CậuVàngQuạu
New member
Sau khi tập mới nhất của Bẫy 2 lên sóng, câu nói của bà Tín đã khiến bao người phải suy ngẫm: "Ở đây toàn người mua nhà để nhốt cha mẹ". Nghe thấu tim phết đúng không? Nhưng mà... nhận định này có hơi bất công không nhỉ?
Bởi vì nếu chỉ dừng lại ở việc chỉ trích con cái vô tâm, thì chúng ta đang bỏ lỡ một sự thật còn đau đớn hơn: nỗi cô đơn của người già ngày nay chính là hệ quả trực tiếp từ những thay đổi sâu sắc trong cấu trúc gia đình hiện đại. Khi những mạng lưới hỗ trợ truyền thống dần tan rã, mọi thế hệ đều phải gánh vác nhiều trách nhiệm hơn và ngày càng khó có thể ở bên nhau như xưa.
Trong Bẫy 2, khán giả thấy rõ nỗi cô đơn của tuổi già đến đau lòng thế nào.
Một cụ bà dù biết mình bị lừa tàn nhẫn, nhưng khi nhớ lại những ngày đầu được nhân viên bán hàng quan tâm như người thân, vẫn bật cười. Cô gái trẻ từng đến tận nhà, nấu ăn, rửa bát, gọt hoa quả và hỏi han những chuyện rất đời thường trong cuộc sống.
Ở một cảnh khác, một bà mẹ già bỏ tiền mua chiếc xe 5 chỗ với hy vọng cả nhà sẽ cùng đi du lịch. Nhưng đã lâu lắm rồi, chiếc xe vẫn nằm trong hầm chung cư đến nỗi chính bà còn quên mất đỗ ở đâu luôn
"Tết chúng nó chỉ về 2 ngày rồi cho lũ trẻ đi chơi. Có ai thích về đây đâu", bà Tín than thở.
Cụ bà 86 tuổi thậm chí còn kết luận lạnh lùng: "Ở đây toàn những người mua nhà để nhốt cha mẹ."
Và sau khi xem đến đây, nhiều người rút ra một kết luận đơn giản: Con cái bây giờ vô tâm quá, mải kiếm tiền quá, quên hết tình thân với cha mẹ...
Đó là cách nghĩ phổ biến nhất. Nhưng chưa chắc đã phản ánh đủ những gì đang diễn ra đâu nha.
Bởi nếu nhìn kỹ hơn, chúng ta sẽ thấy sự cô đơn của người già đang xuất hiện đúng vào thời điểm thế hệ con cái phải gánh trên vai nhiều trách nhiệm hơn bất kỳ thế hệ nào trước đó.
Trong xã hội học có một khái niệm gọi là "sandwich generation" - thế hệ bị kẹp giữa.
Đó là những người vừa phải nuôi con nhỏ, vừa phải chăm cha mẹ già, đồng thời vẫn phải cày cuốc sự nghiệp và chuẩn bị cho tương lai của chính mình luôn.
Ở Việt Nam, đó chính là lớp 8X, 9X hiện tại.
Một bài báo từng mô tả khá chuẩn thực trạng này bằng cụm từ: "Cõng cha mẹ, gánh con cái và đua sự nghiệp cùng một lúc." Nghe mà thấy mệt luôn á
Ngày xưa, khi một đứa trẻ chào đời, việc chăm sóc không chỉ thuộc về cha mẹ. Ông bà tham gia. Họ hàng tham gia. Thậm chí cả hàng xóm cũng nhảy vào giúp đỡ.
Người ta vẫn nói: "Cần cả một ngôi làng để nuôi dạy một đứa trẻ."
Đó không chỉ là môi trường sống. Đó là sự chia sẻ trách nhiệm.
Nhưng cái "ngôi làng" ấy đang dần biến mất rồi.
Giờ đây, nhiều cặp vợ chồng trẻ sống trong những căn hộ chung cư giữa thành phố lớn. Ông bà ở quê. Hoặc ở gần đó nhưng vẫn đang làm việc. Hoặc đơn giản là họ không muốn tham gia vào việc chăm cháu.
Mọi trách nhiệm chăm con dồn hết về hai người trẻ.
Trong khi đó, chi phí nhà ở, giáo dục, y tế và áp lực nghề nghiệp đều tăng vọt.
Không phải ngẫu nhiên mà mức sinh của Việt Nam đang liên tục giảm. Số liệu từ Bộ Y tế năm 2024 cho thấy, tổng tỷ suất sinh chỉ còn 1,91 con/phụ nữ - mức thấp nhất trong lịch sử.
Thuật ngữ DINKs hoặc SINK, phản ánh xu hướng độc thân hoặc kết hôn không sinh con ngày càng phổ biến.
Không phải vì lớp trẻ không thích trẻ con.
Họ chỉ đang nhìn thấy toàn bộ "hóa đơn" của việc làm cha mẹ thôi.
Đây có lẽ là nghịch lý lớn nhất của gia đình Việt Nam hiện nay.
Rất nhiều người lớn tuổi mong muốn một tuổi già đông vui. Muốn con cháu quây quần. Muốn được cần đến. Muốn hiện diện trong cuộc sống của các con.
Đó là những mong muốn hoàn toàn chính đáng.
Nhưng đồng thời, ngày càng nhiều người cũng muốn tận hưởng tuổi già theo cách riêng: Đi du lịch; Theo đuổi sở thích cá nhân; Không muốn bị ràng buộc bởi trách nhiệm chăm cháu.
