Thời buổi kịch bản gốc khan hiếm, chất lượng lại không đảm bảo thì việc "học lỏm" cách kể chuyện, cách chạm đến trái tim khán giả qua phim remake vẫn là giải pháp "cứu đói" khá ổn đấy!
Mấy năm gần đây, trend mua bản quyền kịch bản nước ngoài về làm lại đã tăng lên chóng mặt, trở thành một làn sóng mới trong thị trường phim Việt. Chủ đề này đã tạo ra bao drama, phân tích, mổ xẻ từ giới chuyên môn đến khán giả đu idol. Cuối cùng thì ý kiến về remake chủ yếu chia làm hai phe: tích cực và tiêu cực.
Hoặc là đây là một làn sóng xịn giúp phim Việt cải thiện chất lượng khi đang thiếu tài nguyên gốc, hoặc là một trend nhất thời chả đóng góp gì nhiều cho nền điện ảnh nhà mình. Vậy khi đứng giữa muôn vàn ý kiến trái chiều, thì nên nghĩ gì về remake đây?
## Remake là cái chi chi?
Để nói về remake thì phải hiểu rõ concept này đã. Ở Hollywood - nơi remake nhiều như cơm bữa - khái niệm này hay bị nhầm với Reboot lắm. Phim remake nghĩa là dùng lại một phim cũ làm nguồn chất liệu chính; thường xài luôn cốt truyện và nhân vật, chỉ sửa hoặc thêm thắt vài tình tiết, cách thể hiện cho hợp thời. Remake thường được làm với mục đích nâng cấp chất lượng hoặc đổi cách kể để hợp văn hóa và thị hiếu của nước mình.
Khác hẳn với Reboot - dạng phim dựa theo bản cũ nhưng đổi một phần hoặc toàn bộ cốt truyện, dựng lại theo ý tưởng và góc nhìn hoàn toàn mới. Ví dụ về Remake ở nước ngoài là The Departed (Mỹ) remake từ Infernal Affairs (Hong Kong) hay Ben-Hur năm 2016 remake từ tác phẩm cùng tên năm 1959.
Còn Reboot thì có thể kể đến The Amazing Spider-Man của Marc Webb là reboot của series Spider-Man của Sam Raimi, hay phim Star Trek của J.J. Abrams reboot từ series truyền hình cùng tên.
Ở Việt Nam, khái niệm remake bắt đầu hot hòn họt sau khi "Em Là Bà Nội Của Anh" của đạo diễn Phan Gia Nhật Linh ra rạp và thu về trăm tỉ đồng ngon lành. Nhưng thực ra remake đã xuất hiện khá lâu rồi, đặc biệt là trong làng truyền hình Việt đấy!
Có thể nói phim remake đóng góp không nhỏ vào sự phát triển của phim truyền hình Việt thời gian gần đây. Từ 2006 đến giờ, màn ảnh nhỏ Việt Nam vẫn mua kịch bản nước ngoài về làm lại đều đều. Khoảng 10 năm trước, hai bộ sitcom "Cô Gái Xấu Xí" (kịch bản gốc từ Colombia) và "Nhật Ký Vàng Anh" (kịch bản gốc từ Bồ Đào Nha) đã làm mưa làm gió trên truyền hình với phong cách độc đáo, lời thoại sắc nét và thông minh hơn hẳn so với mặt bằng chung lúc đó.
Không chỉ sitcom mà phim truyện dài tập như "Cầu Vồng Tình Yêu", "Lối Sống Sai Lầm", "Anh Em Nhà Bác Sĩ", "Vòng Xoáy Tình Yêu" cũng được đánh giá ngon và có lượng fan đông đảo. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng "remake" không phải điểm nhấn chính của những bộ phim này vì bản gốc đều không nổi tiếng hoặc đến từ những nước có văn hóa xa lạ với Việt Nam. Và quan trọng hơn, những phim này cũng chưa vượt trội hơn hoàn toàn so với phim kịch bản gốc khác như "Hoa Cỏ May", "Lập Trình Cho Trái Tim", "Dốc Tình"...
Mãi đến năm 2017, remake mới thực sự làm màn ảnh nhỏ Việt Nam "phát sốt" khi "Người Phán Xử" (mua kịch bản gốc từ Israel) tạo thành cơn sốt khủng cả trên mạng lẫn ngoài đời, góp phần giúp phim truyền hình giật lại vị trí số một sau nhiều năm bị gameshow và reality show "đè bẹp".
