BeoBibi1464
New member
Tưởng gì chứ Senegal sản xuất tận nửa triệu tấn muối mỗi năm đấy, nhưng mà vẫn thiếu i-ốt nặng nề luôn á
Marie Diouf, 35 tuổi, đang bấm máy nói chuyện bằng tiếng Wolof - ngôn ngữ gốc Phi của người Senegal nè.
Mặc chiếc áo boubou (kiểu áo choàng dài rộng truyền thống) màu đỏ chói, chị Diouf nổi bần bật giữa khung cảnh trắng xóa toàn muối. Mặt trời lặn dần, phủ màu cam lên những cánh đồng muối ở Fatick, phía Tây Nam Senegal. Chị đứng quan sát một đám thanh niên đang đục đẽo núi muối cứng ngắc.
"Khi thấy toàn đàn ông sở hữu đất đai, tôi nghĩ 'sao không phải mình?'", chị Diouf nói trong khi chỉ tay ra vùng đồng bằng rộng mênh mông, điểm xuyết những cây bao báp cổ thụ. Phía xa xa, ẩn trong đám ngô khô, là làng Ndiemou của chị. Cái tên Ndiemou nghĩa là "Muối" trong tiếng Serer địa phương đó.
Năm 2000, khi Senegal tư nhân hóa đất đai trong khu vực, chị Diouf trở thành người phụ nữ đầu tiên bỏ tiền mua đất đầu tư. Đó là nước đi cực kỳ táo bạo ở quốc gia Tây Phi này, nơi phụ nữ bị hạn chế quyền tiếp cận tài sản mặc dù họ là lực lượng lao động chính trong nông nghiệp luôn á.
Vào mùa thu hoạch cao điểm (tháng 2-4), hàng trăm chị em cật lực làm việc trong bãi muối, nắng hơn 40 độ C nóng điên đầu Họ xúc muối vào giỏ rồi đội trên đầu mang đi. Nhưng mà... họ vẫn chẳng được hưởng lợi gì về mặt tài chính từ việc sản xuất muối cả.
Đó là sự bất công mà chị Diouf không chịu nổi!
"Hồi mới bắt đầu, mấy ông nói tôi sẽ không tồn tại lâu đâu, nhưng tôi bảo họ rằng việc gì đàn ông làm được thì phụ nữ cũng làm được", chị Diouf kể.
Giờ đây, chị là sếp tổng, thuê cả chục người - trong đó có cả chồng chị nữa - sản xuất khoảng 4-5 tấn muối mỗi ngày vào mùa cao điểm bằng cách lấy nước từ con sông gần đó, để nước bốc hơi để lại muối trắng.
"Ở nhà thì chồng tôi là trụ cột, nhưng ở đây, trong cánh đồng muối, tôi mới là người quản lý", chị Diouf nói rồi cười phá lên.
Sự thật ngang trái vãi
Cùng năm chị Diouf thuê đất, tổng thống Senegal ra sắc lệnh yêu cầu tất cả muối thu hoạch ở đất nước này phải được bổ sung i-ốt. Đây là chiến lược y tế công cộng được nhiều người coi là cách hiệu quả nhất để ngăn ngừa thiếu i-ốt - thứ có thể gây bệnh bướu cổ, chậm phát triển và suy giảm trí tuệ.
Đó đều là những vấn đề sức khỏe hoành hành lâu đời ở một số vùng Senegal rồi. Và phương pháp này còn rẻ nhất nữa chứ. Mỗi tấn muối chỉ cần khoảng 170 gram kali iodate, tốn mỗi 4,25 USD thôi.
Ở hầu hết các nước phát triển trên thế giới, từ mấy thế kỷ trước muối ăn đã được bổ sung i-ốt rồi. Đó là lý do tại sao khái niệm "thiếu i-ốt" hầu như không ai nhắc đến ở những nơi như Mỹ.
Nhưng không phải ở đây, quốc gia Tây Phi này
Dù là quốc gia sản xuất muối lớn nhất Tây Phi (Senegal khai thác gần 500.000 tấn muối hàng năm), nhưng tình trạng thiếu i-ốt vẫn là vấn đề nhức nhối khắp cả nước.
Các chuyên gia nói đó là do khâu kiểm soát chất lượng. Hầu hết người dân Senegal lấy muối từ những người thu hoạch thủ công quy mô nhỏ, như chị Diouf chẳng hạn. Sản lượng của họ chiếm khoảng 1/3 tổng sản lượng cả nước. Tuy nhiên, vì thiếu hiểu biết về i-ốt, phần lớn họ thất bại trong việc làm ra muối i-ốt hiệu quả.
