GaAngel6457
New member
Sau 9 năm giữ im lặng, cơ trưởng của chuyến bay QF72 hãng Qantas cuối cùng cũng lên tiếng về màn "đấu trí" với máy tính siêu khủng khiếp trên trời. Nói thật chứ đọc xong tóc gáy hết dựng đứng luôn á!
Mọi chuyện xảy ra vào một ngày đẹp trời 7-10-2008. Cơ phó số hai Ross Hales vừa đi toilet về, ngồi vào ghế bên cạnh cơ trưởng Kevin Sullivan. Hai người cùng check và xác nhận "máy bay vẫn chill, không có gì thay đổi".
Lúc đó chiếc Airbus A330-300 đang bay ở độ cao 11.278m trên biển Ấn Độ Dương, chở 303 hành khách và 12 thành viên phi hành đoàn từ Singapore sang Úc. Mọi thứ vẫn ổn... cho đến khi drama bắt đầu!
## Khi hệ thống lái tự động "phát điên"
Chỉ vài phút sau, bộ phận lái tự động trong buồng lái đột nhiên... ngắt kết nối! Sullivan phải điều khiển bằng tay. 5 giây sau, âm báo máy bay MẤT tốc độ và QUÁ tốc độ cùng lúc vang lên, màn hình hiện toàn chữ đỏ cảnh báo.
"Không đúng!" - Sullivan thốt lên. Wait what??? Làm sao một máy bay có thể vừa bay quá nhanh vừa bay quá chậm cùng lúc được trời?!
Hệ thống đang báo với ông rằng máy bay đang bay ở tốc độ tối đa VÀ tối thiểu... cùng một lúc. Logic đâu rồi ta?!
Ông nhìn ra cửa sổ thấy đường chân trời vẫn bình thường, kiểm tra chéo các thiết bị thì máy bay vẫn đang bay ở tốc độ chuẩn. Nhưng máy tính thì báo loạn hết lên!
Sullivan gọi gấp cơ phó số một Peter Lipsett đang nghỉ giải lao về khoang lái ngay. Tình hình không ổn rồi!
## Cú chúi đầu kinh hoàng thứ nhất
Đến 12 giờ 42 phút giờ Tây Úc, Sullivan cảm nhận đầu máy bay đang CHÚI NHANH XUỐNG. Ông phản xạ tóm lấy cần điều khiển để kéo lại nhưng rồi buông ra vì sợ nếu máy bay đột ngột lên cao, mình kéo cần thêm sẽ khiến đầu máy bay bốc lên quá mức và mất tốc độ.
Chỉ trong vòng 2 giây, máy bay MẤT 46m độ cao và cả 2 phi công có thể nhìn thấy màu xanh của nước biển Ấn Độ Dương qua cửa sổ. "Đời mình sẽ kết thúc ở đây hôm nay ư?" - Sullivan tự hỏi trong khi tim đập thình thịch. Tưởng tượng cảm giác đó mà xem!
Sullivan hồi tưởng: "Điều tồi tệ nhất với máy bay có lái tự động là bạn mất kiểm soát với nó. Bạn có 2 lựa chọn: đầu hàng hoặc giành quyền kiểm soát. Tôi đã chọn cách chiến đấu đến cùng".
Real hero vibe nha!
Vài giây sau cú chúi đầu, Sullivan bắt đầu nhận được phản hồi từ cần điều khiển. Nó đang dần cho phép ông kiểm soát trở lại.
Ông cho máy bay hạ thấp thêm một chút rồi từ từ lên lại độ cao 11.000m. Ông chắc chắn trong khoang hành khách đã có nhiều người bị thương khi bị văng lên văng xuống như trong phim kinh dị vậy.
Trong khoang lái, âm báo quá tốc độ và mất tốc độ vẫn cứ vang lên dù máy bay đã lấy lại độ cao. Sullivan và Hales chẳng hiểu tại sao máy bay lại chúi đầu. Hệ thống máy tính không cho họ biết gì cả. Đúng kiểu "tự nhiên nó lỗi" đó!
Sullivan giờ phải điều khiển bằng tay hoàn toàn và họ bắt đầu xử lý các tín hiệu báo lỗi. Một trong 3 hệ thống máy tính điều khiển máy bay (gọi là PRIM) bị lỗi nên các phi công khởi động lại.
## Cú chúi đầu kinh hoàng thứ hai - còn khủng hơn!
Nhưng ngay khi vừa khởi động lại, máy bay lại CHÚI ĐẦU LẦN NỮA mà không hề có cảnh báo trước! Sullivan lại chụp lấy cần điều khiển rồi thả ra. Chưa đầy 15 giây, chiếc máy bay đã lao xuống 122m! (Gấp đôi lần trước luôn á!)
"Cái quái gì vậy?" - Hales hỏi và nhận được câu trả lời: "Là do PRIM". Hệ thống máy tính - "bộ não" của máy bay đang "phát điên" làm trái ý các phi công và tự động điều khiển.
Với máy bay truyền thống, phi công sẽ trực tiếp giữ độ cao. Nhưng với Airbus A330, công việc này do máy tính làm. Vấn đề là giờ máy tính đang... nổi loạn!
Sullivan kể lại: "Máy bay không giao tiếp với tôi. Nó như đang nổi điên và tôi không biết chuyện gì đang xảy ra nữa".