... Tất cả mong muốn ấy, cũng hoàn toàn chính đáng hết nha.
Như trường hợp bà Bích Hường ở Hà Nội. Dù có tới 11 người cháu, bà không trực tiếp chăm đứa nào cả.
Bà cho rằng tuổi già nên được dành cho những niềm vui riêng thay vì biến mình thành "osin cho con". Khi các con sinh cháu, bà khuyên họ thuê giúp việc và nếu cần thì bà hỗ trợ thêm tài chính.
Đó là lựa chọn cá nhân và rất cần được tôn trọng.
Nhưng lựa chọn của bà phản ánh một thay đổi đang diễn ra ở rất nhiều gia đình hiện đại. Bởi vì nút thắt nằm ở chỗ: Người ta muốn giữ lại toàn bộ lợi ích của mô hình gia đình truyền thống nhưng lại không còn đủ khả năng duy trì những nghĩa vụ từng giúp mô hình ấy vận hành.
Chúng ta muốn con cháu quây quần. Muốn người già không cô đơn. Muốn trẻ em được chăm sóc tốt. Muốn gia đình nhiều thế hệ gắn bó. Nhưng đồng thời, mỗi thế hệ đều muốn được tự do hơn, độc lập hơn và ít bị ràng buộc hơn.
Cuối cùng, không có mô hình gia đình nào có thể vận hành chỉ bằng đòi hỏi và quyền lợi.
Gia đình truyền thống tồn tại được vì mỗi thế hệ đều chia sẻ một phần trách nhiệm. Khi phần trách nhiệm ấy thay đổi, các mối liên kết cũng buộc phải thay đổi theo.
Đó không phải lỗi của riêng ai. Đó là hệ quả của một xã hội đang thay đổi. Và chúng ta, thật ra, chưa có giải pháp nào để thích nghi hoàn hảo cả
Một bài viết từng thu hút hàng chục nghìn thảo luận có tựa đề rất gắt: "Gửi những ông bà từ chối trông cháu."
Người viết cho rằng nhiều ông bà chỉ nhìn thấy sự vất vả trước mắt mà không nhận ra đây có thể là cơ hội cuối cùng để xây dựng sự gắn kết giữa các thế hệ. Bởi vì khi những đứa trẻ lớn lên mà không có tuổi thơ được ông bà bế ẵm, ít nhiều đều có sự xa cách và nhạt nhẽo về mặt tình cảm.
Quan điểm này có thể hơi cực đoan. Nhưng nó phản ánh chính xác nỗi băn khoăn quá lớn và rất thật của nhiều gia đình trẻ.
Bởi trong khi ông bà chỉ đơn giản muốn được gần con cháu hơn, không ít cặp vợ chồng trẻ lại đang phải tự xoay xở hoàn toàn với việc nuôi con.
Khi việc chăm sóc thế hệ kế tiếp không còn là trách nhiệm được chia sẻ, những sợi dây liên kết giữa các thế hệ cũng khó tránh khỏi việc trở nên lỏng lẻo hơn.
Có thể không phải ngay lập tức. Mà là theo thời gian.
Có lẽ điều đau nhất trong câu nói của bà Tín không phải là sự trách móc. Mà là cảm giác hụt hẫng của cả hai phía.
Người già cảm thấy mình bị bỏ lại phía sau. Người trẻ cảm thấy mọi nỗ lực của mình không được thấu hiểu.
Bởi phần lớn những người mua nhà cho cha mẹ không hề muốn tách cha mẹ khỏi cuộc sống của mình. Họ làm vậy vì những lý do rất đời thường: Nhà quá chật; Khác biệt lối sống; Nhu cầu tự do; Áp lực hôn nhân; Áp lực công việc...
Trong khi đó, những giải pháp thay thế như viện dưỡng lão vẫn chưa được xã hội chấp nhận rộng rãi. Tại TP.HCM hiện có khoảng 1,7 triệu người cao tuổi nhưng chỉ có vài chục cơ sở dưỡng lão hoạt động.
Nhiều gia đình vẫn xem việc đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão là điều khó chấp nhận về mặt văn hóa. Kết quả là mọi áp lực tiếp tục đổ về gia đình. Mà chính gia đình cũng đang quá tải rồi.
Theo thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 4,3 triệu người cao tuổi sống một mình hoặc chỉ sống cùng trẻ em dưới 15 tuổi.
Trong khi đó, với những gia đình chỉ sinh một con, tương lai một người trẻ có thể phải cùng lúc gánh trách nhiệm với hai cha mẹ và bốn ông bà.
Đó là một phép toán ngày càng khó giải.
Có lẽ điều đáng suy nghĩ nhất không phải là người già cô đơn.
Mà là phía sau những người già cô đơn ấy cũng là hàng triệu người con đang kiệt sức
Cha mẹ nghĩ con cái không còn cần mình. Con cái nghĩ mình đang cố gắng đến giới hạn cuối cùng. Và cả hai đều cảm thấy mình là người hy sinh nhiều hơn.
Nhưng thực tế: Người già cô đơn không đơn giản là vì bị con cái bỏ mặc. Vấn đề là chúng ta đang chứng kiến sự tan rã của một cơ chế hỗ trợ gia đình từng tồn tại hàng trăm năm.
Sự cô đơn ấy không bắt đầu từ sự ích kỷ của bất kỳ ai. Nó bắt đầu từ một xã hội mà những mạng lưới hỗ trợ truyền thống đã tàn lụi nhanh hơn khả năng chúng ta xây dựng những mạng lưới mới để thay thế chúng.
Nguồn: soha.vn