FanLemonHN
Member
Ô nhiễm môi trường đã được chứng minh làm giảm khứu giác và tăng nguy cơ mắc các bệnh thần kinh ở người. Giờ đây, một nghiên cứu mới đang cố gắng nối các mảnh ghép này lại với nhau, và kết quả thì... hơi đáng lo á!
Trong những năm gần đây, các nhà nghiên cứu đã bắt đầu nhận ra mối liên hệ giữa ô nhiễm môi trường và các bệnh thần kinh nguy hiểm như Parkinson và Alzheimer. Mặc dù bằng chứng đang dần được gắn kết, nhưng các nhà khoa học vẫn chưa hiểu rõ cách mà những hạt bụi li ti trong không khí lại có thể "đụng chạm" đến não của chúng ta.
Mới đây, team nghiên cứu từ Đại học bang Pennsylvania đã đào sâu vào các mối liên hệ có thể xảy ra giữa ô nhiễm, khứu giác và bệnh thần kinh. Và họ đã drop phát hiện của mình vào đầu tuần này trên tạp chí eLife luôn!
**Dịch não tủy - "bodyguard" bí ẩn của não bộ**
Để nghiên cứu, các nhà khoa học đặc biệt quan tâm đến dòng chảy của dịch não tủy. Dịch não tủy là một chất lỏng bao quanh hệ thống thần kinh trung ương bao gồm não và tủy sống. Về cơ bản, nó hoạt động như một lớp đệm bảo vệ hệ thần kinh trung ương, nhưng theo thời gian, các nhà khoa học đã phát hiện ra nhiều vai trò "xịn xò" của nó hơn nhiều.
Giáo sư Patrick Drew giải thích: "Chúng tôi ngày càng nhận ra rằng nó không chỉ đệm não mà còn có thể đưa những thứ không cần thiết ra khỏi vùng não và cột sống".
**Plot twist: Dịch não tủy và các bệnh nguy hiểm**
Các nhà nghiên cứu đang ngày càng quan tâm đến vai trò của dịch não tủy trong việc xử lý "rác thải" và cách thức nó chảy xung quanh hệ thần kinh trung ương. Cho đến giờ, họ vẫn chưa thể giải thích rõ ràng cái gì điều khiển việc sản xuất và chảy ra của dịch não tủy này.
Các bệnh về thần kinh như Parkinson và Alzheimer được đặc trưng bởi sự tích tụ của các protein bị lỗi hoặc biến dạng, và dịch não tủy có thể là một phần nguyên nhân gây ra hiện tượng này đấy!
Câu hỏi đặt ra là: Làm sao ô nhiễm môi trường lại có thể tác động đến dịch não tủy? Làm thế nào hạt bụi trong không khí có thể chạm tới được nó?
Jordan N. Norwood đã kể về manh mối đầu tiên: "Tôi đã cố gắng đánh dấu dịch não tủy bằng thuốc nhuộm cho một thí nghiệm khác. Và sau đó tôi bắt đầu thấy chất dịch não tủy nhuộm này chảy ra qua mũi".
Mặc dù rất ngạc nhiên, nhưng Norwood không phải là người đầu tiên đưa ra suy đoán này đâu. Khi ông xem qua các tài liệu nghiên cứu cũ, có một vài tài liệu đã từng đề cập về khả năng này rồi.
Các nhà khoa học cũng chú ý rằng việc giảm khứu giác đôi khi là dấu hiệu sớm của bệnh thần kinh. Ví dụ, một nghiên cứu được công bố trên Neurology đã kết luận rằng việc kém trong nhận dạng mùi có thể là một cách hữu ích để dự đoán bệnh Alzheimer trước khi các triệu chứng rõ ràng xuất hiện.
**Thí nghiệm "hardcore" trên chuột bạch**
Để điều tra thêm, các nhà nghiên cứu đã phá hủy các dây thần kinh khứu giác ở chuột bằng kẽm sunfat. Fun fact: Những dây thần kinh này là bộ phận duy nhất trong hệ thần kinh trung ương của động vật có vú tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài luôn!
Đúng như dự đoán, việc phá hủy những dây thần kinh cảm giác này đã xóa sổ khả năng ngửi của chuột. Ngoài ra, nó còn "làm giảm đáng kể" dòng chảy của dịch não tủy từ mũi. Sau đó, các nhà nghiên cứu đã kiểm tra xem liệu điều này có ảnh hưởng gì đến chuột không.
Theo giáo sự Drew: "Động vật và con người liên tục sản sinh ra dịch não tủy, vì vậy nếu nó không thoát ra được, áp lực sẽ tăng lên. Nhưng chúng tôi lại thấy rằng áp lực không tăng lên sau khi dòng chảy từ mũi ngừng lại".
Các tác giả nghiên cứu tin rằng hệ thống phải được bù đắp theo những cách khác. Có thể hệ bạch huyết đang "nhảy vào" thay thế. Ngoài ra, cơ thể có thể tạo ra ít dịch não tủy hơn để tránh tăng áp lực trong hệ thần kinh trung ương.
**Kết nối chấm bi: Từ ô nhiễm đến não bộ**
Sau khi xem xét tất cả những phát hiện này, các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng theo thời gian, ô nhiễm sẽ làm hỏng các tế bào thần kinh khứu giác. Điều này tạo ra sự thay đổi trong dòng chảy hoặc việc sản xuất dịch não tủy. Bởi vì chất dịch này cực kỳ quan trọng để làm sạch chất thải trong quá trình trao đổi chất từ hệ thần kinh, nên nó đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của các bệnh thần kinh.
Họ không khẳng định 100% rằng đây là con đường chính xác mà ô nhiễm môi trường tác động đến não, nhưng lý thuyết này khá thuyết phục đấy! Và các nhà nghiên cứu đã lên kế hoạch để kiểm tra "linh cảm" của họ nhiều hơn nữa.
"Tiếp theo, chúng tôi muốn hợp tác với một phòng thí nghiệm tại Viện nghiên cứu vật liệu đang làm việc trên các hạt nhiên liệu bồ hóng hoặc phản lực để xem liệu chúng tôi có đạt được hiệu quả tương tự không", Norwood chia sẻ.
Nguồn: soha.vn