GS Quarraisha Abdool Karim, chủ nhân Giải thưởng VinFuture mùa đầu tiên, bật mí có thứ còn giá trị hơn cả núi tiền thưởng nha các bạn!
Hồi mùa đầu tiên của Giải thưởng VinFuture, GS Quarraisha Abdool Karim cùng ông xã là GS Salim Abdool Karim đã ẵm trọn giải Đặc biệt dành cho "Nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển". Lý do? Họ phát triển loại gel chứa dược chất tenofovir giúp kháng virus HIV và chặn đứng nguy cơ lây nhiễm - xịn sò phết!
Từ ứng viên năm 2021, đến năm 2022 chị trở thành giám khảo trong Hội đồng Sơ khảo của giải thưởng. Mới đây, chị có những chia sẻ cực chất về giải thưởng này, cũng như những thách thức và cơ hội dành cho các nhà khoa học từ các quốc gia đang phát triển.
**VinFuture - Giải thưởng mang đến sự khác biệt thực sự**
**Với vai trò giám khảo mới, GS có cảm giác thế nào?**
Chị Quarraisha kể: "Mình siêu hứng với vai trò này luôn! Được đọc và xem đủ thứ công trình khoa học đỉnh cao từ khắp nơi trên thế giới ấy. Năm đầu làm thành viên hội đồng sơ khảo, mình mới thấy số lượng và chất lượng các đề cử đa dạng kinh khủng."
"Điểm khác biệt của VinFuture không chỉ là tôn vinh nghiên cứu khoa học đơn thuần đâu. Mà các nghiên cứu này tạo ra thay đổi và tác động thực sự đến đời sống con người. Đây chính là mục đích sống mà mình luôn theo đuổi. Vì thế mà khi được mời tham gia VinFuture, mình nhận lời ngay lập tức không suy nghĩ!"
Năm 2021 là lần đầu chị đến Việt Nam, feel siêu tốt luôn! Nhiều bạn bè hỏi Việt Nam thế nào, và sau chuyến đi này, các nhà khoa học đã hợp tác với nhau nhiều hơn. Chẳng hạn như dự án đưa sinh viên Việt Nam về ngành y đến Nam Phi. Còn có những bài giảng, dự án nghiên cứu chung về y tế giữa hai nước nữa!
**Năm ngoái GS cùng chồng đến VN và thắng giải VinFuture. Năm nay với vai trò mới, phải chăng chồng là nguồn động lực?**
"Mình và chồng đã ở bên nhau hơn 30 năm rồi. Chúng mình từng nghiên cứu nhiều dự án khác nhau trước khi cùng nhau nghiên cứu về HIV. Quan điểm của hai vợ chồng bổ sung cho nhau, giống như âm dương vậy đó. Nên việc mình tham gia Hội đồng Sơ khảo giải thưởng VinFuture 2022 cũng không ảnh hưởng gì cả. Nghe nói mình được mời, chồng mình hào hứng lắm luôn! Vì đây là cơ hội để mình tham gia nhiều hoạt động của VinFuture, đồng thời tăng cường mối quan hệ hợp tác giữa các nhà khoa học Việt Nam và Nam Phi."
**Trước đây GS đã từng tham gia hội đồng giải thưởng nào chưa? Có khác biệt gì không?**
"Mình từng tham gia các hội đồng giải thưởng khoa học ở Canada, Nam Phi... Nhưng sự khác biệt lớn nhất của VinFuture so với các nơi khác là sự khám phá và giải thưởng hướng đến tạo ra dấu ấn lớn, ảnh hưởng lớn đến toàn nhân loại. Đây cũng là điều mình ấn tượng nhất!"
**Chủ đề VinFuture 2022 là "Hồi sinh và Tái thiết", các đề cử năm nay có đáp ứng được không?**
"Đương nhiên rồi! 'Hồi sinh và Tái thiết' là chủ đề sâu sắc và được phản ánh rõ qua các đề cử năm nay. Đại dịch Covid-19 đã cho thấy vai trò của công nghệ để hướng tới tương lai. Chủ đề này cũng là lời nhắc thế giới rằng chúng ta vẫn còn nhiều thách thức và không thể bỏ dở những gì đang làm."
"Trong số các đề cử năm nay, chúng mình thấy nhiều nghiên cứu khoa học chất lượng cao. Có nhiều dự án còn mới trong giai đoạn đầu nghiên cứu. Nhưng vấn đề quan trọng là sức ảnh hưởng và khả năng tác động của các nghiên cứu. Không quan trọng nghiên cứu đang ở giai đoạn nào cả!"