Những vấn đề về chất lượng khiến Mạng lưới I-ốt Toàn cầu (Iodine Global Network), Liên minh Toàn cầu về Cải thiện Dinh dưỡng (Global Alliance for Improved Nutrition) và các tổ chức khác thúc đẩy Senegal chuyển hướng từ hỗ trợ các nhà sản xuất nhỏ lẻ sang công nghiệp hóa ngành sản xuất muối i-ốt.
Theo khảo sát năm 2015, chỉ có 37% hộ gia đình Senegal được tiếp cận với đủ muối i-ốt và tình trạng còn tệ hơn ở vùng nông thôn.
I-ốt đóng vai trò quan trọng trong phát triển não bộ trẻ nhỏ, nhất là giai đoạn thai nhi. Năm 2015, 30% phụ nữ mang thai ở Senegal bị thiếu i-ốt theo khảo sát tương tự.
Nếu không có đủ chất dinh dưỡng cần thiết, các bà bầu có nguy cơ sảy thai hoặc sinh ra những đứa trẻ bị tổn thương thần kinh vĩnh viễn Ngay cả thiếu i-ốt nhẹ cũng có thể làm giảm IQ của trẻ từ 10-15 điểm.
Ngoài muối i-ốt, còn có các nguồn i-ốt khác như hải sản, sản phẩm từ sữa và ngũ cốc (tùy loại đất trồng). Nhưng ở vùng nông thôn Senegal, những thực phẩm đó không phải lúc nào cũng có trong chế độ ăn thường ngày. Đặc biệt là những người đang phải chống chọi với nghèo đói và an ninh lương thực.
Nữ hoàng muối Senegal là đây
Đứng trước thực trạng quá đỗi ngang trái, chị Diouf, được hỗ trợ bởi tổ chức phi chính phủ Nutrition International có trụ sở tại Canada, đã khoác lên mình danh xưng nữ doanh nhân và nhà truyền giáo địa phương. Chị đi từng nhà để nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của i-ốt.
Kết quả là, làng Ndiemou, nơi chị được mệnh danh "nữ hoàng muối", đã hoàn toàn thay đổi, bất chấp dữ liệu toàn quốc cho thấy cứ nơi nào sản xuất muối thì ít có khả năng tiếp cận muối i-ốt đầy đủ.
Theo nghiên cứu năm 2015 của chính phủ Senegal, chỉ 11% dân số sống ở các vùng thu hoạch muối được dùng muối i-ốt. Con số này ở khu vực thành thị là 53%.
Adama Nguirane, thành viên triển khai dự án phổ biến muối i-ốt của chính phủ, cho biết sự chênh lệch này do nhiều yếu tố, nhưng chủ yếu là thiếu phương tiện tuyên truyền. Thật khó thuyết phục mọi người mua muối i-ốt khi nhà họ đầy muối có sẵn rồi.
Nguirane nói, đó là lý do thu hút những phụ nữ như chị Diouf tham gia vào chuỗi cung ứng muối i-ốt rất quan trọng. Bởi vì họ chính là người nấu bữa ăn cho gia đình và chăm sóc con cái.
Rất nhanh sau đó, làng của chị Diouf được "cập nhật" hiểu biết về i-ốt. Chị em được "khai thông" về tầm quan trọng của chất thiết yếu này, vui vẻ mua muối i-ốt về nấu những bữa ăn đủ dinh dưỡng cho chồng con. Cũng từ đó, chị Diouf được mệnh danh "nữ hoàng muối"
"Tôi tin vào sự phát triển của đất nước mình và điều cần thiết là chúng ta phải khắc phục vấn đề này vì con cái và tương lai của chúng ta", Nguirane nói. "Diouf là hình mẫu, và chúng tôi dựa vào cô ấy để chỉ đường cho chúng tôi".
Pape Coumb Ndoffene Faye, hiệu trưởng trường tiểu học làng Ndiemou, cho biết ông thấy sự khác biệt lớn trong thành tích học sinh nhờ công của chị Diouf.
Ông Faye nói: "Kể từ khi dự án bắt đầu, tôi biết bọn trẻ được cho ăn muối i-ốt ở nhà và ở căng tin, và quả thực trí thông minh của chúng được cải thiện".
Dần dần, không chỉ người dân làng Ndiemou mà người dân khắp Senegal bắt đầu mua muối i-ốt về dùng. Các nhà sản xuất muối nhỏ lẻ cũng tích cực học hỏi công nghệ làm muối i-ốt.
Chị Diouf đặt nhiều hy vọng vào cô con gái 13 tuổi Fatou, đã tốt nghiệp trường tiểu học Ndiemou. Giờ đây, con bé đi bộ khoảng 4km đến trường cấp 2 mỗi sáng. Chị Diouf muốn một ngày nào đó con gái sẽ trở thành CEO quyền lực, nhà ngoại giao hay thậm chí là nữ tổng thống đầu tiên
Nguồn: soha.vn