BoKiki9165
New member
Nghe tâm sự của các bác ở "trái tim thủy điện" Việt Nam mà xót xa quá trời! Từ năm 1959, họ đã nhường cả quê hương, đất đai, mồ mả tổ tiên để xây dựng công trình thủy điện Thác Bà đầu tiên của nước ta ở tỉnh Yên Bái. Một cuộc di dân siêu hoành tráng nhưng cũng đầy nước mắt luyến tiếc
Nghe xong câu chuyện các cụ già ngoài 70 tuổi ở thôn Ngòi Ngần kể mà nước mắt muốn trào ra luôn á! Các bác đã hiến cả nhà cửa cho thủy điện Thác Bà từ năm 1962, thế mà đến giờ - đúng tròn 50 năm rồi đó - vẫn chưa một lần được dùng điện lưới quốc gia
Kỳ 1: Nửa thế kỷ hy sinh vì thủy điện, vẫn chịu cảnh đèn dầu
Trong số khoảng 5,3 vạn người ra đi năm đó, giờ quá nhiều bác đã mất rồi. Nhiều cụ già ngồi khóc rồi bất bình: "Chúng tôi bị bỏ quên trong xó rừng này. Chúng tôi như hạt thóc rơi trong kẽ cái hòm cũ". Nghe mà đau lòng quá đi!
Hơn 40 năm thủy điện Thác Bà phát điện, đem nguồn sáng cho cả nước, nhưng đồng bào của hơn 50 xã - những người đã hy sinh tất cả vì chính dòng điện đó - lại vẫn sống trong cảnh đèn dầu leo lét ngay sát mép mặt hồ. Điện, đường, trường, trạm... vẫn tạm bợ lều lán; trường mầm non vẫn dùng cái bếp cũ của nhà dân. Thương quá trời! ️
Hơn 5,3 vạn người gánh con vào... rừng hoang ️
Cách Hà Nội chừng 150km, Thủy điện Thác Bà được coi là thành tựu siêu đỉnh của chúng mình, nhất là khi được xây ngay trong thời bom đạn Mỹ ác liệt. Đây là một trong ba hồ nhân tạo lớn nhất Việt Nam luôn, dài 80km, rộng khoảng 10-15km tùy mùa!
Bà Lương Thị Dư - 50 năm tuổi Đảng, nguyên Phó Chủ tịch UBND huyện Yên Bình thời xây dựng thủy điện Thác Bà - nhớ lại: "Ngoài việc xắn quần đi vận động bà con di dời cả ngày lẫn đêm, tôi còn phải theo dõi động tĩnh hằng ngày của Mỹ. Ngày 15/7/1965, hơn 50 học viên và cán bộ y tế bị bom Mỹ thảm sát ngay giữa trung tâm TP.Yên Bái. Hàng trăm công nhân thi công thủy điện Thác Bà cũng bị chết vì bom đạn". Đau lòng quá
Theo tài liệu chính thức tại Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Yên Bái: Để xây thủy điện Thác Bà, tỉnh đã phải chuyển 8.913 hộ dân, chính xác là 53.500 người. Riêng huyện Yên Bình phải chuyển 33.000 mồ mả, 23.000 căn nhà, với 35.000 người đi "xây dựng quê hương mới".
Bà Dư kể: Hồi đó không có chuyện Nhà nước dọn sẵn mặt bằng, xây sẵn nhà cửa, "đền bù" vài trăm triệu đến cả tỉ đồng như bây giờ đâu. Bà con gồng gánh con cái, đồ đạc mà ngậm ngùi trèo núi ra đi. Chỗ màu mỡ thì dân cự chiếm hết rồi, chỉ còn những cái dốc, hốc, đồi cằn cỗi thôi
Bà con gánh đồ, một bên để bát nhang tổ tiên, một bên thả con nhỏ, thế là lên rừng. Đi dưới tán rừng tối om, thích chỗ nào thì xin phát rẫy chặt cây dựng lều tạm, gọi đó là nhà cửa quê hương mới. Đặt bát hương xuống là xong.
Cuộc sống bắt đầu lại từ số 0 luôn! Khổ nhất là nhóm người dân xã Đồng Tâm phải di lên vùng Rãnh Cày của huyện Văn Yên - rừng núi trập trùng, tre nứa mọc chen chúc. Dựng lều giữa thung lũng toàn đá cuội to bằng ấm trà, cây sắn trồng lên mà củ chỉ bé bằng ngón tay
Ông Lương Hồng Thái - ngoài 70 tuổi, đang sống ở xã Tân Hương, huyện Yên Bình - kể: "Tôi và vợ cùng 4 đứa con vào tít hẻm núi của xã Tân Hương. Heo hút, có cả beo, gấu; rậm rịt tột cùng. Sợ quá nên chuyển ra ngoài cho đỡ âm u, kẻo hổ bắt thành đống xương trắng giữa rừng. Ra đó thì cán bộ xã nhắc: Chỗ này quang đãng, bom Mỹ hay đánh lắm, nhớ đào hầm đấy nhé!"