Sau cú chúi đầu thứ hai, hệ thống máy tính số 3 lại báo lỗi. Nhưng Sullivan biết nếu khởi động lại máy tính thì máy bay sẽ lao xuống ngay.
Ông thông báo đến hành khách: "Hãy ngồi xuống, thắt dây an toàn, chúng ta đang gặp rắc rối". Hơn 30 năm làm phi công, đây là lần đầu tiên ông phải nói câu này. Nghiêm trọng vậy luôn!
Cơ trưởng 53 tuổi vẫn chưa biết liệu có thể hạ cánh an toàn không. Máy bay có thể chúi đầu bất cứ lúc nào.
Âm báo mất tốc độ và quá tốc độ vẫn vang lên cùng lúc mà tắt không được vì nút tắt âm báo hoàn toàn... đơ luôn.
Trong khi đó, Hales nhận báo cáo từ các tiếp viên rằng hành khách và phi hành đoàn đã chịu chấn thương nặng như gãy xương và bị cắt đứt khắp nơi. Pain thật sự!
## Cuộc đổ bộ sinh tử
Vài phút sau, hành khách nghe Sullivan thông báo sẽ hạ cánh trong vòng 15 phút nữa ở Learmonth, nơi có nhiều xe cứu thương đã đợi sẵn.
Nhưng thật ra Sullivan vẫn chưa biết mình có thể hạ cánh được không. Hệ thống máy tính không cho họ biết nó đang làm gì. Ông tự hỏi: "Chiến thuật là gì đây? Nếu đang hạ cánh mà nó lao xuống thì phải làm sao? Chưa đầy 3 phút mà nó đã chúi đầu 2 lần, liệu có bị nữa không?"
Lựa chọn duy nhất là hạ cánh ở Learmonth vì bay tiếp đến Perth có thể tồi tệ hơn.
"9 người trong số 12 thành viên phi hành đoàn bị thương nặng, nghĩa là chúng tôi đang gặp nguy". Các phi công cố nhập "sân bay Learmonth" vào máy tính định vị nhưng nó chỉ báo lỗi.
Cố gắng nhập dữ liệu vào hệ thống máy tính nhưng vô ích, nghĩa là phải... quan sát bằng mắt thường thôi. Old school style!
Những dòng báo lỗi dài dằng dặc trên màn hình. Các phi công còn không biết có thể dùng bánh xe ở mũi máy bay để điều khiển khi đáp đất hay không.
Sullivan lên kế hoạch thực hiện chiến lược ông từng làm khi lái máy bay chiến đấu trong hải quân Mỹ.
Ở độ cao 3.000m phía trên sân bay, ông định hạ máy bay xuống rồi sau đó lao thật nhanh lên đường băng với hy vọng máy bay sẽ không chúi đầu lần nữa. All or nothing!
Nhưng trước khi hạ cánh, họ phải chắc hệ thống kiểm soát vẫn hoạt động bình thường. Trên bầu trời Learmonth, sau khi bung các cánh con, các phi công cho máy bay bay chữ S 2 vòng để test rồi mới tiến hành hạ cánh.
Với Sullivan thì chỉ vậy là đủ. Ông đang muốn đưa máy bay xuống đất hơn bao giờ hết!
Sau khi Lipsett thông báo cho hành khách, Sullivan hạ thấp mũi máy bay, giảm năng lượng và bắt đầu hạ cánh.
Lipsett nhắc ông rằng tốc độ sẽ nhanh hơn bình thường rất nhiều. Nhưng không ai biết khi hạ cánh máy bay có chúi đầu nữa không nên phải... đánh liều thôi. Ít lựa chọn quá mà!
50 phút sau cú chúi đầu đầu tiên, cuối cùng chiếc A330 cũng hạ cánh an toàn xuống Learmonth. Các hành khách vỗ tay vang dội và các phi công nghe thấy tiếng thở phào nhẹ nhõm. Cảm động ghê!
## Hậu quả và nỗi ám ảnh
Chưa hết bàng hoàng, quản lý dịch vụ khách hàng hỏi Sullivan: "Chuyện gì vậy?" nhưng ông chỉ đáp: "Tôi không biết. Tôi không biết chuyện gì đã xảy ra nữa".
Những hành khách ôm trẻ bị thương nhìn chằm chằm vào Sullivan với ánh mắt trách móc.
Ông nói với họ rằng ông chẳng biết vì sao máy bay đột nhiên chúi đầu. Thế nhưng hình ảnh những đứa trẻ bị thương vẫn ám ảnh ông nhiều năm sau đó.
Sau chuyến bay bão táp đó, danh tính của Sullivan và 2 cơ phó vẫn được giữ bí mật và không tiết lộ cho ai ngoài hãng Qantas.
Sullivan giữ im lặng và từ chối mọi phỏng vấn cho đến năm 2016, khi ông đã rời Qantas và nghỉ làm phi công. Suốt một thời gian dài, ông không muốn nói gì về nỗi ám ảnh này.
Nhiều hành khách và thành viên phi hành đoàn cũng thế.
## Lời cảnh báo cho tương lai
Theo nhiều chuyên gia, sự kiện QF72 tháng 10-2008 không đơn thuần là câu chuyện về 3 phi công Qantas chiến đấu cứu mạng hành khách mà có lẽ còn là lời cảnh báo về nguy cơ máy móc giành quyền kiểm soát khi thế giới đang dần tiến đến kỷ nguyên tự động hóa và trí tuệ nhân tạo.
Nguồn: soha.vn