**Nhiều người nói sức hấp dẫn của VinFuture đến từ tiền thưởng. Với vai trò kép là ứng viên và giám khảo, GS nghĩ sao?**
"Đương nhiên tiền thưởng hấp dẫn là một trong những lý do người ta chọn VinFuture rồi. Giá trị giải thưởng của VinFuture còn lớn hơn cả Nobel luôn, nên ai cũng bất ngờ! Nhưng những giá trị VinFuture mang lại sẽ giúp giải thưởng này vươn tầm thế giới. Ở Thụy Sĩ có Nobel, ở Nhật Bản có giải Kyoto từ Quỹ Inamori... và ở Việt Nam sau này sẽ là VinFuture. Giải thưởng này sẽ đưa Việt Nam lên bản đồ thế giới về tầm vóc khoa học đấy!" ️
"Tuy nhiên, trên hết, với mình, chọn VinFuture vì đây không chỉ là nơi tôn vinh khoa học đổi mới mà còn tạo ra tác động thay đổi cuộc sống của hàng triệu người trên thế giới. Ngoài ra, khác với các giải khác, VinFuture có tới 4 giải thưởng, trong đó có giải đặc biệt dành cho các nhà khoa học nữ. Đây là sân chơi công bằng cho nhiều sáng kiến, nghiên cứu ở nhiều lĩnh vực khác nhau!"
**Tăng cường hợp tác trong nghiên cứu khoa học - công nghệ**
**Làm sao để cải thiện tình hình nghiên cứu, phát triển khoa học - công nghệ ở các nước đang phát triển?**
"Trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, không có sự khác biệt giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển. Điều quan trọng là phải tăng cường kết nối khắp nơi. Đầu tiên, để thiết lập quan hệ đối tác cần hiểu rằng làm chung sẽ làm được nhiều hơn tự làm."
"Trong các nước đang phát triển, chúng ta cần tìm người có thể mang lại thêm giá trị. Để hiện thực hóa điều này, cần có sự hợp tác. Ví dụ như đọc nghiên cứu của đồng nghiệp trong cùng lĩnh vực. Để chọn đối tác, cũng cần 'phản ứng hóa học' nào đó để có sự tôn trọng lẫn nhau dù ở mức độ phát triển khác nhau."
"Khi làm việc cùng nhau, chúng ta có thể kết nối cả một cộng đồng để tìm giải pháp cho vấn đề chung của nhân loại. Đặc biệt, hợp tác với nhau sẽ giải quyết vấn đề nhanh hơn!"
**Đổi mới sáng tạo khoa học tại các quốc gia đang phát triển không đơn giản, đâu là cách thúc đẩy?**
"Rào cản luôn đi kèm với cơ hội. Với mình, một vị GS đã từng nói câu này và hình thành tư tưởng cho mình: Khi cơ hội tới thì phải đảm bảo chắc chắn mình sẵn sàng. Thách thức với các quốc gia đang phát triển là hạn chế số lượng nhà khoa học đủ kỹ năng và giới hạn công nghệ chưa đủ cập nhật. Chúng ta cần xem ai có kỹ năng gì, đóng góp gì và trở thành một phần đội ngũ ra sao. Khi đó sẽ có đội ngũ khoa học toàn diện."
"Trong đại dịch Covid-19, lần đầu các rào cản được phá bỏ. Đây là lần đầu khả năng tiếp cận vắc xin công bằng và bình đẳng toàn cầu."
"Thời Covid-19, khi còn đang tìm sản phẩm điều trị thì WHO đưa ra nền tảng đoàn kết để rà soát mọi phác đồ. Nhờ đoàn kết chúng ta có thể chia sẻ phát kiến y học lâm sàng. Bình thường mất 10-20 năm để kiểm chứng nhưng nền tảng đoàn kết cho phản ứng nhanh hơn. Tức là đổi mới sáng tạo có thể tăng tốc việc giải quyết vấn đề của nhân loại."
"Do đó, chúng ta cần chung tay thu hút sự tham gia các quốc gia và tài năng, tạo ra cơ chế đoàn kết như vậy để hành động!"
**Nhiều bạn trẻ chọn theo đuổi ngành nghề khác chứ không phải khoa học. GS sẽ nói gì với các nhà khoa học trẻ?**
"Tại các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, không nhiều người chọn theo đuổi nghiên cứu khoa học."
"Thế nhưng nếu nhìn vào quần áo, điện thoại, các tòa nhà cao tầng thì đều thấy chúng là thành quả của khoa học từ các lĩnh vực khác nhau."
"Do đó, nếu làm việc với nhau, chúng ta có thể xây dựng thế giới tốt đẹp hơn trong tương lai. Đó không chỉ dừng lại ở tòa nhà mà còn là nhiều tiện ích cơ bản khác. Mục đích của khoa học là mang lại cuộc sống ý nghĩa không chỉ cho chúng ta mà còn cho người xung quanh."
"Mình hy vọng khi các bạn trẻ thấy rằng khoa học sẽ dẫn dắt thế giới và mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn ra sao thì sẽ có cảm hứng và đam mê để theo đuổi nó, chứ không phải chạy theo TikTok, Instagram hay theo dõi Kim Kardashian."
Xin cảm ơn GS!
Lễ trao giải VinFuture 2022 sẽ diễn ra vào tối 20/12 nhé các bạn! Hẹn gặp lại!
Nguồn: soha.vn