Trong khi các ông lớn ứng dụng giao hàng ngày càng giàu sụ, thì thu nhập của anh em tài xế lại... đua nhau xuống đáy không phanh
Cuộc đua xuống đáy đáng buồn quá trời
Linh Nguyen, 35 tuổi, là một chị tài xế của ứng dụng gọi xe. Chị kể lại, hồi trước điện thoại cứ reng liên tục với đơn hàng dồn dập.
Nhưng giờ thì cơ thể chị mỏi như gạch vì lái xe liên tục 10 tiếng đồng hồ mà thu nhập hàng tháng chỉ vỏn vẹn 6-7 triệu đồng thôi
Chị Linh, tài xế của ShopeeFood, tâm sự với South China Morning Post (SCMP): "Với số tiền kiếm được, em chỉ đủ trả tiền thuê nhà và các chi phí hàng tháng. Em không thể hỗ trợ được bố mẹ gì cả".
Trend đặt hàng online ở châu Á đang lên ngôi vô cùng, nhất là từ hồi dịch Covid.
Nhờ đó, các công ty lớn từ Grab và Shopee của Singapore, đến Gojek của Indonesia và Line của Nhật Bản, đã biến đổi hoàn toàn thói quen tiêu dùng bằng cách kết nối, di chuyển, giao hàng và tạo ra hàng triệu việc làm mới.
Từ những con đường tắc cứng ở Bangkok, đến những con phố đông nghịt ở Jakarta và Sài Gòn, những anh chị tài xế với áo in logo các công ty giao hàng, đặt đồ ăn, mua sắm... có mặt khắp mọi nơi suốt ngày lẫn đêm
Lĩnh vực này đã tạo việc làm cho các chị em đang cần thời gian linh hoạt, công việc part-time cho sinh viên và cơ hội mới cho những lao động tay nghề thấp, trong đó có cả người vừa nghỉ việc ở nhà máy.
Nhưng SCMP dẫn lời các chuyên gia phê bình rằng nó cũng đang tạo ra một cuộc đua xuống đáy thực sự, khi ông chủ ít có trách nhiệm, điều khoản và điều kiện thấp tè, phí cắt cao ngất và môi trường làm việc cạnh tranh khốc liệt vì quá nhiều người nhưng công việc thì... khan hiếm
Trong khi đó, các công ty ứng dụng giao hàng thì ngày càng giàu to, thu phí từ cả tài xế lẫn các cửa hàng và nhà hàng mà họ phục vụ.
Theo nhà nghiên cứu thị trường Modor Intelligence Report, chỉ riêng tại Việt Nam, lĩnh vực gọi xe được dự đoán sẽ thu về khoảng 1 tỷ USD trong năm nay và tăng lên 2,61 tỷ USD vào năm 2028.
Nghiên cứu cho thấy thị trường gọi xe của Thái Lan được định giá 2,26 tỷ USD và dự kiến sẽ đạt 4,6 tỷ USD năm 2028 trong khi thị trường Indonesia được định giá 2,67 tỷ USD và dự kiến sẽ vượt 4,66 tỷ USD.
Nửa ngày mới có 1 đơn hàng - thương quá đi thôi
Nhiều anh chị lao động ngày càng bức xúc và không vui.
Các tài xế ở Jakarta cho biết thu nhập đã đi xuống thê thảm sau đại dịch, khiến nền kinh tế Gig (kiểu làm việc bán thời gian hoặc tạm thời) trở nên không bền vững ở một trong những thành phố đắt đỏ nhất thế giới.
Alvin Tan, 36 tuổi, cho biết anh bật ứng dụng lúc 10h sáng và phải chờ đến gần 12 tiếng mới có đơn hàng đầu tiên luôn.
"Có quá nhiều người mới. Giờ tôi chỉ thực hiện vài đơn hàng mỗi ngày, max là 5 đơn thôi".
Ở Thái Lan, nơi chi phí sinh hoạt thấp hơn nhưng cạnh tranh gay gắt như Singapore, những người lái xe cho các app gọi xe thường xuyên bị các tài xế taxi truyền thống tấn công vì đón khách quá gần khu vực hoạt động của họ
"Với quá nhiều tài xế hiện nay, thật khó để kiếm được thu nhập tốt", anh Khang Nguyen của Gojek, 26 tuổi, tâm sự với phóng viên mục This Week In Asia của SCMP tại TP.HCM.
Khang đã nghỉ việc ở nhà máy để có được sự linh hoạt trong công việc. Nhưng sau 3 tháng nhận lương chỉ 5 triệu đồng (205 USD) mỗi tháng cho công việc mất tới 11 giờ/ngày, anh cũng quyết định... bỏ luôn.
Ngoài ra, anh còn nói "ban đêm có những đoạn đường vắng tanh, rất đáng sợ nha".
Theo trang web so sánh lương toàn cầu Sala Explorer, tài xế xe công nghệ tại Việt Nam làm việc 48 giờ một tuần, kiếm được trung bình 4,91 triệu đồng/tháng sau khi trừ chi phí. Con số này cao hơn một chút so với mức lương tối thiểu 4,68 triệu đồng.
Một cuộc khảo sát năm 2023 của trang web so sánh lương toàn cầu Sala Explorer cho thấy những tài xế sử dụng ứng dụng công nghệ tại Việt Nam làm việc theo tiêu chuẩn 48 giờ/tuần, kiếm được trung bình 4,91 triệu đồng/tháng sau khi trừ chi phí.
Ngoài ra, những người làm nghề tự do cho biết họ không nhận được nhiều lợi ích như nhân viên chính thức, kiểu như bảo hiểm xã hội, nghỉ thai sản, nghỉ phép hàng năm hoặc trả lương làm thêm giờ
Tại Việt Nam, các tài xế sử dụng ứng dụng gọi xe thường chỉ được bảo hiểm tai nạn thôi á.
Theo báo cáo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, tỷ lệ tiếp cận các chương trình phúc lợi xã hội và bảo hiểm y tế của những tài xế trẻ vẫn còn thấp lắm.
Trả lời câu hỏi về các biện pháp bảo vệ dành cho người giao hàng, Grab cho biết họ cung cấp "một bộ toàn diện" các chương trình phúc lợi bao gồm "bảo hiểm miễn phí liên quan đến công việc cho các đối tác".
Foodpanda cũng cho biết họ cung cấp bảo hiểm tai nạn cá nhân cho tất cả tài xế.
Nhưng vẫn có người thấy ổn nha
Dù vậy, các ứng dụng này vẫn là "cần câu cơm" cho nhiều lao động đấy.
Cựu tài xế taxi Paisit Jetkranboonchoo cho biết Grab đã "cách mạng hóa" công việc này bằng việc tự động tìm kiếm khách hàng.
"Họ thậm chí còn thưởng cho bạn khi lái xe trong thành phố vào giờ cao điểm", anh Paisit Jetkranboonchoo nói.
Tự đóng tiền bảo hiểm, anh Paisit Jetkranboonchoo nói rằng công việc tự do phù hợp với anh và "các đặc quyền rất xịn", kể cả các khoản giảm giá cho cà phê, xăng dầu và những thứ tương tự.
Nguồn: soha.vn