MeoBibi8904
New member
Các nhà khoa học vừa "flex" một phát hiện cực đỉnh về lịch sử tự nhiên của mối gỗ khô – đại gia đứng thứ 2 trong hệ thống mối trên thế giới này đó!
Bật mí nhẹ là mối vẫn là "anh em xa" của gián đó nha, tuy 2 team đã "cạch mặt" nhau trên cây tiến hóa từ tầm 150 triệu năm trước rồi. Riêng nhánh mối thì đã quen với cuộc sống "squad goals" trong tổ từ lâu lắm rồi.
Bây giờ mối đã "đẻ" ra nhiều loài khác nhau lắm luôn! Có những tổ đông vô cùng tận với hàng triệu con, xây dựng hệ thống đường hầm "xịn sò" dưới đất như mê cung. Còn đa số mối mà mình hay thấy là mối gỗ khô, sống trong tổ khoảng 5.000 con, chủ yếu "đóng quân" trong gỗ.
Thấy đây là loài có tuổi đời "chất" phết, các nhà khoa học muốn "bóc phốt" xem chúng từ đâu ra, đồng thời tìm hiểu cách mối "travel" khắp thế giới để thành công như bây giờ.
Hợp tác với hội chuyên gia từ khắp nơi, team nghiên cứu từ Viện Khoa học và Công nghệ Okinawa (OIST) đã "vẽ" thành công lịch sử tự nhiên của mối gỗ khô – một trong những họ mối "khủng" nhất Trái Đất. Họ phát hiện ra những chuyến "đi biển" mà mối đã thực hiện để có được độ đa dạng "xịn xò" như bây giờ.
Nghiên cứu vừa được đăng trên tạp chí Sinh học và Tiến hóa Phân tử, các nhà khoa học đã chỉ ra nguồn gốc của mối và cách chúng "lan tỏa" toàn cầu. Đồng thời, nghiên cứu cho thấy trong những thế kỷ gần đây, một số loài mối đã "đi nhờ" con người tới những vùng đất xa lạ.
"Mối gỗ khô với tên khoa học Kalotermitidae thường được nghĩ là loài nguyên thủy, vì chúng tách khỏi cây phả hệ mối khá sớm vào khoảng 100 triệu năm trước, một phần cũng do kích thước đàn mối khá nhỏ", Giáo sư Aleš Buček – tác giả chính của nghiên cứu chia sẻ. "Thế nhưng, chúng ta biết rất ít về chúng".
Theo Giáo sư Aleš Buček, những nghiên cứu trước kia chỉ có data "ít ỏi" vì chỉ tập trung vào một chi duy nhất, là mối hay "ghé thăm" nhà mình đó. Để có bộ dữ liệu "xịn" hơn, team nghiên cứu từ OIST đã thu thập hàng trăm mẫu mối từ khắp nơi trên thế giới trong suốt 3 thập kỷ qua luôn!
Nhóm nghiên cứu đã chọn ra được 120 loài mối, có những mẫu được lấy ở những địa điểm khác nhau nhưng vẫn chung loài. Số data thu được đại diện cho hơn 25% số lượng loài Kalotermitidae, cho thấy độ đa dạng "bá đạo" của loài sinh vật tí hon này.
Sau khi so sánh chuỗi gen, các nhà nghiên cứu đã dựng thành công cây phả hệ của mối gỗ khô. Họ phát hiện ra rằng mối gỗ khô có kinh nghiệm "đi biển" hơn bất cứ loài nào cùng họ. Chúng đã vượt đại dương ít nhất 40 lần trong vòng 50 triệu năm qua, đã "bay" từ Nam Mỹ tới Châu Phi luôn á! Đó là lý do mối gỗ khô lại có độ đa dạng loài "khủng" tới vậy.
"Chúng rất giỏi vượt biển", Giáo sư Buček cho hay. "Nhà chúng làm từ gỗ, nên cũng có thể dùng như thuyền vậy"
Các nhà khoa học nhận thấy đa số chi mối có nguồn gốc từ Nam Mỹ, đồng thời "lan tỏa" từ đây ra khắp các vùng đất. Phải tính trong khung thời gian hàng triệu năm, một loài mới có thể "rẽ nhánh" tiến hóa thành nhiều loài khác. Nghiên cứu cũng cho thấy hành trình tiến hóa của mối bị ảnh hưởng lớn từ hoạt động của con người, khi trong những thế kỷ gần đây, chúng đã "quá giang" trên những chuyến hải trình xuyên lục địa.
Hơn nữa, nghiên cứu "đập tan" quan niệm của đám đông, vốn nghĩ rằng mối gỗ khô có lối sống nguyên thủy. Dù là một trong những dòng dõi mối "lâu đời" nhất, mối gỗ khô không hề "ăn lông ở lỗ" đâu nha. Thực tế, chúng có thể hình thành tổ trải dài một diện tích lớn, nối giữa các cây bằng một hệ thống đường hầm phức tạp "xịn sò".
"Nghiên cứu không chỉ cho thấy chúng ta biết rất ít về mối, độ đa dạng trong cách chúng sống, cũng như quy mô xã hội của tổ mối", Giáo sư Tom Bourguignon, một trong những học giả "gạo cội" góp công soạn thảo nghiên cứu chia sẻ.
Nguồn: soha.vn