Chuyện "bán con" gây sốc của các ông lớn
Quyết định bán đứt hoặc một phần doanh nghiệp đã giúp các đại gia thu về cả núi tiền Nhưng đổi lại, họ phải mất luôn thương hiệu, mất cỗ máy in tiền đều đều và quan trọng nhất là mất đi "đứa con tinh thần" đã dày công xây dựng suốt cả thanh xuân.
Năm ngoái, drama đình đám nhất chắc là chuyện ông chủ Kinh Đô - Trần Kim Thành bán 80% mảng bánh kẹo cho Mondelez International với giá 370 triệu USD. Thương vụ này khiến ai cũng phải "ủa" một cái vì trước đó chẳng ai nghĩ anh em nhà Trần Kim Thành lại "buông" thương hiệu mà chính họ xây dựng suốt 20 năm - một "đế chế" bánh kẹo đưa họ lên top 5 gia đình giàu nhất trên sàn chứng khoán Việt Nam. Deal khủng mà diễn ra nhanh như chớp, đánh dấu sự rút lui của "ông vua bánh kẹo" khỏi mảng sân chơi quen thuộc.
Và đây chính là xu hướng làm ăn "mới toanh" của các ông lớn thời nay: Không nhất thiết phải cày cuốc từ đầu, mà cứ thông qua M&A là chiếm được thị trường ngon lành. Ngược lại, các doanh nhân cũng không cần "ăn đời ở kiếp" với một nghề. Họ có thể hiện thực hóa lợi nhuận hoặc pivot sang lĩnh vực mới yêu thích hơn.
Hồi tháng 8/2014, Metro cũng sang tay cho tỷ phú Thái với giá gần 900 triệu USD sau 12 năm cày cuốc khá "ngon nghẻ" tại VN. Lúc đó Metro đang trong giai đoạn tăng trưởng cực mạnh với 19 đại siêu thị, sắp "hái quả ngọt" rồi mà vẫn quyết định bán luôn.
Ngày 3/10, Ocean Group (OGC) cũng thông báo đã bán 100% cổ phần tại Ocean Retail với chuỗi 9 siêu thị Ocean Mart và 4 cửa hàng tiện lợi Ocean Mart Express. Vingroup (VIC) mua lại 70% rồi đổi tên thành VinMart luôn.
Còn nhớ drama ông Phạm Đình Nguyên mua cả thị trấn Mỹ Buford đổi tên thành PhinDeli để làm thương hiệu cà phê Việt tại Mỹ không? Chỉ một năm sau, ông đã bán cổ phần chi phối cho Kinh Đô khiến nhiều người nghĩ đến kịch bản ông Trần Lệ Nguyên sẽ "thâu tóm" luôn ly cà phê PhinDeli.
Trước đó vài ba năm, giới kinh doanh cũng đã "mắt tròn mắt dẹt" chứng kiến loạt thương vụ tương tự: ông Lý Quý Trung bán Phở 24 cho Highlands Coffee; Highlands Coffee sau đó lại bán phần cho Jollibee (Philippines); anh em nhà ông Đỗ Minh Phú - Đỗ Anh Tú xây Diana gần 15 năm rồi bán cho Unicharm (Nhật); Y khoa Hoàn Mỹ bán 65% cho Fortis Healthcare (Ấn Độ); ICP với X-Men bán 85% cho Marico (Ấn Độ); ông Trịnh Thành Nhơn bán Dạ Lan cho Colgate...
Bài toán kinh doanh hay tâm huyết cả đời?
Case Kinh Đô bán mảng bánh kẹo làm giới đầu tư "sốc vãi" vì trước đó không lâu các ông chủ vẫn tỏ ra cực kỳ gắn bó với thương hiệu này.
Thế nhưng cuối cùng, ông Trần Kim Thành và Trần Lệ Nguyên vẫn nói lời chia tay với lĩnh vực sản xuất bánh kẹo, với thương hiệu bánh trung thu truyền thống mà ai cũng biết. Chia tay đúng lúc Kinh Đô đang "bỏ xa" các đối thủ nhờ kinh nghiệm, thương hiệu và hệ thống phân phối toàn quốc nữa chứ.
Không ít người lo rằng sau khi bán cho nhà đầu tư nước ngoài, các thương hiệu Việt chưa chắc đã được "giữ gìn" và phát triển. Thương hiệu Việt có thể "bay màu" sau vài năm như case Dạ Lan, Tribeco hay đang có nguy cơ biến mất như Bibica...
Với người tiêu dùng thì buồn thật, nhưng với các đại gia, bài toán kinh doanh đôi khi phức tạp hơn nhiều: từ lý do cá nhân, muốn "chốt lời", muốn nghỉ ngơi... đến câu chuyện hiệu quả, vòng đời sản phẩm, vòng đời dự án và những hướng đi mới để nắm bắt cơ hội theo thời cuộc.
Gần đây, ông Trần Kim Thành đã có khá nhiều vụ "thâu tóm" và chuyển dần sang các mảng tiềm năng khác như: dầu thực vật, cà phê, mì gói... Hàng tiêu dùng dường như đang "hút" doanh nhân này hơn cả ngành bánh kẹo truyền thống.
Trong một số trường hợp, phát triển quá nhanh có thể khiến doanh nhân cảm thấy "ngợp", thấy không hiệu quả khi tự mình chèo con tàu lớn. Thiếu vốn, thiếu công nghệ, thiếu trình độ quản lý... và quan trọng hơn là "núi tiền" mà các đại gia khác mang đến để đổi lấy cỗ máy đang cần nâng cấp lên tầm cao mới.
Trên thế giới cũng vậy thôi, không ít doanh nhân xây thương hiệu nổi tiếng rồi bán. Có người 40 tuổi mới lập nghiệp nhưng cũng nhanh chóng bán luôn thương hiệu đình đám toàn cầu để thu về số tiền "vừa vừa" rồi an hưởng tuổi già như người tạo ra dao cạo râu Gillette.
Ở Việt Nam, không ít doanh nhân chấp nhận nhận về món tiền lớn để rồi đầu tư sang lĩnh vực khác như case anh em nhà ông Đỗ Minh Phú - Đỗ Anh Tú... Tất nhiên, cũng có những trường hợp "cái khó bó cái khôn", doanh nhân Việt cần hợp tác về công nghệ, vốn với tập đoàn ngoại nhưng sau đó bị "thâu tóm" đầy đáng tiếc. Thương hiệu họ dày công xây dựng từ từ biến mất hoàn toàn trên thị trường, thay vào đó là sản phẩm của đại gia khác.
Nguồn: soha.vn