hình ảnh đẹp về mối quan hệ cá nhân thông qua cuộc gặp ở Sunnylands, California cùng "ngoại giao tản bộ" ở Trung Nam Hải. Nhìn bề ngoài thì ai cũng nghĩ hai ông "vibe" với nhau lắm
Achievement mà cả hai unlock được chính là lễ phê chuẩn Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu tại Hội nghị thượng đỉnh G20 ở Hàng Châu hồi đầu tháng 9.
Tuy nhiên, Cary Huang chỉ ra rằng "thời đại Obama-Tập Cận Bình" sẽ kết thúc trong sự nghi ngờ và bất ổn vào tháng 1/2017, với không khí căng thẳng ở Tây Thái Bình Dương và sự bất tín nhiệm leo thang ở cả hai mặt trận: Địa chính trị và an ninh
Washington lo lắng trước sự trỗi dậy "đỉnh của chóp" của Trung Quốc về kinh tế, chính trị và quân sự. Chính sách đối ngoại của Bắc Kinh trở nên quyết đoán hơn hẳn, đi kèm kế hoạch tăng cường quân sự ở biển Đông và biển Hoa Đông.
Mỹ coi Trung Quốc là mối đe dọa chính trong thời đại mới nhằm vào trật tự quốc tế giai đoạn hậu Chiến tranh Lạnh, với bằng chứng là ông Tập khôi phục các cơ chế kiểm soát chính trị nghiêm khắc từ thời Mao Trạch Đông, cũng như chính sách đối ngoại có thái độ không friendly với phương Tây.
Về phía Bắc Kinh, họ coi chiến lược "xoay trục châu Á" của Obama là nỗ lực ngăn chặn Trung Quốc phát triển. Tương tự, Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) giữa Mỹ và 11 nước cũng bị Trung Quốc cho là để "kìm" ảnh hưởng kinh tế đang lên của Bắc Kinh.
Theo ông Huang, cá tính và khuynh hướng tư tưởng của mỗi nhà lãnh đạo, các mối quan tâm trong nước và sự biến đổi môi trường kinh tế-địa chính trị thường tạo ra ảnh hưởng lên quan hệ ngoại giao giữa các nước.
Ông cho rằng, chính những biến động "drama" từ các yếu tố trên là lý do dẫn đến "sự thâm hụt lòng tin" giữa 2 nền kinh tế hàng đầu thế giới. Kết quả là Bắc Kinh và Washington ngày càng có thái độ cứng rắn với nhau trong vài năm trở lại đây.
Khi Obama chỉ còn 2 tháng nắm quyền, hai nước chuẩn bị bước vào một thời kỳ mới của Donald Trump và Tập Cận Bình.
Hai nhà lãnh đạo sẽ phải tìm cách làm việc với nhau, vượt qua khác biệt về hệ thống chính trị, tư tưởng và các mục tiêu chiến lược... để Mỹ và Trung Quốc cùng tồn tại một cách hòa bình.
Nguồn: soha.vn