Ngước nhìn bầu trời đêm đầy sao, bạn có thể nghĩ "wow đẹp vậy" nhưng chắc chắn không ai ngờ là đang có một viên kim cương siêu to khổng lồ đang lơ lửng ngoài kia đúng không?
Cụ thể là trong chòm sao Thiên Nga (Cygnus), cách Trái Đất khoảng 50 năm ánh sáng thôi - tức là gần đủ để các kính thiên văn xịn xò bây giờ có thể "bắt sóng" ánh sáng mờ mờ của nó đấy!
Điểm plot twist là: cả ngôi sao này được làm gần như hoàn toàn từ carbon tinh thể luôn. Nói dễ hiểu là một viên kim cương khổng lồ giữa không gian, nặng tới 500 nghìn tỷ tấn á! Thật sự là mind-blowing
Chòm sao Thiên Nga thuộc top 48 chòm sao Ptolemy và cũng nằm trong 88 chòm sao hiện đại, hình con thiên nga siêu xinh. Chòm sao này có diện tích 804 độ vuông, nằm trên thiên cầu bắc, xếp hạng 16 về diện tích trong số các chòm sao luôn nha.
Nghe giống như trong phim sci-fi ấy nhỉ? Nhưng mà không phải đâu, đây là sự thật 100% được các nhà khoa học xác nhận bằng data vật lý và mô hình thiên văn đàng hoàng cả đó. Ngôi sao này là một sao lùn trắng (white dwarf) - tức là phần lõi còn sót lại sau khi một ngôi sao khổng lồ tự "cháy hết mình" vào cuối đời
Câu chuyện là thế này: khi ngôi sao hết "nhiên liệu" hạt nhân, nó co lại, đẩy các lớp ngoài bay đi xa và để lại cái lõi siêu đặc, nén chặt đến mức vài cm³ cũng nặng hàng tấn luôn á!
Điểm đặc biệt là lõi sao này chủ yếu có carbon và oxy. Rồi qua hàng tỷ năm nguội dần, các nguyên tử carbon bên trong bắt đầu xếp hàng thành mạng tinh thể - giống hệt cách kim cương hình thành trên Trái Đất của mình vậy.
Kết quả? Cả ngôi sao đường kính chỉ bằng 1/5 Trái Đất nhưng nặng gần bằng Mặt Trời đã biến thành một viên kim cương vũ trụ khổng lồ, sáng lạnh lẽo và cứng hơn bất cứ thứ gì chúng ta từng biết đến
"Ngôi sao kim cương" này nặng 500 nghìn tỷ tấn, không phải là ngôi sao chết thông thường đâu mà là sao lùn trắng với lõi đã cứng lại và kết tinh thành kim cương thật sự luôn nè!
Thật ra thì ý tưởng về "ngôi sao kim cương" đã làm giới thiên văn phấn khích từ lâu rồi. Năm 2012, các nhà khoa học từng announcement phát hiện một "hành tinh kim cương" trong chòm sao Cự Giải, to gấp đôi Trái Đất và phủ đầy kim cương.
Nhưng mà... plot twist! Sau khi phân tích kỹ data quang phổ, họ phát hiện hàm lượng oxy trong khí quyển của hành tinh này cao hơn carbon nhiều lắm, nghĩa là nó không thể kết tinh thành kim cương được. Giấc mơ "hành tinh kim cương" lúc đó đã sụp đổ, và các nhà nghiên cứu phải thừa nhận là mình... nhầm rồi
Nhưng lần này thì khác nha! "Viên kim cương" trong chòm Thiên Nga được xác nhận là sao lùn trắng kết tinh thực sự đó. Nó nằm trong hệ sao đôi, quay quanh một sao xung (pulsar) - một loại sao neutron quay siêu nhanh, hơn 100 vòng mỗi giây luôn á!
Lực hút mạnh của sao xung khiến ngôi sao lùn trắng bị "kéo giãn", làm lõi của nó nén chặt hơn nữa. Dưới áp suất khổng lồ đó, các nguyên tử carbon xếp hàng hoàn hảo đến mức toàn bộ ngôi sao trở thành một khối tinh thể khổng lồ, cứng gấp hàng triệu lần thép, nặng gấp hàng trăm nghìn tỷ tấn luôn!
Các nhà vật lý thiên văn cho biết khối lượng của ngôi sao này đang tiến gần đến "giới hạn Chandrasekhar" - mức tối đa mà sao lùn trắng có thể đạt được trước khi sụp đổ hoặc nổ tung. Ở ngưỡng này, các điều kiện vật lý trở nên lý tưởng để carbon kết tinh hàng loạt, khiến cả ngôi sao thực sự hóa thành "viên kim cương" khổng lồ nhất vũ trụ từng được biết đến
Đọc đến đây chắc nhiều người nghĩ "ơ vậy ai sẽ là người đầu tiên đi khai thác kim cương ngoài hành tinh?" đúng không? Nhưng thực tế là chúng ta không thể đến gần nó đâu nha. Cách Trái Đất 50 năm ánh sáng, "viên kim cương vũ trụ" này nằm trong môi trường có nhiệt độ hàng nghìn độ C, bức xạ cực mạnh, và lực hấp dẫn khủng khiếp - đủ để nghiền nát bất kỳ tàu vũ trụ nào dám lại gần. Dù vậy, chỉ việc biết rằng có một viên kim cương khổng lồ đang trôi lơ lửng ngoài kia cũng đủ khiến mình choáng ngợp với quy mô của vũ trụ rồi!
Thực ra không phải sao lùn trắng nào cũng có thể hóa kim cương được đâu. Để làm được điều đó, nó phải có khối lượng vừa phải - không quá lớn để thành siêu tân tinh, nhưng cũng đủ để tạo ra áp suất và nhiệt độ cần thiết cho quá trình kết tinh. Các nhà khoa học ước tính chỉ một tỷ lệ rất nhỏ trong hàng trăm tỷ ngôi sao của dải Ngân Hà có thể trải qua quá trình này - hiếm như trúng xổ số độc đắc của vũ trụ vậy!
Những phát hiện như thế này khiến chúng ta nhìn vũ trụ bằng con mắt khác hẳn. Kim cương - thứ được coi là "báu vật vô giá" trên Trái Đất lại chỉ là vật liệu bình thường trong quy mô thiên hà thôi. Có thể một trong những ngôi sao bạn thấy lấp lánh trên bầu trời đêm hôm nay thực ra là tàn dư của một viên kim cương khổng lồ đang nguội dần trong im lặng đấy
Nguồn: genk.vn