Huỳnh Ngọc Quế Anh từ trường ĐH KHTN (ĐHQG TP. HCM) vừa ẵm trọn giải Nhất lĩnh vực Sinh học tại Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học Euréka lần thứ 26 với đề tài siêu xịn: "Khảo sát khả năng phân hủy polystyrene của một số loài nấm đảm". Nghe có vẻ khô khan nhưng thực ra đây là giải pháp sinh học cực tiềm năng để xử lý rác thải nhựa đấy!
Thử thách từ loại nhựa "bất tử"
Polystyrene – thứ nhựa mà ai cũng dùng hằng ngày trong đồ đựng thức ăn – có thể tồn tại trong môi trường cả mấy trăm năm luôn á! Chính vì thế mà Quế Anh quyết tâm "xử đẹp" nó.
"Nhựa thường được xử lí bằng phương pháp chôn lấp hoặc đốt gây ô nhiễm môi trường. Trong khi các vi sinh vật đã được xác định có khả năng phân hủy nhựa như: nấm mốc, vi khuẩn, tảo, xạ khuẩn thì 'nấm đảm' vừa đa dạng vừa thân thiện với môi trường nên mình muốn tìm ra một giải pháp sinh học bền vững hơn", Quế Anh chia sẻ về nguồn cảm hứng khởi đầu dự án.
Với nấm đảm – một nhóm vi sinh vật có tiềm năng phân hủy nhựa nhưng chưa được khai thác sâu, Quế Anh đặt mục tiêu phân lập và tuyển chọn những chủng nấm xịn sò có thể dùng polystyrene làm "bữa ăn" để phát triển.
Quế Anh giải thích rõ hơn: "Dự án sẽ phân lập những loài nấm đảm tiềm năng để chọn ra chủng có khả năng phân hủy nhựa polystyren. Sau đó đánh giá hiệu quả phân hủy polystyrene của các chủng tuyển chọn được. Tiếp theo sẽ ứng dụng trồng nấm thu quả thể trong hai trường hợp: Thứ nhất là dùng polystyrene như nguồn cơ chất trồng nấm; thứ hai là phân hủy polystyrene trong môi trường tự nhiên".
Dự án không chỉ dừng lại ở việc tìm chủng nấm phù hợp mà còn test thử hai hướng ứng dụng thực tế: Dùng polystyrene để trồng nấm thu quả thể hoặc phân hủy nhựa trong môi trường tự nhiên luôn!
Solo mà vẫn cân all
Làm đề tài một mình đồng nghĩa với việc Quế Anh phải tự lo hết mọi thứ – từ nghiên cứu lý thuyết, làm thí nghiệm đến xử lý kết quả rồi điều chỉnh cho hợp lý.
"Làm đề tài cá nhân, mình có thêm nhiều cơ hội để sáng tạo và không bị ảnh hưởng bởi những ý kiến trái chiều. Mặc dù đề tài cá nhân nhưng mình cảm thấy may mắn khi được sự chỉ dạy tận tình của giảng viên hướng dẫn là cô Nguyễn Thị Mỹ Lan và cô Lê Thị Thanh Loan, đã giúp mình có thể đánh giá kết quả thí nghiệm và bước tiếp trong đề tài này", Quế Anh tâm sự.
Thời gian là thử thách lớn nhất với bạn nữ sinh này. Nấm không thể vội được vì quá trình phân hủy polystyrene diễn ra siêu chậm, có khi phải đợi hàng tháng mới thấy kết quả rõ rệt.
"Việc theo dõi, kiểm tra mẫu liên tục trong thời gian dài là một áp lực lớn. Có những lúc mình lo lắng liệu nghiên cứu có đi đúng hướng hay không, nhưng niềm tin vào tiềm năng của dự án và sự chỉ dạy, động viên từ cô Lan và cô Loan đã giúp mình kiên trì đến cùng", Quế Anh bộc bạch. Và cuối cùng, cô đã tìm ra các chủng nấm có khả năng phân hủy polystyrene!
Plot twist với Pleurotus pulmonarius
Sau hàng loạt thử nghiệm, Quế Anh đã khám phá ra một loài nấm đảm có tiềm năng phân hủy polystyrene đỉnh nhất – Pleurotus pulmonarius. Loài nấm này không chỉ có thể "break down" cấu trúc nhựa mà còn xài polystyrene như nguồn dinh dưỡng để tạo quả thể nữa chứ!
Gửi gắm đến những bạn trẻ đam mê nghiên cứu khoa học, Quế Anh nhắn nhủ: "Hãy hết mình với đam mê. Nếu bạn không nỗ lực, bạn sẽ không biết bản thân có thể tuyệt vời như thế nào". Chất lừ phải không nè!
Nghiên cứu của Quế Anh không chỉ nằm im trong phòng thí nghiệm đâu nhé. Bằng cách tận dụng khả năng phân hủy của nấm, dự án hướng đến việc kết hợp xử lý nhựa với sản xuất nấm ăn hoặc tạo ra nguồn hữu cơ tái sử dụng làm phân bón, thức ăn gia súc.
"Đây là một giải pháp 'hai trong một': Vừa giải quyết vấn đề ô nhiễm nhựa, vừa mang lại giá trị kinh tế thực tiễn", Quế Anh nhấn mạnh. Đúng là win-win situation rồi!
Nguồn: svvn.tienphong.vn