VitMai9571
New member
Các bức ảnh xịn sò mà tàu vũ trụ New Horizons của NASA chụp được đã làm giới khoa học phải "wow" hết lớn: Sao Diêm Vương có cả một cánh đồng núi lửa băng luôn á!
Điểm đỉnh nhất là có cả một dải siêu rộng toàn những ngọn núi lửa băng khổng lồ với địa hình mấp mô nhìn chill phết. Chưa từng thấy thứ gì tương tự đâu nha!
Tàu vũ trụ New Horizons đã fly-by qua Sao Diêm Vương và đám vệ tinh của nó vào tháng 7/2015. Hành tinh này lạnh cóng với nhiệt độ trung bình âm 232 độ C, địa hình thì có đủ món: núi, thung lũng, sông băng, đồng bằng và cả miệng hố nữa. Mà nếu được đứng trên bề mặt Sao Diêm Vương thì sẽ thấy một khung cảnh huyền ảo: trời xanh với tuyết đỏ luôn á!
Bà Kelsi Singer - tác giả nghiên cứu và là nhà khoa học hành tinh tại Viện Nghiên cứu Tây Nam ở bang Colorado (Mỹ) - giải thích rằng khác với núi lửa thường phun dung nham nóng chảy, núi lửa băng này lại phun ra hỗn hợp sệt gồm băng và nước, hoặc thậm chí là dòng chất rắn giống sông băng ý.
Theo bà Singer, tuy đã phát hiện núi lửa băng ở một số mặt trăng giá lạnh khác trong Hệ Mặt Trời, nhưng các ngọn núi lửa băng trên Sao Diêm Vương này trông khác biệt hoàn toàn so với những gì từng thấy trước đây.
Đặc điểm gây chú ý nhất chính là một dải siêu rộng gồm những núi lửa băng cực lớn với kết cấu độc nhất vô nhị - địa hình mấp mô trông rất lạ mắt.
Bà Singer cho hay khó xác định chính xác thời điểm hình thành, nhưng các nhà khoa học tin rằng có thể vài trăm triệu năm hoặc ít hơn. Điểm thú vị là khác với hầu hết bề mặt Sao Diêm Vương, khu vực này không có hố va chạm nào cả - nghĩa là không loại trừ khả năng nó vẫn đang trong quá trình hình thành, thậm chí là ngay cả bây giờ!
Khu vực này nằm ở phía Tây Nam của khối băng Sputnik Planitia, phủ kín một vùng lòng chảo trải dài hơn 1.000 km. Hai ngọn núi lửa "boss" nhất là Wright Mons và Piccard Mons. Wright Mons cao khoảng 4.000-5.000m và rộng hơn 150km, còn Piccard Mons cao tận 7.000m và trải dài trên 225km luôn.
Wright Mons được so sánh với núi lửa Mauna Loa ở Hawaii - một trong những núi lửa lớn nhất Trái Đất đó. Một số ngọn núi trong các bức ảnh còn sáp nhập vào nhau tạo thành những ngọn núi siêu to khổng lồ. Nhưng câu hỏi là: Cái gì đã tạo ra những núi lửa băng này?
Núi lửa băng có thể được tìm thấy ở nhiều nơi khác trong Hệ Mặt Trời. Chúng di chuyển vật chất từ dưới bề mặt lên trên để tạo nên địa hình mới. Trong trường hợp này, nước nhanh chóng đóng băng khi gặp nhiệt độ cực lạnh trên bề mặt Sao Diêm Vương.
Trong khi Sao Diêm Vương là hành tinh đá thì các nhà khoa học từ lâu đã nghĩ nó thiếu nhiệt bên trong - thứ cần thiết để kích hoạt núi lửa. Nhưng team nghiên cứu của bà Singer phát hiện ra rằng khu vực này không có miệng hố nào, trong khi chúng xuất hiện khắp bề mặt Sao Diêm Vương. Điều này có thể cho thấy các núi lửa băng hoạt động tương đối gần đây và bên trong Sao Diêm Vương nóng hơn nhiều so với dự đoán!
Khi New Horizons bay qua, team không thấy hoạt động nào của núi lửa băng trong hiện tại, nhưng tàu chỉ mới bay qua trong 1 ngày thôi - có thể các núi lửa băng vẫn đang hoạt động đấy.
"Chúng có thể giống như những núi lửa trên Trái Đất - nằm im một thời gian rồi lại hoạt động trở lại", bà Singer giải thích.
Sao Diêm Vương từng có đại dương dưới bề mặt và việc phát hiện núi lửa băng có thể cho thấy đại dương ngầm này vẫn còn, với nước ở dạng lỏng gần bề mặt hành tinh. Với phát hiện về lớp bên trong ấm hơn dự đoán, nghiên cứu này đặt ra câu hỏi về khả năng có sự sống trên hành tinh lùn này đấy!
Việc tạo ra địa hình hiện tại đòi hỏi nhiều điểm phun trào và khối lượng vật chất khổng lồ để tạo nên hệ thống núi lửa băng vĩ đại này. Hoạt động núi lửa băng trong khu vực phải tương đối gần đây và chỉ ra rằng cấu trúc bên trong Sao Diêm Vương có nhiệt dư hoặc nhiệt nhiều hơn dự đoán trước đây để thúc đẩy hoạt động núi lửa.
Phân tích này chắc chắn là tin vui với NASA rồi, vì hoạt động địa chất là một trong những yếu tố quan trọng để một hành tinh có thể có sự sống. Trong Hệ Mặt Trời, chỉ có Trái Đất và mặt trăng Io của Sao Mộc được xác nhận có hoạt động địa chất mà thôi.
Trong khi đó, NASA là một trong những tổ chức đang cố gắng khôi phục trạng thái "hành tinh thứ chín" cho Sao Diêm Vương, cho rằng nó có thể sở hữu đại dương ngầm dưới tảng băng hình tim nổi tiếng, thậm chí là một dạng sự sống đặc biệt nào đó. Hành tinh lùn này từng được coi là hành tinh thứ chín cho đến khi Liên minh Thiên văn Quốc tế (IAU) quyết định nó không đủ điều kiện vào năm 2006.
Nguồn: soha.vn