Đến lúc gấp rút, mồ mả ông bà cũng không kịp chuyển. Gia đình ông Thái cũng vậy. Quay lại thì nước hồ đã ngập hết mộ rồi. Ông Thái bấy giờ ngoài 20 tuổi, phải mời ông bác già chỉ điểm, rồi cùng lên thuyền bơi ra hồ dò tìm mộ. May là nước lên từ từ, lúc đó mới cao tới ngực.
Ông bác ngồi trên thuyền chỉ đạo, ông Thái đào. Dùng xẻng đào từng tí đất bẩy lên. Nước đục ngầu, hai ông cháu đợi vài tiếng cho nước trong mới thấy mộ để đào tiếp. Đến tối mới đưa được mấy tiểu sành lên thuyền.
"Tôi chuẩn bị về thì ông bác - có lẽ do quá xúc động - rơi xuống hồ. Tay giữ thuyền và tiểu quách, tôi ngụp xuống bế ông cụ lên, giữa trời gió lạnh hiu hiu. Trên bờ, khói hương vẫn nghi ngút. Cảnh ấy thảm sầu vô cùng, không bao giờ quên được..." - ông Thái nhớ lại trong nước mắt
Chưa kể, cả trăm chùa, đình, miếu mạo, nhà thờ của bà con đã vĩnh viễn nằm dưới đáy hồ. Người làng Khoang chua xót mang sắc phong (thờ danh tướng Vũ Công Mật làm thành hoàng) của đình ra đi. Bây giờ cháu ông Thái - anh Lân ở thôn Đoan Thượng, xã Tân Hương - còn giữ tờ sắc phong có số phận kỳ lạ này.
Theo thống kê, riêng huyện Yên Bình có ít nhất 30 nhà thờ, 40 chùa miếu dọc hai bờ sông Chảy, cùng hơn 3.000 mồ mả của 37 xã đã bị vùi trong lòng nước
Sờ tay vào điện mà không bị... giật
Bà Lương Thị Lầm - nguyên Bí thư Đảng ủy xã Tân Hương, người trực tiếp vận động di dân năm xưa - bấm đốt ngón tay kể: "Các khe vùng ba khó khăn của xã chúng tôi còn nhiều quá: Khe Móc, khe Mây, khe Đồi Hồi, khe Gáo, khe Mạ..."
Anh Nguyễn Trung Sơn - Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Ái, huyện Yên Bình - kêu trời: "Xã tôi có tới 200 hộ dân của mấy thôn bản, họ ở sát mép hồ thủy điện Thác Bà mà chưa bao giờ có điện cả!"
Anh Sơn dẫn vào bản Ngòi Ngần - đường núi non lầy lội, trường tạm bợ, điện chưa bao giờ vào đến. Trong lịch sử dài đằng đẵng của Ngòi Ngần, tính đến năm 2012, chỉ mới có duy nhất con gái Trưởng thôn Lê Thế Vinh vừa tốt nghiệp cấp 3! Nhiều thôn bản mới có điện thì yếu kinh khủng: "Thắp sáng được thì không xem tivi được, xem tivi thì thôi không thắp sáng. Điện yếu đến mức tivi lúc chiếu phim cứ bị co màn hình lại, có khi hình ảnh chỉ bằng nắm tay. Điện yếu đến mức sờ tay vào không thèm giật!"
Bà Lầm thốt lên: "Hóa ra tôi đi vận động năm ấy là nói dối, nói phét với dân ư? Chúng tôi bảo nhà máy hoạt động sẽ có điện cho bà con, bà con được dùng đầu tiên. Vậy mà nửa thế kỷ trôi qua, điện vẫn phát, bà con vẫn tăm tối"
Bà con kêu ca mỗi lúc họp dân, các ý kiến được chuyển lên xã, huyện, tỉnh, tới đại biểu Quốc hội về tiếp xúc cử tri - họ muốn được sử dụng điện.
"Nếu có điện thì bảo gì dân tôi cũng nghe. Chưa có điện thì cán bộ vận động đóng tiền gì cũng không hưởng ứng nữa đâu" - một cán bộ xã nhắc lại nỗi bức xúc của bà con. Kêu mãi gần 50 năm vẫn chưa có điện. Nhiều người sống biệt lập giữa lòng hồ, hằng ngày tắm táp, bơi thuyền, kiếm cá trên chính lòng hồ hàng tỉ mét khối nước sinh ra điện đó; phía dưới đáy hồ là quê hương, mồ mả tổ tiên - nhưng bản thân họ chưa bao giờ được hưởng một "tia" điện nào
Bà Lầm bảo: "Lãnh đạo xã cùng thế hệ cán bộ với tôi hồi đi vận động dân đều chết cả rồi". Chỉ còn bà Lầm sống để nghe dân trách móc. "Chồng tôi cũng là đảng viên nên ông ấy không nói gì, nhưng thật ra ông ấy cũng nghĩ và trách móc lắm việc thất hứa, bỏ quên này" - bà Lầm thật thà.
Nguồn: soha.vn