Ở đây có thể thấy một pattern rằng phim có bản gốc ít nổi tiếng thì khả năng thành công cao hơn, trong khi bản gốc càng hoành tráng thì khả năng remake fail càng cao. Case điển hình là phim "Ngôi Nhà Hạnh Phúc" của đạo diễn Vũ Ngọc Đãng bị đánh giá yếu hơn bản gốc nhiều và chất Việt còn mờ nhạt, trong khi hai bộ phim khác do chính anh viết kịch bản là "Bỗng Dưng Muốn Khóc" và "Vừa Đi Vừa Khóc" thì thành công rực rỡ.
Thực ra việc xài kịch bản nước ngoài đã âm thầm xuất hiện từ phim "Yêu" của Việt Max năm 2015. Tuy nhiên, yếu tố nguồn gốc kịch bản không được đẩy mạnh trong chiến dịch marketing và chủ yếu chỉ giới chuyên môn biết. Bộ phim đầu tiên khiến khái niệm remake trở nên hot trong giới mộ điệu Việt Nam chính là "Em Là Bà Nội Của Anh" như đã kể ở trên. Phim lập kỷ lục mới về doanh thu với 102 tỷ đồng và là một cú hích mạnh cho thị trường điện ảnh, giúp đẩy lùi thời kỳ của thể loại hài nhảm, hài thô đang thịnh hành lúc đó.
Từ đó đến nay, cực nhiều tên tuổi nước ngoài được đưa về Việt Nam như "Bạn Gái Tôi Là Sếp" (bản gốc ATM Errak Error của Thái), "Sắc Đẹp Ngàn Cân" (bản gốc 200 Pounds Beauty của Hàn), "Yêu Đi Đừng Sợ" (bản gốc Spellbound của Hàn)... Đi kèm với hàng loạt dự án này là những bình luận đầy lo âu về loại hình remake và ảnh hưởng của nó đến "chất Việt" của nền điện ảnh. Ngoài ra, nhiều người cũng chỉ coi remake là trend nhất thời chứ không mang lại giá trị thực lâu dài cho phim Việt.
## Vậy remake có thực sự nguy hại cho phim Việt không?
Những lo lắng này lên cao đến mức giải Cánh Diều Vàng và LHP Việt Nam đều thông báo chính thức rằng phim remake không có suất trong danh sách tranh giải của mình. Tuy nhiên, những động thái "phòng thủ" này khá thừa thãi vì trên thực tế, phim remake tuy nhiều nhưng vẫn chưa bằng số lượng phim nguyên bản.
Số lượng phim nguyên gốc Việt Nam thành công cũng nhiều hơn phim remake thành công. Sau những thất bại của hàng loạt phim remake gần đây như "Sắc Đẹp Ngàn Cân", hoặc không outstanding lắm như "Yêu Đi Đừng Sợ", "Ngày Mai Mai Cưới", "Ông Ngoại Tuổi 30", "Yêu Em Bất Chấp"... mọi người mới hiểu rằng không phải cứ remake là "ngồi mát ăn bát vàng". Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng, người tạo ra phiên bản Việt của Sunny ("Tháng Năm Rực Rỡ") cực kỳ thành công mới đây cũng thừa nhận "không phải phim remake nào cũng là phim hay" mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, kịch bản Việt hóa phải "sạch sẽ"...
Ngoài ra, remake cũng đang là giải pháp "cứu đói" cho hiện tại vì nền điện ảnh Việt chưa có nhiều kịch bản nguyên gốc chất lượng trong khi số phim mỗi năm tăng khoảng 30%. Khi rạp chiếu phim tăng, lượng khán giả cũng tăng thì lượng phim cũng phải tăng theo như một nhu cầu thiết yếu. Nhưng cầu thì có mà cung thì chưa kịp. Số lượng biên kịch không tăng kịp so với nhu cầu hiện có mà các nhà làm phim thì không thể bỏ lỡ cơ hội khi thị trường đang phát triển. Remake chính là "chìa khóa vàng" để giải quyết sự mất cân bằng này.
Ở Hollywood, số lượng các phim remake vẫn tăng đều mỗi năm với nguồn gốc, thể loại đa dạng. Từ remake phim trong nước cho đến phim nước ngoài, phim nghệ thuật đến phim thương mại. Điều quan trọng là phiên bản remake có tạo ra sự phát triển phù hợp với thời đại hoặc bối cảnh mới hay không. Nếu có, khán giả của họ hoàn toàn vui vẻ "đu" những bộ phim này.
Bên cạnh lợi thế về mặt thương mại thì phim remake cũng có đặc tính khác mà ở Hollywood không có. Đó là tính học hỏi. Thông qua việc Việt hóa những tác phẩm có tầm của nước ngoài, biên kịch Việt cũng học hỏi thêm được nhiều điều từ cách xây dựng cốt truyện của những nền điện ảnh tiên tiến hơn và lấy đó làm kinh nghiệm cho các tác phẩm sau.
Nguồn: kenh14.vn